سوڭعى ۋاقىتتا سۋسامىردىڭ 1-تۇرىنە شالدىققان بالالاردى ءدارى-دارمەكپەن قامتۋ ءبىراز قيىندىق تۋعىزىپ وتىر. باسىنا تۇسكەن ادام عانا بىلەدى. قانت ديابەتىنىڭ 1-تۇرىنە شالدىققان ادامنىڭ ءومىرى قانداعى گليۋكوزا دەڭگەيىن باقىلاپ, ۇستاپ وتىرۋعا تاۋەلدى. ەشقانداي دەمالىس كۇندەرىنسىز, اپتانىڭ 7 كۇنىندە جانە جىلدىڭ 365 تاۋلىگىندە ءومىر ءۇشىن كۇرەس جالعاسا بەرەدى. قانت ديابەتىنىڭ وسى تۇرىنە شالدىققانداردىڭ قانىنداعى گليۋكوزانى جۇيەلى تۇردە رەتتەپ, ەم-دومى ۇزىلمەگەن جاعدايدا عانا ونىڭ اۋىر سالدارى مەن اسقىنۋلارىنان ساقتانۋعا بولادى. مۇنى بالاسى دەرتتى اكە-شەشە عانا جاقسى بىلەدى.
قىسقاسى, تاس تۇسكەن جەرىنە عانا اۋىر. وسى ماسەلە توڭىرەگىندە كەزەكتى رەت اتا-انالار باق وكىلدەرىنە جۇگىنىپ, وزدەرىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجدارىمەن بولىسۋگە ءماجبۇر بولۋدا.
بۇعان دەيىن جازداعى الماتىداعى مەنينگوكوكك جۇقپاسىنا قاتىستى احۋالعا بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ مەگاپوليسكە كەلىپ, ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزگەن كەزدە وسى ماسەلە كوتەرىلگەن بولاتىن. مۇنداي جاعداي ەلىمىزدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى «قانت ديابەتىنىڭ 1-ءتۇرىن» الەۋمەتتىك ماڭىزعا يە اۋرۋلار تىزىمىنەن الىپ تاستاعاننان كەيىن تۋعان. سالدارى جوعارىداعىداي.
ماسەلەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ 2017 جىلدىڭ 11 جەلتوقسانىنداعى №935 بۇيرىعىنا سايكەس «گليۋكاگەن گيپوكيت» (بەلسەندى زاتى – «گليۋكاگون H04AA01») پرەپاراتى كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك كولەمى اياسىندا امبۋلاتوريالىق دارىلىك قامتاماسىز ەتۋ تىزىمىنەن الىنىپ تاستالعان ەدى. اتا-انالاردىڭ مينيسترلىككە بىلىكتى وتاندىق ەندوكرينولوگ-مامانداردىڭ دالەلدى ۋاجدەرىن العا تارتا وتىرىپ, ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالى ارقىلى سۇراۋ سالۋى دا ءالى جاۋاپسىز قالىپ وتىر.
وعان قوسا بىرقاتار وڭىردە ينسۋلين پرەپاراتتارى دەر كەزىندە جەتكىزىلمەگەندىكتەن, جاعداي قيىنداي تۇسكەن. فارماتسيا كوميتەتىنىڭ باسشىسىنا جەكە شىعىپ ءوتىنىش جاساعان كەزدە عانا, سۋسامىرعا شالدىققان بالالار امبۋلاتوريالىق ءدارى-دارمەككە قول جەتكىزگەن ەدى.
تۋرا وسى جاعداي ينسۋلين سورعىلارىنا دا قاتىستى ورىن الىپ وتىر. ەستەرىڭىزگە سالساق, 2017 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك كولەمى اياسىندا امبۋلاتوريالىق ءدارى-دارمەكپەن قامتۋ تىزىمىنەن ينسۋلين سورعىلارىن الىپ تاستاۋ باستاماسىنا نارازىلىقتىڭ ناتيجەسىندە مينيسترلىك سورعىعا مۇقتاج بالالاردىڭ بارلىعى بۇل قۇرالمەن قامتاماسىز ەتىلەدى دەپ ۋادە ەتكەن. بىلتىر جىل باسىندا ەلىمىزدە «قانت ديابەتىنىڭ 1-ءتۇرى» دياگنوزى قويىلعان 3076 بالا تىركەلگەن. سول كەزەڭدە تەك 1071 بالا عانا سورعىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ءبىراز داۋ-دامايدان كەيىن 180-دەي بالا سورعىمەن قامتاماسىز ەتىلىپتى. 2019 جىلعا جوسپارلانعان 352 ينسۋلين سورعىسى 2018 جىلى انىقتالعان ناۋقاستاردىڭ عانا قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتە الادى. وسىلايشا بىزدە 1800-دەن اسا ينسۋلين سورعىسى جەتپەي تۇر. دەمەك, قانت ديابەتىنە شالدىققان بالالاردىڭ ۇشتەن ءبىرى بيىل دا سورعىمەن قامتاماسىز ەتىلمەيتىن ءتۇرى بار, دەيدى ناۋقاس بالالارى بار اتا-انالار.
ولاردىڭ سابىرىن تاۋىسقان ەڭ قيىن جاعداي – گليۋكومەترگە ارنالعان تەست-جولاقپەن بايلانىستى تەندەر ماسەلەسى ءالى بەلگىسىز بولىپ وتىر. تەندەرگە ءوز ءونىمىن ۇسىنعان كومپانيالاردىڭ ەكەۋى دە جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەر جانە ءبىر باعادا ءوز ونىمدەرىن ۇسىنادى. ءوندىرۋشىنىڭ بىرەۋىندە ءونىمدى ساقتاۋ مەرزىمى 6 اي بولسا, ەكىنشىسىندە – 24 اي. ال تەندەردى ءونىمدى ساقتاۋ مەرزىمى قىسقا كومپانيا ۇتادى. تۇتىنۋشىلار شەنەۋنىكتەردىڭ وسى قاتەلىگىن انىقتاعان كەزدە, «سق فارماتسيا» تاراپىنان قاراما-قايشى ارەكەتتەر باستالادى. الدىمەن جەڭىمپاز كومپانيا ءونىمدى اي سايىن جەتكىزەدى دەگەن مالىمدەمە جاسالادى. كوپ ۇزاماي ءونىمنىڭ ساقتاۋ مەرزىمى وزگەرىپ شىعا كەلگەن. سونىمەن قاتار تىركەۋ كۋالىگىن ISO 13485 سەرتيفيكاتتارى نەگىزىندە العان وسى مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردىڭ قانشالىقتى زاڭدى ەكەندىگى جونىندەگى باق-تاعى جاريالانىمدار دا كوپ سۇراق تۋعىزادى دەيدى بۇل ماسەلەنى بۇگە-شىگەسىنە دەيىن بىلەتىن اتا-انالار.
وسىعان بايلانىستى قانت سۋسامىرىنىڭ 1-تۇرىنە شالدىققان بالالاردىڭ اتا-انالارىنىڭ باستاماشىل توبىنىڭ جانايقايىن جەتكىزۋدى ءجون سانادىق.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى