ۇياداعى ۇل مەن قياداعى قىزدىڭ قام-قارەكەتىن ويلاپ, ميىم «اشىپ» كەلە جاتقانىمدا ۇيالى تەلەفونىم «اندەتىپ» قويا بەردى. «قورامساققا» قول سالىپ ەم, ار جاقتاعى ايەل ءۇنى: «تانىپ تۇرسىڭ با, تۇراحان اپاڭ عوي» دەدى. قاپەلىمدە كۇمىلجىپ قالدىم. تانىستاردىڭ داۋىسىن تانىماي قالعاندا وستەتىن ادەتىم بار. ايەل ءۇنى: «تانىدىڭ با؟» دەدى تاعى. «ءيا» دەپ وتىرىك ايتۋعا ۇياتىم جىبەرمەدى. «جوق» دەپ ەم, داۋىس يەسى ۇيالى تەلەفونىن «وشىرە» سالدى. «ال ساعان كەرەك بولسا! مىناۋ كىم دە بولسا تەگىن ادام بولمادى…» دەپ ويلادىم.
ۇياداعى ۇل مەن قياداعى قىزدىڭ قام-قارەكەتىن ويلاپ, ميىم «اشىپ» كەلە جاتقانىمدا ۇيالى تەلەفونىم «اندەتىپ» قويا بەردى. «قورامساققا» قول سالىپ ەم, ار جاقتاعى ايەل ءۇنى: «تانىپ تۇرسىڭ با, تۇراحان اپاڭ عوي» دەدى. قاپەلىمدە كۇمىلجىپ قالدىم. تانىستاردىڭ داۋىسىن تانىماي قالعاندا وستەتىن ادەتىم بار. ايەل ءۇنى: «تانىدىڭ با؟» دەدى تاعى. «ءيا» دەپ وتىرىك ايتۋعا ۇياتىم جىبەرمەدى. «جوق» دەپ ەم, داۋىس يەسى ۇيالى تەلەفونىن «وشىرە» سالدى. «ال ساعان كەرەك بولسا! مىناۋ كىم دە بولسا تەگىن ادام بولمادى…» دەپ ويلادىم.
سوسىن بايلانىسقا ءوزىم شىعىپ, ءسوزىمنىڭ ءبىسسىمىللاسىن «الو, كەشىرىڭىز…» دەپ, جۇمساقتاۋ باستادىم. «نەعىپ تانىماي قالدىڭ, ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ كىتابىنا جازعان تۇراحان اپاڭمىن عوي…» دەدى بۇل جولى داۋىس يەسى. «قينالعان جامبىل جەر وسى» دەگەندەي, مۇنداي ۇيالماسپىن! وسىدان ەكى جىلداي ۋاقىت بۇرىن, تالعاردىڭ ماڭىنداعى اۋىلدا, ودان كەيىن م. اۋەزوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترداعى اكتەرلەر بولمەسىندە ساعاتتاپ وتىرىپ اڭگىمەلەسكەن, اڭگىمەلەسىپ وتىرىپ قارا نارداي قايسارلىعىنا باس يگەن تۇراحان سىدىقوۆانىڭ داۋىسىن تانىماي قارا باسىپپىن. «تانىماي قالۋ» دەگەننىڭ ار جاعىندا «مەنسىنبەۋ» دەگەن بۇزىق وي دا قىلتيىپ تۇرادى ەمەس پە, مەندە ونداي جوق ەكەنىن ءبىلدىرىپ, «كەشىرىڭىز, كۇندە جازۋ, كۇندە ونداعان ادامدارمەن سويلەسۋ, جۇمىسباستى جۋرناليست ءىنىڭىزدى ابدەن «الجىتتى», اپا» دەپ, اقتالىپ جاتىرمىن.
