بۇگىنگى تاڭدا بالىق تا بايلىق كوزى, تۇرمىس ساپاسىنىڭ كەپىلى بولىپ وتىر.
حالىق دەنساۋلىعىنا ەڭ پايدالى ءونىم دە بالىق. الايدا ءوڭىر ەكونوميكاسىن قالىپتاستىرىپ, ادامداردىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋدا ايرىقشا ماڭىزعا يە بالىق شارۋاشىلىعىندا شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە كوپ. جامبىل وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە وبلىستا 115 سۋ ايدىنى بار. ءبىر وكىنىشتىسى, ونىڭ كوپشىلىگى ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتتى ارتتىرۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەمەيدى.
اۋليەاتا ءوڭىرىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعىمەن اتى شىققان جوق. تەك وبلىستاعى بيلىكول, تەرىس سياقتى سۋ ايدىندارىنان بالىق اۋلاپ, ونى كادەگە جاراتۋ ءىسى ءبىرشاما جولعا قويىلعان. مالىمەت بويىنشا, وڭىردە جىل سايىن حالىق 3801 توننا بالىق ءونىمىن تۇتىنادى. ونىڭ ىشىندە 2465 توننا بالىق سىرتتان جەتكىزىلەدى. ياعني, بالىق ونەركاسىبىن دامىتۋ جامبىل ءوڭىرى ءۇشىن وزەكتى ماسەلە.
وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرجان نۇرجىگىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى وڭىردە 206 توننا بالىق اۋلانسا, بيىل 214 توننا بالىق اۋلانعان. سونىمەن قاتار ءاربىر سۋ ايدىنى ءۇشىن ءۇش جىلدىق دامۋ جوسپارى ازىرلەنىپتى. باسقارما باسشىسى وسى كەزەڭدە تابيعاتتى پايدالانۋشىلار جوسپارلانعان بالىق ءوسىرۋ جانە اۋلاۋ جوسپارىن ورىنداۋعا ءتيىس ەكەنىن دە ايتىپ ءوتتى. «سۋ ايدىندارىنىڭ ءاربىر گەكتارىنا 200 شاباقتان جىبەرىلۋى كەرەك. بالىقتى كوبەيتۋ جۇمىستارى باسقارمانىڭ جانە جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جونىندەگى مامانداندىرىلعان قىزمەت وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇرگىزىلەدى. جاڭا جىلدان باستاپ بالىق شارۋاشىلىعىنا مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى», دەيدى ن.نۇرجىگىتوۆ.
ناقتى جوسپار بويىنشا وندىرىلەتىن ءونىم كولەمىن الداعى ۋاقىتتا ۇلعايتۋ مىندەتى تۇر. بۇل ماسەلەگە قاراجات كوزدەرى دە قاراستىرىلعان. جامبىل وڭىرىندە بۇل ماقساتقا جالپى كولەمى 151 ميلليون تەڭگە جۇمسالادى. جوسپارعا سايكەس, اعىمداعى جىلى سۋ قويمالارىنا 5 ميلليون, 2020 جىلى 5,2 ميلليون, 2021 جىلى 5,5 ميلليون شاباق جىبەرىلمەك. ناتيجەسىندە وڭىردە بالىق ءوندىرۋ قارقىنى 2020 جىلى – 430, 2021 جىلى – 688, ال 2022 جىلى 1100 توننانى قۇرايدى دەپ جوسپارلانۋدا.
الايدا وڭىرلىك بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ تۋرالى جيىندا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ بۇل ماسەلەگە كوڭىلى تولمايتىنىن جەتكىزدى. اكىم باسقارما باسشىسىنا قازىرگى جۇمىسپەن كۇتكەن ناتيجەگە قول جەتكىزە المايتىنىن قاداپ ايتتى. ء«بىز 115 سۋ ايدىنىنان تەك 200 توننا بالىق اۋلايمىز. وسىدان كەيىن ءوز ونىمدەرىمىزبەن ءوزىمىزدى قالاي جەتكىلىكتى قامتاماسىز ەتەمىز؟» دەدى ءوڭىر باسشىسى.
