قىلمىس نەگە كوبەيىپ كەلەدى؟

بىراق, قۇقىق قورعاۋ سالا­سىن ساۋىقتىرۋعا قاتىستى قابىل­دانعان شارالار مەن ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ جاڭار­تى­لۋىنا قاراماستان 2018 جىلى وڭىردە مال ۇرلىعى ءورشىپ, قالتاعا ءتۇسۋ مەن ءۇي توناۋ فاكتىسى دە ءجيى تىركەلگەن. 

– الماتى وبلىسى تۇرعىن ۇي­مەن بىرىكتىرىلگەن ۋچاسكەلىك پوليتسيا پۋنكتتەرىنىڭ قۇرىلىسىن رەسپۋبليكالاردا العاشقى بولىپ باستاعان ايماق. بۇگىنگى كۇنى جوسپارلانعان 220 نىساننىڭ 162 نىسانى پايدالانۋعا بەرىل­دى. ءبىز ەڭبەك ەتۋ جاعدايلارىن جاق­سارتۋ ءۇشىن قاجەتتى كولىكتى, ارنايى قۇ­رالداردى قامتا­ما­سىز ەتىپ كەلە­مىز. بيىل 136 اۆتوكولىك پەن 954 پلانشەتتىك كومپيۋتەر ساتىپ الامىز. جول-پاترۋل پوليتسياسىنىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرى اۆتو­كو­لىك­تەگى بەينەتىركەۋ قۇرىلعىسى مەن بەينەجەتوندارمەن تولىق قام­تىلدى. مۇنان بولەك, قاپشاعاي قالاسىندا, قاراساي, پانفيلوۆ اۋداندارىندا 500 بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلادى. وبلىس ورتالىعىندا قوسىمشا 515 بەينەكامەرا ورناتۋ تاعى جوسپارلانىپ وتىر. ال وبلىس اۋماعىندا 968 بەينەباقىلاۋ كامەراسى بار. الايدا, سوعان قاراماستان, پو­لي­تسيا قىزمەتىنىڭ جۇمىسى تومەن كورسەتكىشكە يە, – دەيدى ءتارتىپ ساقشى­لارىنىڭ جۇمىسىن سىن­عا العان وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ. 

سىنعا وزەك بولعانىنداي, اي­ماقتاعى قىلمىس جاساۋ دەرەگى بىل­تىرعىعا قاراعاندا 7,8 پايىز­عا كوبەيگەن. جالپى ايماق­تاعى قۇقىقبۇزۋشىلىق كورسەت­كىش­تەرىن اۋداندارعا ءبولىپ قاراس­تىرعان­دا, نەگىزىنەن قاراساي, تالعار, ەڭبەكشىقازاق, ىلە جانە جامبىل اۋداندارىندا قىلمىس­تىق وقيعا ءجيى ورىن العان. وب­لىس بويىنشا جاسالعان قىلمىس­تىڭ 60 پايى­زى وسى اتالعان اۋدان­دار­دىڭ ەنشىسىندە. ماسەلەن, الماتى قالاسىنا جاقىن قونىس­تانعان جامبىل اۋدانىندا 3 ادامنىڭ ءومىرىن قيعان قىلمىسكەر ۇستالسا, ىرگەدەگى ىلە, ەڭبەكشىقازاق اۋداندارىندا دا كىسى ولتىرگەندەر قۇرىقتالدى. ءتارتىپ ساقشىلارى بۇل اۋداندارداعى قىلمىستىڭ كوبەيۋىن مەگاپوليس ماڭىنداعى قىل­مىستىق احۋالدىڭ تۇراقسىز­دىعىنان دەپ تۇسىندىرەدى.

راس, ورگان جۇمىسىندا وڭ ناتي­جە بار. ياعني, پوليتسيانىڭ جەدەل قيمىل ارەكەتىنىڭ ارقاسىن­دا اسا اۋىر قىلمىستىڭ اشىلۋ كور­­سەتكىشى 92,9 پايىزعا جانە اۋىر قىلمىستىڭ اشىلۋ دەڭ­گەيى 66,4 پايىزعا جەتكەن. مۇ­نان بولەك, بۇرىن جاسالعان 3 مىڭ­عا جۋىق قىلمىس اشىلىپ, كىناسى دالەلدەنگەن 2430 ادام وتكەن جىلى قىلمىستىق جاۋاپ­كەر­شى­لىككە تارتىلىپتى. ال وبلىس­تىڭ تەرگەۋ ورگاندارى ۇزىن سانى 5333 قىلمىستىق ءىستى سوتقا جولداعان. 

