دامىعان ەلدەردىڭ كوشىن باستاپ تۇرعان الپاۋىت ەلدىڭ زاڭىندا اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن قانداي ارتىقشىلىقتار بار؟ بۇل تۋرالى زاڭگەر, اقش-تا تۇراتىن قانداسىمىز اينۇر كوكەتاەۆا باياندادى.
قازاقستان مەن اقش-تىڭ زاڭىندا ايتارلىقتاي وزگەشەلىك بار. ادام قۇقىعى بۇل جەردە تاۋەلسىزدىك قۇجاتىنا قول قويعاننان الدەقايدا بۇرىن قالىپتاسقان. ىرگەتاسى ىلگەرىرەكتە قالانعان ەۋروپانىڭ ەڭ وزىق زاڭدارىن تاجىريبە جۇزىندە جۇزەگە اسىرعان ونىڭ عاسىرلارعا تامىر تارتقان تاريحى بار. الپاۋىت ەلدىڭ نەگىزىن قالاعان الەكساندر حاميلتون, دجون ادامس, بەندجامين فرانكلين, دجون دجەي, توماس دجەفەرسون, دجەيمس ماديسون جانە دجورج ۆاشينگتون سىندى تۇلعالاردىڭ بارلىعى دەرلىك ءتۇبى ەۋروپادان تاراعاندار. مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندەگى ەل كۇللى تاريحىندا 27 رەت وزگەرىسكە ۇشىراعان العاشقى ءارى ازىرگە سوڭعى كونستيتۋتسياسىن 1787 جىلى 17 قىركۇيەكتە قابىلدايدى.
پروكۋرورلار, سوتتار, ادۆوكاتتار, زاڭگەرلەر, سونداي-اق زاڭ سالاسىندا قىزمەت اتقارۋشىلار قولىنا الاتىن ءبىرىنشى قۇجات – كونستيتۋتسيا, سوسىن وزگە زاڭدار. ءار زاڭگەردىڭ جۇمىس ۇستەلىندە تۇراتىن ماڭىزدى قۇجات. ەشكىمدى سوتتىڭ ءادىل شەشىمىنسىز مال-م ۇلىكتەن, باس بوستاندىعىنان, ومىرىنەن ايىرۋعا بولمايدى. ەلىمىزدە شەشىمىن تاپقان وقيعالاردىڭ بارىسىنا كوز جۇگىرتسەك, قر اتقارۋشى ورگاندارى كونستيتۋتسيادان گورى قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنە, قىلمىستىق كودەكسكە, ازاماتتىق كودەكسكە, ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنە سۇيەنەدى.
سونىمەن قاتار اقش-تا فەدەرالدىق زاڭ مەن شتاتتاردىڭ زاڭى اراسىندا ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق بار. ءار شتاتتىڭ ءوز زاڭى بولادى. سونداي-اق ولاردىڭ فەدەرالدىق زاڭمەن سايكەس كەلۋى شارت ەمەس. ماسەلەن, ورتالىق بيلىك شتاتتىڭ رۇقساتىنسىز ونىڭ بيۋدجەتىن پايدالانا المايدى. بىراق, تۇيتكىل بولماس ءۇشىن ورتالىق ورگاندار شتاتتارعا مىندەتتەر جۇكتەيدى. مىسالى, تاماق ونىمدەرى ءوندىرىلىپ, سول جەردە ساتىلىمعا ەنسە, وندا بۇل تاعام ءتۇرى وندىرگەن شتاتتىڭ باقىلاۋىندا بولادى. الايدا, ءونىم شتاتتان وزگە وڭىرلەرگە ساتىلىمعا شىعاتىن بولسا, وندا بۇل جەردە فەدەرالدىق زاڭدار كۇشىنە ەنەدى. اقش-تا بيۋدجەت ماسەلەسى دە ءدال وسىلاي قارالادى. فەدەرالدار شتاتتارعا بيۋدجەتتى قالاي جۇمساۋ كەرەكتىگىن ايتىپ نۇسقاۋ بەرە المايدى. اقش حالقى, ءتىپتى, شتاتتارىنا دەيىن تاۋەلسىزدىكتى اسا جوعارى باعالايدى. وبلىستاردى شتات دەپ ەلەستەتىپ, مۇنى قازاقستاندا جۇزەگە اسىرساق قالاي بولار ەكەن دەگەن وي كەلەدى.
اقش زاڭىنداعى تاعى ءبىر ەرەكشە ايتا كەتەتىن نارسە – ءىس جۇرگىزۋ قۇقىعى. مۇندا سوتتا بۇعان دەيىن قارالعان ماسەلەلەر مەن ءىستى بەكىتۋگە نەگىز بولعان زاڭدار مەن ەرەجەلەر جيناعىن تابا الاسىز. بىردەي ماسەلە تۋا قالعان جاعدايدا ايىپتى وزىنە دەيىنگى زاڭ بۇزۋشىلارعا بەرىلگەن جازاعا تارتىلادى. ال قازاقستاندا بىردەي قىلمىس جاساعان ايىپتالۋشىلارعا قاتىستى شەشىم ءارتۇرلى.
سوعان قاراماستان, قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا قۇقىق سالاسىندا ايتارلىقتاي جاڭالىقتار بار. مىسالى: ميتيگاتسيا, اربيتراج, ادۆوكاتتىق قىزمەت سالاسىنداعى وزگەرىستەر – بارلىعى دەرلىك قۇقىق سالاسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان باتىستىڭ وزىق زاڭدارىنان الىنعان ۇلگىلەر. الەمدىك زاڭداردىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىن الۋ ارقىلى قازاقستاندىق بيلىك ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋعا كۇش سالىپ جاتىر.
جازىپ العان سالتانات شىءنادىل