لوندون ۋنيۆەرسيتەتى كوللەدجىنىڭ زەرتتەۋشىلەر توبى ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىن ارتتىرۋ مەن قارتايۋعا ىقپال ەتەتىن بىرنەشە الەۋمەتتىك فاكتوردى انىقتاپتى.
تۋىسشىل, باۋىرماشىل كەلەتىن قازاق حالقى ءۇشىن بۇل جاڭالىق ازداپ كۇلكىلى كورىنۋى دە مۇمكىن. ايتكەنمەن Proceedings of the National Academy of Sciences جۋرنالىنا جاريالانعان عىلىمي تۇجىرىمى دانا قازاقتىڭ «كەكشىل بولما, كوپشىل بول» دەگەن ۇستانىمىنان الىسقا ۇزاي قويماپتى.
عالىمداردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, دوستار مەن ەت جاقىن تۋىسپەن ەسەندەسىپ, ءجيى كەزدەسىپ تۇرۋ ادامنىڭ عۇمىر جاسىن ۇزارتاتىن بولىپ شىققان. زەرتتەۋشىلەر ءتورت جىل بويى 50 جاستان جوعارى (ورتاشا جاس 67,2) 7 مىڭنان استام ادامدى باقىلاۋعا العان. ناتيجەسىندە, بەلگىلى بولعانداي, جاقىندارىمەن ەتەنە ارالاسقان قارتتاردىڭ كوڭىل كۇيى جوعارى, سايكەسىنشە دەنساۋلىقتارى دا مىقتى بولىپ شىققان.
ولاردىڭ 73 پايىزدان استامى كەم دەگەندە اپتاسىنا ءبىر رەت دوستارىمەن جۇزدەسىپ, سپورت زالدارىنا بارىپ, مۋزەي, تەاتر, قۇلشىلىق ورىندارى سياقتى قوعامدىق ورىنداردى ارالاعان. ال ماماندار وسىنداي بەلسەندى ءومىر سالتى ەرەسەك ادامدار ءۇشىن ماڭىزدى عانا ەمەس, كوڭىلىنە قۋانىش, دەنىنە قۋات سىيلايتىنىن راستاپ وتىر. عىلىم عىلىمىمەن, ال بۇگىنگى ابىسىن-اجىندار تاتۋ ما؟ الىستى جاقىن, جاقىندى باۋىر تۇتقان قازاقى ۇعىمداعى تۋىسقاندىق, باۋىرمالدىق باياعىداي ما؟
ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»