ۇلتتىق ۇلان ۇيىتقى بولعان ءاربىر ءىس-قيمىل نەمەسە كەز كەلگەن جوسپار-جوبالار مەملەكەت باسشىسى ايقىنداپ بەرگەن ماقسات-مىندەتتەرمەن ۇشتاسىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولداۋىمەن ۇلتتىق ۇلان ۇزدىك وفيتسەرلەردىڭ ءبىلىم مەن بىلىكتىلىگىن رەسەي مەن بەلارۋس جانە تۇركيا ەلدەرىندە جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك الدى.
باتىرلىق باسپالداعى
وتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا اسكەري مىندەتىن اتقارا ءجۇرىپ, ەرلىك پەن باتىرلىقتىڭ, ۇقىپتىلىق پەن ءمىنسىز قىزمەتتىڭ ۇلگىسىن كورسەتكەنى ءۇشىن ۇلاندىق بىرنەشە وفيتسەر مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن جوعارى ماراپاتقا يە بولدى. ولاردىڭ قاتارىندا II دارەجەلى «داڭق» وردەنىمەن ۇلتتىق ۇلان باس قولباسشىسىنىڭ تاربيە جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتار جونىندەگى ورىنباسارى گەنەرال-مايور م.ساتوۆ, II دارەجەلى «ايبىن» وردەنىمەن 5573 اسكەري ءبولىمىنىڭ كومانديرى پولكوۆنيك س.شەكاربەكوۆ, ۇشاق بورتىندا كلينيكالىق ءولىم قۇرساۋىندا قالعان جولاۋشىنى امان الىپ قالعانى ءۇشىن ۇلتتىق ۇلان باس قولباسشىلىعىنداعى اسكەري-مەديتسينا باسقارماسىنىڭ باستىعى, مەديتسينا قىزمەتىنىڭ پولكوۆنيگى س.ومارباەۆ, ارنايى وپەراتسيالارعا قاتىسقانى ءۇشىن پودپولكوۆنيك ە.روديكوۆ ماراپاتتالدى.
«ەرلىگى ءۇشىن» مەدالى ورتەنىپ جاتقان ءۇي ىشىنەن 4 ادامدى قۇتقارعانى ءۇشىن كىشى سەرجانت ر.ەڭسەپباەۆقا, «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن» مەدالى ۇلتتىق ۇلان اسكەري پوليتسيا باسقارماسىنىڭ باستىعى ر.ق ۇلىمبەتوۆ پەن قىلمىسكەردەن بويجەتكەننىڭ ءومىرىن اراشالاعان 3660 اسكەري ءبولىمى كومانديرىنىڭ تجاقج جونىندەگى ورىنباسارى مايور ت.راحيموۆقا, 5570 اسكەري ءبولىمىنىڭ بايلانىس باستىعى, كاپيتان م.بالابەكوۆكە, 5516 اسكەري ءبولىمىنىڭ ۆزۆود كومانديرى, اعا لەيتەنانت د.بەكتىباەۆقا, 5516 اسكەري ءبولىمى روتا كومانديرىنىڭ ورىنباسارى, اعا لەيتەنانت ي.جۇسىپوۆكە, 5570 اسكەري ءبولىمىنىڭ وفيتسەرى, لەيتەنانت ە.قۋانارعا, 5572 اسكەري ءبولىمىنىڭ اعا مامانى, ەفرەيتور ب.بايتەرەكوۆكە, سۋعا باتىپ بارا جاتقان ادامدى قۇتقارعانى ءۇشىن ۇلتتىق ۇلان ءان-بي ءانسامبلىنىڭ اعا مامانى (كونتسەرتمەيستەر) د.ياكوۆلەۆكە تابىس ەتىلدى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت جارلىعىمەن «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ شتاب باستىعى, پولكوۆنيك دميتري بوچاروۆ پەن «ورتالىق» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ شتاب باستىعى, پولكوۆنيك ۇلاربەك ابىكەەۆكە جوعارى «گەنەرال-مايور» شەنى بەرىلدى.
سونداي-اق بيىل ۇلتتىق ۇلاننىڭ جەدەل ماقساتتاعى بولىمشەسىنىڭ ادىستەمەلىك جانە جاۋىنگەرلىك دايارلىق ورتالىعىندا العاش رەت (الماتى وبلىسىنىڭ زارەچنىي اۋىلىندا) بارلىق اسكەري ءبولىم كومانديرلەرىنىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك جيىنى ءوتتى. «2018 – كاسىبي بىلىكتىلىك جىلى» اتاۋىنا ساي ۇيىمداستىرىلعان شارادا كوماندالىق زۆەنو وفيتسەرلەرىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىكتەرى شىڭدالىپ, تاجىريبە جيناقتادى.