جالپى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك تاراپىنان پوليتسيا قىز­مەت­كەرىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە بارلىق قولايلى جاعداي جاسالعانىن جوعا­رىدا ايتتىق. اسىرەسە اۋىل­دىق وڭىرلەردەگى قۇقىق ءتارتى­بىن ساق­تاۋعا باعىتتالعان شارالار جەت­كىلىكتى. ونىڭ ىشىندە پولي­تسەي­لەردىڭ الەۋمەتتىك جاع­دايىن جاساۋ ءبىرىنشى ورىندا تۇر. الماتى وبلىسىندا وتكەن جىلى تۇرعىن ۇيمەن بىرىكتىرىلگەن 167 ۋچاسكەلىك پوليتسيا بەكەتى سا­لىنعان. بۇل جۇمىس ءالى دە جال­عاسادى. ايتپاقشى, بيىل قاپ­شاعاي كولىندەگى قاۋىپسىزدىكتى قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن ارنايى پوليتسيا قىزمەتى قۇرىلادى. 

– قاپشاعاي سۋ قويماسىنىڭ جاعالاۋىندا پاترۋلدىك پوليتسيا قىزمەتىن قۇرۋ يدەياسىنا وبلىس اكىمى تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلدى. قازىر جۇمىستى جانداندىرۋ ءۇشىن 2 قايىق پەن ءۇش شاڭعى قاجەت. بۇل ماسەلە جاقىن كۇندەرى شەشىلەدى, – دەيدى قاپشاعاي قالالىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ باستىعى, پودپولكوۆنيك ەلدار ابدىكەنوۆ.

شىنىندا دا, قاپشاعاي جا­عا­جايىندا جاز كەزىندە دەم­الۋ­شى­لار قاتارى كوبەيەدى. قو­عامدىق ءتارتىپتى قۇرلىقتا قادا­عالاۋ وڭاي بولعانىمەن, ازا­مات­تاردىڭ سۋداعى جەكە قاۋىپ­سىز­دىگىن قامتاماسىز ەتۋ ارنايى قۇرالمەن جابدىقتالعان پوليتسيا جاساعىنسىز قيىن بولىپ وتىر. ال قىس مەزگىلىندە دە كول ۇستىندە بالىقشىلار مەن سايات­شىلاردىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونگەن مىسالدار جەتكىلىكتى ەكەن. 

ايتپاقشى, وبلىس اكىمى مەن تۇرعىنداردىڭ پوليتسيا قىزمەتىنە قاتىستى سىندارلى كوزقاراسى ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ جۇمىسىن شيراتا تۇسكەن سىڭايلى. وبالى نە كەرەك, ءتارتىپ ساقشىلارى تاراپىنان جەدەل ارەكەت جاسالىپ جاتىر. ولار جاڭا جىلدان بەرى سۋىق ءجۇرىس پەن ۇرلىقتى كاسىپ ەتكەن بىرنەشە قىلمىستىق توپتى اشكەرەلەگەن. ال جاقىندا بارىمتاعا كەتكەن مال امان تابىلىپ, يەسىنە قاي­تا­رىلعانى جايلى دا جاعىمدى حابار جەتتى. ماسەلەن, ىلە اۋدانى قاراوي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قورا­سىنداعى 13 باس جىلقىنىڭ قولدى بولعانىن ايتىپ, ىشكى ىستەر بولىمىنە شاعىمدانعان ەكەن. ءىز كەسۋشىلەر جەدەل قيمىلداپ, كۇدىكتىنى تاپتى. ول 47 جاستاعى سول اۋىلدىڭ تۇرعىنى بولىپ شىقتى. ۇزاماي جوعالعان جىلقىنىڭ دەرەگى انىقتالىپ, كورشى وبلىس اۋما­عىنا اسىپ كەتكەن 13 باس جىلقى ءدىن امان كەرى قايتارىلدى. 

– قاروي اۋىلىنىڭ تۇر­عىنى ىلە اۋداندىق ىشكى ىستەر باس­قارماسىنا 13 باس جىلقى­سىنىڭ ۇرلانعانىن ايتىپ, 3 ميلليون 250 مىڭ تەڭگە شىعىن شەككەنى جايىندا ارىز بەرگەن بولاتىن. پوليتسيا تاراپىنان جەدەل ارەكەت جاسالىپ, 4 كۇن ىشىندە كۇدىكتىنى ۇستادىق. جو­عالعان جىلقى تابىلدى. قازىر ول ادامنىڭ ۇستىنەن تەرگەۋ باستالىپ, باسقا دا مال ۇرلىعىنا قاتىسى بار-جوعى تەكسەرىلۋدە, – دەيدى ال­ماتى وبلىستىق ءىىد ءباسپاسوز قىز­مەتىنىڭ وكىلى كوبەيحان نۇراحمەت.

قالماحانبەت مۇقامەتقالي,

«Egemen Qazaqstan»

الماتى وبلىسى