قايران دا قايران قايسار اپام مەنىڭ. تانىسۋىمىز دا قىزىق بولدى ءوزى. ءا دەگەندە اتى-شۋلى «كەلىن» فيلمىنەن ءتۇرى مەن مىنەزىن كوردىم. شەتەل كينەماتوگرافياسىنىڭ قۇلاعىن ۇستاعاندار مۇنداي تيپاج اكتريسالاردى كينودان كينوعا تارتىپ, قاشان وسكار سىيلىعىن العانشا ەكى اياعىن جەرگە تيگىزبەيدى. تاعدىر تاۋقىمەتىمەن الىسقان, تابيعاتتىڭ تاسىر مىنەزىمەن كۇرەسكەن, تاۋ كوكجالى – قاسقىردىڭ وزىمەن «ءتىل تابىسقان» اكتريسا-انانى قالايشا قۇرمەت تۇتپايسىڭ؟! ءفيلمدى كورىپ وتىرىپ «ويپىراي, مىنا اكتريسا كىم بولدى ەكەن؟» دەپ الاسۇرعام. قىرعىز با, الدە ساحا, تۋۆا, حاكاس سياقتى از ۇلتتاردىڭ دارابوز دارىندارىنىڭ ءبىرى مە؟ نەگە ەكەنىن قايدام, ەنە رولىندەگى قايسار كەمپىردى قازاق اكتريساسى ويناپ شىقتى دەگەن وي ءۇش ۇيىقتاسام دا تۇسىمە كىرمەپتى. سويتسەم, ول ءحانتاڭىرى شىڭىنىڭ باۋرايىنداعى حانجايلاۋدى جايلاعان اقىنجاندى حالىقتىڭ قايسار قىزدارىنىڭ ءبىرى ەكەن عوي.
قۇدامىز ءابجان تالعارعا قاراي باراتىن كۇرە جولدىڭ بويىنداعى شاعىن اۋىلداردىڭ بىرىندە تۇرادى. بۇل قارسى الدىنان اق باس الاتاۋ اسقاقتاپ شاقىرىپ تۇراتىن كەرەمەت سۇلۋ جەر ءوزى. قۇدامنىڭ قوناقتارىنىڭ باس-اياعى ءتۇگەل جينالىپ قالعان ساتتە ءبىر دەگدار كەيۋانا كەلىپ سىرتتاعى ۇستەلدىڭ شەتىنە جايعاستى. ابەكەڭ: «بۇل كىسى «كەلىن» فيلمىندەگى ەنەنىڭ ءرولىن ويناعان اپامىز» دەمەگەندە ءمان بەرۋىمىز ەكىتالاي ەدى, اتى-ءجونىن ەستۋىم مۇڭ, وتىرعان ورنىمنان ۇشىپ تۇردىم. مۇنداي قۋانباسپىن, ويتكەنى فيلم ارقىلى «تانىسىپ», فيلم ارقىلى ونەرىنە ءتانتى بولعان جۇمباق اكتريسا تۋرا الدىمدا وتىر.
– اپا, مۇمكىن بولسا, داستارقاننان كەيىن ءبىر ءسات ۋاقىتىڭىزدى بولسەڭىز.
– جارايدى, بىرگە بارايىق, مەن ءبىر-ەكى ۇيدەن كەيىن تۇرامىن, – دەدى ول.
بىراق اس جەلىنىپ, قۇران وقىلىپ, باتا بەرىلىپ بولعان سوڭ تۇراحان اپامدى ىزدەپ دالاعا شىقسام… جوق. قۇدامنان سۇراپ ەم, ءۇيىن كورسەتتى. بارسام اپام ءۇيىن جيناستىرىپ ءجۇر ەكەن.
– ءۇيىمىزدىڭ ءتۇرى وسى, – دەدى, ول ءالى تولىق بىتپەگەن باسپاناسىنا ىڭعايسىزدانعانداي, – بىتىرە الماي جاتىرمىز.
– وي, اپا, ءبىزدىڭ مۇنداي دا ءۇيىمىز جوق, – دەپ كوڭىلىن اۋلادىم.