ماماندىق مارتەبەسى ماڭىزدى
وتان قورعاۋشىلار كۇنى قارساڭىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى داريعا نازارباەۆا مەن حالىق قاھارمانى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اۆياتسيا گەنەرال-لەيتەنانتى تالعات مۇساباەۆ جانە كوميتەت مۇشەلەرى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد, نۇرجان نۇرسيپاتوۆ جۇمىس ساپارىمەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بولدى. ساپار اياسىندا حالىق قالاۋلىلارى ۇلتتىق ۇلاننىڭ اسكەري ينستيتۋتى مەن ايماقتاعى بىرقاتار اسكەري نىساندى ارالاپ, جاي-كۇيىمەن تانىستى. سەناتورلارعا ينستيتۋتتىڭ دامۋ باعىتى مەن وقۋ ورنىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن سالىنىپ جاتقان كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ جانە ەكىنشى وقۋ عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى تۋرالى ايتىلدى. جيىن اياسىندا ءسوز العان د.نازارباەۆا ەلىمىزدەگى اسكەري ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري دوكتريناسى باسىمدىققا الىنۋى ءتيىس ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار القالى جيىندا وفيتسەر-وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ مەن اسكەري جوعارى وقۋ ورىندارى ءۇشىن پەداگوگ كادرلاردى دايارلاۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى تالقىلاندى. اسىرەسە, اسكەري باعىتتاعى وقۋ ورىندارى وسى كۇندەرى بەتپە-بەت كەزدەسىپ وتىرعان كەيبىر ماسەلەلەرگە ءجىتى نازار اۋداردى.
– كيبەرقاۋىپسىزدىك ىسىمەن اينالىساتىن قورعانىس بولىمشەلەرى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جوعارى جالاقى تولەنەتىن مارتەبەلى ماماندىق, ابىرويى بيىك مەكەمەلەردىڭ ساناتىنان بولۋى ءتيىس. ولاي ەتپەگەن جاعدايدا, بىلىكتى مامانداردى بۇل سالاعا تارتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل وتە وزەكتى, وتكىر ماسەلە. وسىعان مۇقيات كوڭىل بولىڭىزدەر, – دەدى سەناتور د.نازارباەۆا.
ىنتىماقتاستىق – ەڭبەكتى ەسەلەيدى
وتكەن جىلى استاناعا رەسەي فەدەراتسياسى فەدەرالدى قىزمەت اسكەرى ۇلتتىق گۆاردياسى ديرەكتورىنىڭ – ۇلتتىق گۆارديا باس قولباسشىسىنىڭ ورىنباسارى گەنەرال-پولكوۆنيك سەرگەي زاحاركيننىڭ جەتەكشىلىگىمەن ارنايى دەلەگاتسيا قىزمەتتىك ساپارمەن كەلدى. ەكىجاقتى كەزدەسۋ اياسىندا تاراپتار «كوبالت-2018» حالىقارالىق وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن جوسپارعا ساي ۇيىمداستىرىلۋى مەن ويداعىداي وتكىزىلۋىن جان-جاقتى تالقىلاپ, ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جولدارى كەڭىنەن ءسوز بولدى. سونىمەن قاتار سالالىق ۆەدومستۆو ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرا وتىرىپ, مادەني-سپورتتىق ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتۋ ماسەلەسى وڭ شەشىم تاپتى.
سونداي-اق وتكەن جىلعى ماۋسىمنىڭ ەكىنشى ونكۇندىگىندە ۇلتتىق ۇلان باس قولباسشىلىعىنىڭ باسشىلىق قۇرامى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارمەن باردى. تۇركيالىق ارىپتەستەردىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعان ساپار ماقساتى – جاۋىنگەرلىك قىزمەت دايىندىعى مەن ەكىجاقتى سالالىق بايلانىستى نىعايتۋ جولىندا تاجىريبە الماسۋ ەدى.
