ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ بيىلعى العاشقى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار ءۇش ماسەلە قارادى. اتاپ ايتقاندا, دەپۋتاتتار الدىمەن ويىن بيزنەسى سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە, قۇمار ويىندار بويىنشا قۇقىقتىق رەتتەۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, ولارعا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى. اتالعان زاڭ جوباسى بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر مەن توتاليزاتورلار قىزمەتىن باقىلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. بۇدان سوڭعى قارالعان ماسەلەلەر ەل قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى بولدى.
شەكاراداعى ينفراقۇرىلىمدار جاڭارتىلادى
دەپۋتاتتارعا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان-قىرعىزستان مەملەكەتتىك شەكاراسىنىڭ رەجىمى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – شەكارا قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى دارحان ءدىلمانوۆ بايانداما جاساپ, اتالعان قۇجاتتى قابىلداۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ايتىپ بەردى.
اتالعان كەلىسىمگە مەملەكەتتەردىڭ شەكارا ۆەدومستۆولارى باسشىلارىنىڭ دەڭگەيىندە 2017 جەلتوقساندا استانا قالاسىندا قول قويىلعان. قۇجات مەملەكەتتىك شەكارانىڭ جانە شەكارالىق بەلدەۋلەردىڭ ۇستىنەن ۇشۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى جانە شارۋاشىلىق, كاسىپشىلىك نەمەسە وزگە دە قىزمەتتى جۇرگىزۋ, قوعامدىق-ساياسي, مادەني نەمەسە مەملەكەتتىك شەكارادا, شەكارا بەلدەۋلەرىندە, سونداي-اق شەكارا سۋلارى شەگىندە وزگە دە ءىس-شارالاردى وتكىزۋدى قامتيدى.
وسى ورايدا دەپۋتاتتار قازاق-قىرعىز شەكاراسىنداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەرگە نازار اۋداردى. ماسەلەن, دەپۋتات ارتۋر پلاتونوۆ قولدانىستاعى زاڭدارعا سايكەس مەملەكەتتىك شەكارادان قۇجات راسىمدەۋدە جاياۋ وتۋشىلەرگە – 3 مينۋت, جەڭىل اۆتوكولىكتەرگە – 15 مينۋت, جۇك كولىكتەرىنە – 25 مينۋت, اۆتوبۋستارعا 35 مينۋت جۇمسالۋى ءتيىس ەكەندىگىن, الايدا ءىس جۇزىندە بۇل ءراسىم ۇزاققا سوزىلىپ كەتەتىندىگىن العا تارتتى. سونداي-اق كۇن سايىن قازاق-قىرعىز شەكاراسى ارقىلى تاۋلىگىنە 18 مىڭ ادام, 600 كولىك قۇرالى وتەتىندىگىنە توقتالدى. ال شەكارالىق وتكىزۋ بەكەتتەرى جولاۋشىلاردىڭ مۇنداي اعىمىنا ساي ەمەستىگىن اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا دەپۋتات شەكارالىق وتكىزۋ بەكەتتەرىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا قانداي ءىس-شارالار قولعا الىنىپ جاتقاندىعىن سۇرادى. بۇل ساۋالعا د.ءدىلمانوۆ ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى بەرى جولاۋشىلار اعىمى 8 ەسە وسكەندىگىن ايتتى. تيىسىنشە, وسىدان 20 جىلداي بۇرىن سالىنعان ينفراقۇرىلىم مۇنداي قوزعالىسقا توتەپ بەرە الماۋدا. الايدا سوڭعى ەكى جىلدا جولاۋشىلار اعىمى باسەڭدەي تۇسكەن. سونىمەن قاتار شەكارا قىزمەتى ىشكى الەۋەتىن قولدانۋ ارقىلى قارەكەت ەتۋدە.
ال وسى ماسەلەگە بايلانىستى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكلياردىڭ ايتۋىنشا, سارىتوبە جانە اۋقاتتى باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتتەرى ەندى كوپجاقتى وتكىزۋ بەكەتىنە اينالماق. سونداي-اق قاراسۋ بەكەتىندەگى كوپىردى جوندەۋ قىرعىز اعايىندارمەن تەڭ دارەجەدە كەلىسىلگەن. ال وتكەن جىلى قوردايداعى باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتىنىڭ م ۇلىكتىك كەشەنى مينيسترلىكتىڭ ەسەبىنە قابىلدانىپ, بيىلعى شىلدە ايىنا دەيىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى جاسالىپ, كۇزدە قايتا جاڭعىرتىلماق.
وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار شەكارانى بۇزىپ وتەتىن قاراۋسىز ءتورت ت ۇلىك مالدان اۋرۋ-سىرقاۋىنىڭ تارالماۋى, ولاردى ۋاقىتشا ۇستاۋ ماسەلەلەرىنە دە نازار اۋداردى. وسى ورايدا, شەكارا قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس ەكى ەلدىڭ اراسىندا ۇرلىق-قارلىقتىڭ دا بار ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى.
دەپۋتاتتار, سونداي-اق تۋريستەردىڭ شەكارا ارقىلى ءوتۋى, حان ءتاڭىرى شىڭىنا ساياحاتتاۋشىلاردىڭ قوزعالىسى, شەكاراداعى وقىس وقيعالاردىڭ شەشىلۋ ءتارتىبى جانە باسقا ماسەلەلەر بويىنشا ساۋالدارىن بەردى.
جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار اتالعان زاڭ جوباسىن تالقىلاي كەلە تولىق ماقۇلدادى.
جول اپاتتارى ازايار ەمەس
«تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ تەرروريزمگە جانە ەكسترەميزمنىڭ وزگە دە زورلىق-زومبىلىق كورىنىستەرىنە قارسى كۇرەستى جۇزەگە اسىراتىن قۇزىرەتتى ورگانداردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدەگى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى تۋرالى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرعالي بىلىسبەكوۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەلىسىمنىڭ ماقساتى – قۇزىرەتتى ورگانداردى ارنايى تەحنيكامەن, قۇرالدارمەن, ماتەريالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تەڭ جانە جەڭىلدىكتى جاعداي جاساۋ. ولاردى ساتىپ الۋ مەن ساتۋ جەتكىزۋشى مەملەكەتتەردىڭ ىشكى باعاسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلماق. تاراپتار تاسىمالداۋ كەزىندە جەڭىلدىكتى تاريفتەردى قوسا العاندا اكەلىم, اكەتىلىم نەمەسە ترانزيتتىك شارتتارىن قولدانادى.
دەپۋتاتتار اتالعان زاڭ جوباسى بويىنشا دا ءتيىستى ساۋالدارىن بەرىپ, تالقىلاۋلاردان سوڭ ونى تولىق قابىلدادى.
جالپى وتىرىستىڭ سوڭىنا قاراي, ءداستۇر بويىنشا دەپۋتاتتار ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارىنا ساۋالدارىن جولدادى. ولار گاز باللوندارىنىڭ جارىلىستارىنىڭ الدىن الۋ, بالالاردىڭ ءتىس ەمحانالارىنىڭ سانىن كوبەيتىپ, ساپاسىن ارتتىرۋ, ەلدەگى قىلمىستىق احۋال, قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەرگە بايلانىستى وزدەرىن تولعاندىرعان ساۋالدارىن جاريا ەتتى.
ال دەپۋتات پاۆەل كازانتسەۆ ەلدەگى جول-كولىك وقيعالارىنىڭ الدىن الۋعا بايلانىستى الاڭداۋشىلىعىن جەتكىزدى. ونىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, 2018 جىلى ەلىمىزدە جول-كولىك وقيعاسىنان 2 مىڭنان استام ادام كوز جۇمعان, 20 445 ادام جاراقات العان. زارداپ شەككەندەردىڭ جالپى سانىنان 70 پايىزعا جۋىعى ەڭبەككە جارامدى جاستا ەكەن.
پ.كازانتسەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز 28 جىل ىشىندە 82 مىڭعا تارتا ادامدى جوعالتقان, ال زارداپ شەككەندەر جارتى ميلليونعا جەتكەن. وسى ورايدا, دەپۋتات كولىك جۇرگىزۋدى ۇيرەتەتىن ۇيىمدارعا قاتىستى, سونداي-اق جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ بويىنشا ەمتيحاندار مەن راسىمدەرگە تالاپتاردى كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
– جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋدى ۇيىمداستىرۋ تۇرعىسىندا قادامداردى قايتا قاراۋ قاجەت. ادامدار بەيبىت ۋاقىتتا سوعىس كەزىندەگىدەي وپات بولۋدا, – دەدى دەپۋتات.
جالپى, دەپۋتاتتىڭ بۇلاي الاڭداۋىنا نەگىز جوق ەمەس. ويتكەنى وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا الماتى قالاسىنىڭ قاق ورتاسىندا بولعان بىرنەشە ادامنىڭ ولىمىنە سەبەپشى بولعان جانتۇرشىگەرلىك جول اپاتى مەن قىزىلوردا قالاسىندا اناسىنىڭ كولىگىن رۇقساتسىز جۇرگىزگەن كامەلەتتىك جاسقا تولماعان بالانىڭ جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىندا جۇرگىنشىنى باسىپ ءولتىرۋ دەرەكتەرى قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا پ.كازانتسەۆكە وسى ساۋال بويىنشا ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ بەرگەن جاۋابىن دا جاريالايتىن بولامىز.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»