تۇراحان اپا الماتىداعى «الماگۇل» شاعىن اۋدانىنداعى 3 بولمەلى پاتەرىن ساتىپ, ايسۇلۋ پوسەلكەسىنە كوشىپ كەلىپتى. بۇل جەردە, ارينە, قالاداعىداي ۇيگە كەلىپ تۇرعان دايىن گاز بەن سۋ جوق. اۋىز سۋدى ساتىپ السا, باۋ-باقشاسىن سۋعاراتىن سۋدى بوشكەگە قۇيىپ الادى. گازدى بالونمەن اكەلىپ ساتادى. قىستا ءۇيدى پەشپەن جىلىتادى. ول ءۇشىن كومىر ءتۇسىرىپ, ونى جاعۋ كەرەك. مۇنىڭ ءبارىن تۇراحان جالعىز ءوزى اتقارا الماس ەدى, ازامات اتتى بالاسى كومەكتەسەدى ەكەن. قازاقشا وقىپ, قازاقى تاربيەمەن وسكەن ۇل دا قالانىڭ ۋ-شۋىنان گورى, ەن دالاداعى ەركىندىكتى جاقسى كورەم دەيدى.
ال تۇراحان سىدىقوۆانىڭ وزىنە كەلسەك, ول الماتىعا ونەر ىزدەپ سوناۋ 1966 جىلى كەلىپتى. ءشۇۋ دەگەندە نارىنقول اۋدانىنداعى حالىق تەاترىنىڭ ساحناسىندا ويناعان. وبلىستىق بايقاۋدا ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الىپتى. سودان كەيىن الماتىداعى «اكەمتەاتردىڭ» ەسىگىن يمەنبەي اشۋدىڭ ءساتى تۇسكەن. الماتى – مادەنيەت پەن ونەردىڭ ۇلكەن ورداسى عوي. شاكەن ايمانوۆ اعاسىن سىرتىنان كورىپ ءتالىم السا, سەركە قوجامقۇلوۆ, اسقار توقپانوۆ, ىدىرىس نوعايباەۆتاردى ەلدەن ەرەك قۇرمەت تۇتىپتى. «قاراكوزدەگى» ءرولى ءساتتى شىققاندا سەراعا, ءتىپتى, ريزا بولىپ, جاقسى لەبىز ءبىلدىرىپتى.
بۇگىندە تۇراحان سىدىقوۆانىڭ اۋەزوۆ تەاترىندا اكتريسا بولىپ قىزمەت ەتكەنىنە 30 جىلدان استى. وسى ۋاقىت ىشىندە ول كوپتەگەن سپەكتاكلدەردە ويناپ, كوپتەگەن بەينەلەردى ساحناعا شىعاردى. ۇزىن-ىرعاسى 22 فيلمگە ءتۇسىپتى. ال 22 فيلم دەگەن 22 ءرول عوي. قازاق كينوسىنان باسقا, پولشا, يتاليا ەلدەرىنىڭ كينولارىنا دا تۇسكەن. ساحنالىق ءومىر جولىندا ەپيزودتىق رولدەر دە, دىڭگەك سياقتى تۇلعالى وبرازدار دا بولدى. بەلگىلى رەجيسسەر ارداق امىرقۇلوۆتىڭ «وتىراردىڭ كۇيرەۋى» فيلمى – تۇراحاننىڭ كينو ونەرىندەگى دەبيۋتى. وندا ول باستى قاھارمانداردىڭ ءبىرىنىڭ زايىبى بولىپ وينادى. ال ءوزى, نەگىزىنەن, تەاتر ساحناسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. رەجيسسەر بولات اتاباەۆتىڭ «شاعالا» سپەكتاكلىندەگى مىلقاۋدىڭ ءرولى «كەلىن» فيلمىندەگى ەنە بەينەسىنىڭ باستاۋى بولعان سياقتى.