مامىر ايىندا ۇلتتىق ۇلاننىڭ ارنايى ماقساتتاعى بولىمشەسىنىڭ جاۋىنگەرلىك جانە ادىستەمەلىك دايىندىق ورتالىعى بازاسىندا ۇقشۇ ارنايى ماقساتتاعى ۇجىمدىق كۇشتەرىنىڭ «كوبالت-2018» ارنايى ادىستەمەلىك وقۋ-جاتتىعۋى ءوتتى. جيىنعا ۇقشۇ مۇشە-مەملەكەتتەرىنىڭ بولىمشەلەرى: ارمەنيا رەسپۋبليكاسى پوليتسياسىنىڭ جەتەكشى قۇرامى, بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ءىىم ىشكى اسكەرى, رەسەي فەدەراتسياسى ۇلتتىق گۆاردياسىنىڭ فەدەرالدى قىزمەت اسكەرى, رەسەي ءىىم, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۇلانى, ءىىم جانە قىرعىز رەسپۋبليكاسى مەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بولىمشەلەرى قاتىستى. حالىقارالىق دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعان وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى زاڭسىز قارۋلانۋ ۇدەرىسىن جويۋعا باعىتتالعان بولاتىن. سوندىقتان دا اۋقىمدى شاراعا 700-دەن استام اسكەري قىزمەتشى قاتىستىرىلىپ, 70 جاۋىنگەرلىك جانە ارنايى تەحنيكالار مەن 5 اۋە تەحنيكاسى جۇمىلدىرىلدى. 500 بىرلىكتەن استام ارتيللەريالىق جانە اتىس قارۋىمەن قاتار, بارلاۋ ماقساتىندا ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى دا شەبەر پايدالانىلدى. ءسويتىپ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعان ۇجىمدىق كۇشتەر اسكەرلەرى وزدەرىنىڭ جاۋىنگەرلىك شەبەرلىكتەرى مەن كاسىبي بىلىكتىلىكتەرىن پاش ەتتى. بۇل تۋرالى شارانىڭ جابىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان ۇقشۇ باس حاتشىسى گەنەرال-پولكوۆنيك يۋري حاچاتۋروۆتىڭ ءوزى دە ايتتى.
– «كوبالت-2018» ارنايى ادىستەمەلىك وقۋ-جاتتىعۋى اياسىندا تەرروريستىك ۇيىمدارعا قارسى كۇرەس جۇرگىزۋگە باعىتتالعان وراسان زور جاۋىنگەرلىك دايارلىق جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلدى. وسىنداي بىرلەسكەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى ۇجىمعا مۇشە مەملەكەتتەر اسكەرى ءۇشىن قاشاندا قاجەت. ال بۇل شاراعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۇلانى مەن ونىڭ جەتەكشى قۇرىلىمى وتە زور دايىندىقپەن كەلىپ, مۇقيات جاۋاپكەرشىلىكپەن ءساتتى وتكىزدى, – دەدى.
بۇگىندە ۇقشۇ الدىنا قويىلعان بىرقاتار مىندەتتەردى شەشۋدە زور مۇمكىندىكتەرگە يە. وسى كەزگە دەيىن اتقارىلعان ءىس-شارالاردا دا اتالعان ۇيىم ءوزىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ, ايماقتىق قۇرىلىمداردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋى ناتيجەسىندە ارىپتەستەر اراسىندا سەنىمدى سەرىكتەستىك ورناپ, ءوزارا ىنتىماقتاستىق نىعايا ءتۇستى.
جاڭا ۇشاق – باعىندىرعان ءبىر بەلەس
بىلتىرعى قىركۇيەك ايىندا «قازاقستاننىڭ اۆياتسيالىق يندۋسترياسى» جشس-ءنىڭ استاناداعى بازاسىندا ۇلتتىق ۇلان ءوز مەنشىگىنە قىتايدان ساتىپ العان سۋ جاڭا Y8F200W اسكەري-كولىك ۇشاعىنىڭ تانىستىرىلىمىن وتكىزدى. جاڭا تەحنيكانىڭ تانىستىرىلىمىنا ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قاسىموۆ پەن بۇرىنعى قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى ب.اتامقۇلوۆ, «AVIC» كومپانياسى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى – باس ەكونوميسى ۆانگ دجيان, قىتايدىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى چجان سياو مەن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى قاتىستى.
كوپماقساتتى پايدالانۋعا ارنالعان Y8F200W ۇشاعى ۇزاق جانە ورتا قاشىقتىقتا ۇشا الادى ءارى اسكەريلەر مەن اسكەري تەحنيكالاردى تاسىمالداۋعا ارنالعان. سونداي-اق بۇل ۇشاق توپىراقتى تەگىس جەردە كۇندە دە, تۇندە دە ۇشىپ-قونۋ مۇمكىندىگىنە يە جانە -50°C پەن +50°C اۋا تەمپەراتۋراسىندا قالىپتى جاعدايدا جۇمىس ىستەي الادى. بۇگىندە ۇلتتىق ۇلاننىڭ اۋە پاركىندە ان-74, ان-26 ۇشاعى مەن مي-171ە تىكۇشاعى بار. ونىڭ ۇستىنە وتكەن جىلى ءبىز ءۇشىن ەلەۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى – ۇلتتىق ۇلاننىڭ اۋە ەسكادريلياسى الماتىدان استانا قالاسىنا قونىس اۋدارۋى بولدى. بۇل ەندىگى جەردە ءبىزدىڭ ۇشاقتارىمىز بايتاق قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسىنە قىسقا مەرزىم ىشىندە جانارماي قۇيۋدى قاجەت ەتپەي-اق ۇشىپ جەتەدى دەگەن ءسوز.
رۋسلان جاقسىلىقوۆ,
ۇلتتىق ۇلاننىڭ باس قولباسشىسى, گەنەرال-لەيتەنانت