حالقىنا وشپەس مۇرا قالدىرعان
شەتپەدەگى ماڭعىستاۋ تەحنيكالىق كوللەدجىندە مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, حالىق جازۋشىسى, ەڭبەك ەرى ءابىش كەكىلباەۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان «ەلىنە قالعان مۇرا – ءسوز» اتتى ەسكە الۋ كەشى ءوتتى.
شاراعا ءا.كەكىلباەۆتىڭ سىنىپتاس دوسى, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, ارداگەر ۇستاز الدابەرگەن قۇرماشەۆ پەن جازۋشىنىڭ نەمەرە ءىنىسى, مەملەكەتتىك قىزمەت ارداگەرى باۋىرجان نيازوۆ جانە كوللەدجدىڭ ستۋدەنتتەرى مەن ۇستازدار قاۋىمى قاتىستى.
كەشتە جاستار ورتالىعىنىڭ باسشىسى, اقىن ا.قونارباەۆ ءا.كەكىلباەۆتىڭ ءومىرى مەن ەڭبەك جولىمەن قىسقاشا تانىستىرىپ وتسە, زامانداس دوسى ا.قۇرماشەۆ جازۋشىنىڭ «رۋحتىڭ كۇشتىلىگى – اردىڭ تازالىعى, سەزىمنىڭ شىنايىلىعى» دەگەن ءسوزىن مىسالعا الا وتىرىپ, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭىندەگى كوسەمدىك, كەمەڭگەرلىك بولمىسىن تانىتقانىنا توقتالىپ, بالالىق شاق, جاستىق شاعى تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى. بۇدان سوڭ جازۋشىنىڭ نەمەرە ءىنىسى باۋىرجان مۇقىر ۇلى ءسوز الىپ, ءابىش كەكىلباەۆتىڭ قالامگەرلىك جانە كەمەڭگەرلىك قىرلارىنا, تۋىستىق, باۋىرماشىلدىق قاسيەتتەرىنە كەڭىنەن توقتالدى.
باسقوسۋدا جازۋشى سۇلتان ورازالىنىڭ ء«ابىش كەكىلباەۆ» اتتى دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلىپ, جاستارعا ارنالعان اۋداندىق ورتالىق كىتاپحانانىڭ جازۋشىنىڭ ادەبي تۋىندىلارى قويىلعان كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.
الداش شوڭاي
ماڭعىستاۋ وبلىسى,
ماڭعىستاۋ اۋدانى
...ءسۇيسىنىس بىلدىرەدى
تۇلەكتەر تارتۋى
«تانا مىرزا» ورتا مەكتەبىن ءار جىلدارى بىتىرگەن تۇلەكتەر اۋىلمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ وتىر. 1997 جىلعى تۇلەكتەرى مەكتەپتىڭ توبەسىنە «تانا مىرزا – تال بەسىگىم» اتتى جازۋدى تارتۋ ەتسە, بىلتىر سەرىكبەك قونىسباەۆ ۇيىمداستىرعان 1998 جىلعى تۇلەكتەر ەلباسىنىڭ «جاسىل ەل» يدەيالىق باعدارلاماسىنا ساي مەكتەپ اۋلاسىنا شىرشا, قايىڭ, ەمەن, تازا سۋ تاراتۋ اۋلاسىنا اعاشتار وتىرعىزىپ, اۋىلدىڭ ءار ۇيىنە وسىرۋگە قاراعاي كوشەتتەرىن تەگىن تاراتىپ بەردى.
ال مەكتەپ كىتاپحاناسىنا اتى بەرىلگەن دالەش ناسيمولدينا كەڭشار كەزىندە ۇزاق جىل فەرما كىتاپحاناشىسى بولىپ ىستەگەن. اۋىلىندا شيرەك عاسىر كىتاپحاناشى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارعان دالەش اپاي جىل بويى – جازدا پىشەنشىلەر قوسىنىندا, قىستا قىستاۋدا, جازدا جايلاۋدا مالشىلار ورتاسىندا بولىپ, اۋىل تۇرعىندارىنا مادەني قىزمەت كورسەتتى. اۋىل حالقىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس جاساپ, حالىقتىڭ مادەنيەتىنىڭ كوتەرىلۋىنە جانە ساياسي ناۋقاندارعا بەلسەنە ارالاسىپ, ءوزىن جاقسى جاعىنان كورسەتە ءبىلدى. دالەش ابىلماجىنقىزىنىڭ بالالارى دانيار مەن ماديار ءزارىپحانوۆتار مەكتەپ كىتاپحاناسىن قاجەتتى زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىپ, كومپيۋتەرلەردى سىيعا تارتتى.
ايجان بايعاليەۆا
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
تارباعاتاي اۋدانى
...تالاپ ەتەدى
شەتەلدە ءبىلىم العان دۇرىس, بىراق...
اقش, ەۋروپا, قىتاي سىندى الىپ ەلدەرگە ءبىلىم الۋ ماقساتىمەن كەتىپ جاتقان جاستار سانى جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى. مەملەكەتتىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن باستالعان بۇل ءۇردىس ۇلكەن مۇمكىندىك. دەگەنمەن ءتۇرلى باعدارلامالارمەن كەتىپ, سول ەلدە قالۋدى كوزدەيتىندەر دە بار.