راسىندا دا جامبىل وڭىرىندەگى سۋ ايدىندارىنداعى بالىق ونىمدەرىنىڭ تيىسىنشە پايدالانىلماي وتىرعانىن كورۋگە بولادى. بۇل ءبىر سۋقويمادان ءبىر توننا عانا بالىق اۋلانادى دەگەن ءسوز. وڭىردە بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماقساتىندا بالىق وسىرۋشىلەردىڭ سانىن كوبەيتۋ دە ماڭىزدى ماسەلە بولىپ تۇر. قازىر وبلىستا 2 بالىق ءوسىرۋشى عانا بار ەكەن. ايتالىق مەركى اۋدانىندا ءۇش گەكتار جەردە 550 مىڭ شاباق وسىرىلۋدە. بىراق مۇندا 6,5 ميلليون بالىق وسىرۋگە بولادى. سونىمەن قاتار جامبىل اۋدانىنداعى سۋ ايدىنىندا بالىقتى 5 ميلليونعا دەيىن كوبەيتۋگە بولسا, بۇگىندە مۇندا 2600 عانا شاباق بار. بالىق شارۋاشىلىعىن جولعا قويۋ ماقساتىندا جۋىردا جۋالى اۋدانىندا تاعى ءبىر بالىق ءوسىرۋ ايدىنى اشىلماق.
بالىق ءوسىرۋدىڭ وزىنە ءتان قيىندىقتارى دا بار. ماسەلەن, وبلىستاعى 115 سۋ ايدىنىنداعى بالىقتاردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 800 توننا قۇراماجەم قاجەت. بۇل رەتتە بالىق وسىرۋشىلەر قۇراما-جەمنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بالىق سانىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەي وتىرعانىن ايتادى. بىراق بۇل ماسەلەدە دە مەملەكەت تاراپىنان ءتيىستى قولداۋ بار. مەملەكەت تاراپىنان قۇراماجەم الۋ ءۇشىن 30 پايىز, ال جابدىقتار مەن تەحنيكانى ساتىپ الۋعا 25 پايىزدىق سۋبسيديا بەرىلەدى. مەملەكەتتىڭ بۇل قولداۋى ايتارلىقتاي دەمەۋ بولماق.
جالپى, جامبىل وبلىسىندا بالىق شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ءالى تولىق قالىپتاسپاعانىن جوعارىدا ايتتىق. ەندىگى جەردە وبلىستىق اكىمدىك تاراپىنان بالىق وسىرۋشىلەرگە اتالعان شارۋاشىلىقتى دامىتۋعا كۇش سالۋ كەرەكتىگى ايتىلۋدا. مۇنداعى ماقسات تابيعات بايلىعىن ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ كەڭىنەن پايدالانۋىنا جول اشۋ جانە بالىق ونىمدەرىنە سۇرانىستى ارتتىرۋ بولىپ وتىر. شىنى كەرەك, بۇگىندە بازارلاردا دا, بىرقاتار ساۋدا نۇكتەلەرىندە دە سىرداريا, شاردارا سياقتى اتاقتى سۋ ايدىندارىنىڭ ونىمدەرى سامساپ تۇرادى.
بۇدان كەيىنگى تاعى ءبىر ماسەلە, بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن وڭىردەگى سۋ كوزدەرىنىڭ الەۋەتىن تولىق پايدالانۋ كەرەك. اكىم دە سۋقويمالاردى جالعا الۋشىلار ونى تۇراقتى پايدالانعانىمەن, قايتارىمى جوق ەكەنىن ايتقان ەدى. سوندىقتان دا بالىق وسىرۋشىلەر مەملەكەتتىڭ قولداۋى ارقىلى قۇراماجەمنىڭ كولەمىن ۇلعايتىپ, بالىق ساپاسىن ارتتىرسا عانا وعان سۇرانىس جوعارى بولماق. بۇدان كەيىن ءوڭىردىڭ بالىق شارۋاشىلىعىنداعى جاڭا ءداۋىرى باستالاتىن بولادى.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى