ۇيالى تەلەفونداردى IMEI-كود بويىنشا تىركەۋ ارقىلى قوعامدىق پىكىرگە باقىلاۋ جۇرگىزۋ كوزدەلگەن بە؟ بۇگىندە وسى ماسەلەنىڭ حالىق اراسىندا قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جاتقانى بەلگىلى. ونىڭ ءمان-جايىن تەلەكوممۋنيكاتسيالار كوميتەتى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ۆ.ياروشەنكو بىلاي تۇسىندىرەدى:
−شىنىن ايتقاندا, كەيبىرەۋلەر ۇيالى تەلەفونداردى زاڭعا قارسى قۇرال رەتىندە دە قولدانىپ وتىرعانىن بىلەمىز. ماسەلەن, ۇيالى تەلەفونىڭىز ۇرلانسا, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە بارىپ ارىز جازاسىز. ءىىم قىزمەتكەرلەرى وسىدان كەيىن تەلەفونىڭىزدى تابۋ ءۇشىن تەرگەۋ امالدارىن جۇرگىزەدى. بۇل رەتتە تەلەفوندى تىركەۋ قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ جۇمىسىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەتەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جۇيە ۇرلانعان تەلەفوندى قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.
− قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ۇرلاعان ادام ۇيالى تەلەفونىڭىزدان سيم-كارتانى الىپ شىعىپ, ءوزىنىڭ سيم-كارتاسىن سالسا, تەلەفون جۇمىس ىستەمەي قالادى. بۇل جەردە مەملەكەت تاراپىنان جاھاندىق نەمەسە جاپپاي باقىلاۋ تۋرالى اڭگىمە بولىپ وتىرعان جوق. مۇنىڭ ءبارى دە وسى قۇرىلعىنى ىزدەۋ جولىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن جاسالۋدا. ياعني, جسن-دى جيناۋ ازاماتتاردىڭ بارلىعىن باقىلاۋ ءۇشىن جاسالمايدى. جسن-دەردى تىركەۋ, كەرىسىنشە, ازاماتتاردى قورعاۋ ءۇشىن جۇرگىزىلىپ وتىر. سەبەبى ءوز جسن-ءىڭىزدى اتاۋ ارقىلى سيم-كارتا دا, قۇرىلعى دا ءوز يەسىنە تىركەلەدى, − دەدى ول. ءوز كەزەگىندە ءىىم قىلمىستىق ءىستى تەكسەرۋ پوليتسياسى دەپارتامەنتىنىڭ باسقارما باسشىسى نۇرجان راحمەتۋللاەۆ ەلىمىزدەگى ۇرلىقتىڭ 23 پايىزى ۇيالى تەلەفون ۇرلىعىنا قاتىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
− 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ بۇل زاڭ كۇشىنە ەنگەن سوڭ, ءبىز ۇيالى تەلەفون ۇرلىعى دەگەن پروبلەمادان اۋلاق بولامىز. بۇل جۇيە ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدى ەداۋىر جەڭىلدەتەتىن بولادى. وسى جىلدىڭ وزىندە 38 مىڭنان استام ۇيالى تەلەفون ۇرلانىپ, ونىڭ ىشىندە, 13 مىڭ تەلەفون عانا ەسەپتەن شىعارىلدى, − دەدى ن.راحمەتۋللاەۆ.
قازىرگى تاڭدا ۇرىلار ۇيالى تەلەفوندى ۇرلاۋدىڭ سان ءتۇرىن مەڭگەرۋ ارقىلى ونى وڭاي جۇزەگە اسىرادى دا كوپ جاعدايدا ساتىپ جىبەرەدى. ءتىپتى ۇرلانعان تەلەفونمەن قىلمىس جاسايتىندار دا بارشىلىق. بۇعان قوسا قازىرگى بازارلار مەن قالا كوشەلەرىندە سيم-كارتا ساتۋشىلاردىڭ دا سانى ارتقان. اتالعان جۇيەنى ىسكە قوسۋ ارقىلى ۇيالى بايلانىس سالاسىنداعى جۇگەنسىزدىكتىڭ الدىن الۋ كوزدەلىپ وتىر.
بۇگىندە ەلىمىزدەگى ۇيالى تەلەفونداردىڭ 80 پايىزى IMEI-كودى بويىنشا تىركەۋدەن وتكەن.
− قازىرگى تاڭدا بارلىق ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى جەلىلەرىندە تىركەلگەن ابونەنتتەردىڭ سانى جالپى كورسەتكىشتىڭ 80 پايىزىنان اسادى. بارلىق ابونەنتتەرىمىزگە بۇل ءراسىمدى وڭاي جانە قولايلى تاسىلدەرمەن جۇرگىزۋ ءۇشىن بارىنشا جاعداي جاسادىق. تەلەفونىڭىزدا جۇلدىزشا − 660 – تور قىسقا نومىرىنە قوڭىراۋ شالىپ, بەرىلگەن نۇسقاۋلار بويىنشا ءنومىرىڭىزدى تىركەۋگە بولادى. ەگەر بۇل ابونەنتتەر شەتەلدە بولاتىن بولسا, ولار ۋاتساپ, تەلەگرامم قوسىمشالارىنداعى ارنايى ارنالار ارقىلى نومىرلەرىن تىركەي الادى, – دەيدى «كسەلل» اق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جۇمىس اتقارۋ باعىتىنداعى ساراپشىسى اسلان ابجاقوۆ.
جيىندا بەلگىلى بولعانداي, 1 قاڭتاردا ابونەنتتىك قۇرىلعىعا قويىلعان سيم-كارتانى اۆتوماتتى تۇردە تىركەۋ جۇرگىزىلەدى. سول ۋاقىتقا دەيىن قولدانۋشى ءوزى تۋرالى مالىمەتتى تولىق بەرۋىنە مۇمكىندىك بار. ال جاڭا جىلدان كەيىن بەلگىلى ءبىر مالىمەتتى وزگەرتۋ قيىنعا ءتۇسۋى مۇمكىن. ۆ.ياروشەنكونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ادامدار ءالى كۇنگە دەيىن تىركەلمەگەن سيم-كارتامەن ءجۇر. بىراق 1 قاڭتاردان باستاپ سيم-كارتالاردىڭ ءبارى دە قۇرىلعىلارعا بايلانىستىرىلادى. مىنە, سوندىقتان ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى قازىرگى تاڭدا قىزمەت كورسەتەتىن قولدانۋشىلاردىڭ مالىمەتتەر بازاسىن جاڭارتىپ جاتىر.
ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»