زايىرلى قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءبىز ءۇشىن بۇل - قالىپتى جاعداي. ەشكىمنىڭ جەكە ومىرىنە قول سۇعىپ, وعان تالاپ قويا المايسىز. اقش پەن ەۋروپادا ءبىلىم الىپ جاتقان جاستارعا شەتەلدەگى مادەنيەت پەن ءومىر ءسۇرۋ سالتى ۇنايدى جانە ولار سوندا قالۋدى ءجون سانايدى.
شەتەلدە ءبىلىم العان دۇرىس, بۇل - قولداۋعا لايىق نارسە. بىراق شەتەلگە بارىپ ءبىلىم الىپ, ەلگە قايتىپ مەملەكەت ءۇشىن جۇمىس ىستەمەۋ – قاتەلىك. وزىڭىزگە جاساي العان سول ەلدەگى كەرەمەت ءومىردى قازاقستاندا جاساۋعا تىرىسۋىڭىز كەرەك. ەل ازاماتى رەتىندە ءوزىڭىزدى عانا ەمەس, وتاندى, مەملەكەتتى, حالىقتى ويلاڭىز. ءسىز دە, حالىق تا جاقسى ءومىر ءسۇرسىن. قازاقتىڭ «كوپپەن كورگەن ۇلى توي» دەگەنى بەكەر ايتىلماسا كەرەك. جالعىز شاۋىپ شاڭدا قالاسىز, كوپ بولىپ مارەنى الاسىز. تۇسىنگەن ادامعا, قازاقستان – مۇمكىندىكتەردى جۇزەگە اسىرۋعا بولاتىن ەل. ءبىلىم الىڭىز, شەتەلدە بولىڭىز, قىدىرىڭىز, ۇلكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرىڭىز, بىراق ەكى باعىتتا بيلەت الىڭىز. بىرىندە – ء«بىلىم الامىن» دەگەن ءمور, بىرىندە – «العان ءبىلىمدى ەلىمە قايتىپ پايداعا اسىرامىن» دەگەن ءمور بولسىن.
مارعۇلان اقان
...وي بولىسەدى
جاستاردى عانا كىنالاۋ - ءجونسىز
اۆتوبۋستا ادام كوپ. ءبىر كەزدە كەزەكتى ايالدامادا ىشكە اجەي كىردى. ارتقى تۇستاعى ەسىكتەن كىرگەن ول بوس ورىندىققا وتىرا بەرىپ: «جەنششينا...» – دەپ ءارى قاراي جىلجۋىن ورىس تىلىندە جەتكىزىپ, اققۇباشا قىزدى ىسىرا-مىسىرا جايعاسپاق بولدى. قىز: «مەن ايەل ەمەسپىن», – دەدى. ءىس وسىمەن تامام بولا قويسا جاقسى عوي. اجەي ۇزاماي تاعى «جەنششينا...» دەپ تاعى بىردەڭەلەردى ايتا باستادى. شاماسى, قولايسىز وتىرىپ قالسا كەرەك. بۇدان ءارى قىز دا شىدامادى, بىلەم, وڭ قولىمەن انا كىسىنى يتەرىپ قالىپ ەدى, اجەي: «مىناۋ مەنى ولتىرەدى!» – دەپ ەڭكەيە قالدى. قىز ورنىنان اتىپ تۇرىپ: «مەن سىزگە ايەل ەمەسپىن, قىزبىن دەپ قاشانعى ايتام؟!» – دەدى تازا قازاق تىلىندە, ءسويتتى دە ورنىنان سىتىلىپ شىعىپ, الگى اجەنىڭ ارتقى جاعىنا كەلىپ تۇردى. كەيۋانا ونىمەن دە قويماي: «مىنە, بارلىعى وسىنداي قاتىنداردان شىعادى», – دەپ «قاتىن» دەگەن سوزگە ەكپىن سالا ەكى-ءۇش مارتە ايتتى. قىز ءلام-ميم دەمەدى. اۆتوبۋس ءىشى گۋ-گۋ... اجەي اسىعىس-ۇسىگىس ءتۇسىپ كەتە باردى.
راس, قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە كەڭەستىك كەزەڭنىڭ تاربيەسىمەن ءتىلى ورىسشا شىعىپ, سول ادەتتەرىنەن اجىراماي كەلە جاتقان ءبىرلى-جارىم وسىنداي كىسىلەر بار. بۇل جەردە قىز بالانىڭ ۇلكەنگە قول كوتەرۋى ورىنسىز بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. بىراق الگى كەيۋانا ۇلكەندىگىن كورسەتىپ, «قىزىم, ارىراق جىلجىشى...» دەي سالسا, مۇنداي وقيعا بولماس ەدى عوي. ءبىز كوپ جاعدايدا جاستاردى كىنالايمىز. الايدا ۇلكەندەردىڭ دە ءجونسىز قىلىقتارى جەتەرلىك. ولاردىڭ كوپشىلىگى وزدەرىنىڭ ەگدە تارتقانىن مويىنداعىسى كەلمەي مە, ايتەۋىر بالاسىمەن جاستى نەمەسە ودان دا كىشى بالالارعا «قىزىم», «بالام» دەپ ايتۋعا ارلاناتىن سياقتى بولىپ كورىنەدى. باياعىنىڭ قارتتارى قانداي ەدى, شىركىن! كورەگەندىگىن, ۇلكەندىگىن كورسەتىپ, وزىنەن كىشىگە, مەيلى ول بەيتانىس بىرەۋ بولسا دا, اڭگىمەسىن «اينالايىن», «قاراعىم», «شىراعىم», «قالقام» دەگەن قاراتپا سوزدەرمەن باستاماۋشى ما ەدى؟!
جاقسىلىق كەنجاليەۆ
الماتى