قازاق قالامگەرلەرى مەن كينوسىنشىلارىنىڭ بىرجاقتىلىعى سول, وسى فيلمدەگى كەيبىر ورەسكەل كورىنىستەر مەن تاريحي دەرەكتەر مەن دايەكتەرگە قاتىستى كوپ شۋلادى دا, ال ەنە ءرولىن ويناعان اكتريسا تالانتىنىڭ تىلسىم سىرى تۋرالى ءتىس جارمادى. قايتا ورىس تىلىندە جازاتىن قانداس اعايىندار ەنە ءرولىن دارىپتەۋ ارقىلى تۇراحاندى ءتاڭىرتاۋدىڭ شىڭىنا شىعارماسا دا, ءبىر كوتەرىپ تاستاعان. ويتكەنى, فيلمدى كوتەرىپ تۇرعان كەلىن دە ەمەس, ونداعى ورەسكەل كورىنىستەر دە ەمەس, ۇرپاق جالعاستىعىن ويلاعان ابىز انانىڭ ولەرمەن وبرازى ەدى. تۇراحان سونى گولليۆۋدتىق شەبەرلىكپەن كورسەتۋگە تىرىستى دەسەك اسىرا ماقتاعاندىق ەمەس.
قازاقتا «تەگىن ادام تاز بولمايدى» دەگەن ءسوز بار. تۇراحان دا تەگىن ادام ەمەس. اتا-تەگىن اكەسى جاعىنان تاراتساق ارعى اتا-باباسى قالىڭ قول باستاعان رايىمبەك باتىردىڭ ناق ءوزى بولىپ شىعادى. دالىرەك ايتساق, تۇراحان – رايىمبەك باتىردىڭ تۋعان ۇرپاعى. سونداي-اق, الاشتىڭ اقيىق اقىن ۇلى مۇقاعالي ماقاتاەۆپەن جاقىن تۋىس. ەرتەرەكتە مۇقاعالي ۇيىنە كەلگەندە تۇراحاندى موينىنا مىنگىزىپ الىپ, «مىنا قىزدىڭ كوزىنىڭ وتى بار» دەيدى ەكەن. «كەيىن مۇقاعالي اعا الماتىدا تاعدىر تەپەرىشىن كورىپ جۇرگەندە «قارىنداسىم» دەپ ىزدەپ كەلىپ, دەمالىپ كەتەتىن. «قىز ءبىر ات دوربا جەمگە جارايدى» دەگەن وسى. مۇقاڭدى ەشكىم تۇسىنبەدى عوي كەزىندە» دەيدى تۇراحان اعاسى تۋرالى مۇڭايا ەسكە الىپ. ال اناسى جاعىنان تاراتساق تۇراحان – «حح عاسىردىڭ گومەرى» اتانعان اقىن جامبىلدىڭ دا ۇرپاعىنا جاتادى.
اكە-شەشەسى قاراپايىم شارۋا بولسا دا رۋحى اناۋ-مىناۋ داۋىلدارىڭا دەس بەرمەيتىن سەكسەۋىلدەي مىقتى ادامدار بولىپتى. اقىلعا كەنەن, تىلگە شەشەن, ىسكە ىلكىمدى بولعان سوڭ با, تۇراحان اپانىڭ اكەسى سىدىق تۇرجانوۆ كوپ جىل ۇجىمشار ءتوراعاسى بولىپتى. اكەسى سىدىق پەن اناسى بيشا سوعىسقا كومەك رەتىندە استىق جىبەرۋدى ۇيىمداستىرعان. اتا-انالارى, سونداي-اق, دومبىرادا ويناپ, ساحنادا ونەر كورسەتىپ, قوبىز تارتۋدى دا شەككى كورمەپتى. سول سىدىق اكە: «ادام ۇرپاقتارىن ءوز ءومىرىن قۇرمەتپەن ەسكە الاتىنداي تاربيەلەپ, ءوسىرۋى كەرەك» دەپ وتىرادى ەكەن. تۇراحان اپا اكەسىنىڭ سول وسيەتىن ۇلى ازاماتقا ۇيرەتىپ ءجۇر. ازامات تا ءوزىنىڭ ونەردەگى العاشقى قادامىن ءتاي-ءتاي باسا باستاپتى. ءسىڭلىسى گۇلنار سىدىقوۆا جەتىگەن اۋىلىندا تۇرادى. ول فرانتسۋز ءتىلىنىڭ مامانى.
قوبىزدى تۇراحان تۋرالى اڭگىمەدەگى ەڭ باستى تاقىرىپ دەسەك تە بولادى.
– سىدىقتىڭ اۋلەتىندە ەرتەدە داۋلەسكەر قوبىزشى بولعان دەپ اۋىل اقساقالدارى اڭگىمە ەتىپ وتىراتىن. سول قۇدىرەتتى ونەر ارادا كوپ جىلدار وتكەندە ماعان قوندى-اۋ دەپ ويلايمىن. ويتكەنى, قولىما العاش رەت قوبىز العاندا بويىمدا زارلى ءۇنى ساي-سۇيەگىڭدى سىرقىراتاتىن ونەردى تەزىرەك مەڭگەرسەم ەكەن دەگەن ەرەكشە ءبىر قۇشتارلىق پايدا بولدى. قازىر سول ارمانىمنىڭ ورىندالعانىنا ءوزىمدى شىن باقىتتى سەزىنەمىن. بىراق بۇل ارمان سۇيەكتەرى «قاتايىپ» قالعان ماعان وڭايعا سوققان جوق. كوپ ۋاقىتتار بويى ۇيرەندىم. قوبىز تارتۋ ونەرىنىڭ باسىندا اتى اڭىزعا اينالعان ۇلى تۇركى – قورقىت اتا تۇرعانى بەلگىلى. قوبىزدى العاش رەت ويلاپ تاۋىپ, العاش رەت كۇڭىرەنتە كۇي تارتقان دا وسى ۇلى ابىز دەسەدى. ونىڭ كۇيلەرى بۇگىندە قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە بۇكىل تۇركى جۇرتى ساز ونەرىنىڭ باعا جەتپەس مۇراسىنا اينالعان. سوندىقتان باسقا ەمەس, تۋرا قورقىت اتا كۇيلەرىنىڭ جازباسىن ىزدەدىم. اقىرى تاپتىم. ونى مۋزىكانت بولماسام دا كۇيگە ءتۇسىردىم. قازىر ولار جارىققا شىعىپ, كەز كەلگەن قوبىزشى تارتا الاتىن ورتاق قازىناعا اينالدى. ءتىپتى ءبىر مۋزىكالىق بايقاۋدا قورقىت اتانىڭ كۇيلەرىن ورىنداۋ قۇرمەتىنە بولەندىم.
قوبىزدا ويناۋ مەنىڭ باقسى رولدەرىندە ويناۋىما مۇمكىندىك بەردى. ءتىپتى بىردە ەلۋباي ءومىرزاقوۆتىڭ باياعى «الدار كوسە» فيلمىندە باقسى بولىپ ويناعاندا پايدالانعان كيىمدەرىن كيىپ, تاياعىن ۇستاپ, جاقسىلىققا ىرىم ەتكەنىم دە بار. مىسالى, «كەلىن» فيلمىنە تۇسەردىڭ الدىندا ءتۇس كوردىم. تۇسىمدە ءامينا ومىرزاقوۆا ماعان قاراپ جىميىپ ك ۇلىپ تۇر ەكەن. مەن مۇنى تالانتتى اكتريسانىڭ قولداپ, قورعاپ جۇرگەنى دەپ جورىدىم. كوپ ۇزاماي «كەلىن» ءفيلمىنىڭ كينوسىنا تۇسكەن 20-30 اكتريسانىڭ ىشىنەن رەجيسسەر مەنى تاڭدادى. ەرمەك تۇرسىنوۆتىڭ «اپا, ماعان قاراڭىزشى» دەگەنىن ءالى ۇمىتپايمىن. «ال ساعان قاراعان كەرەك بولسا» دەپ كوزىنە كوزىمدى قاداپ «اتىپ» جىبەرىپ ەدىم, «ويباي, بولدى, ۇماي انا مىنا كىسى ەكەن» دەپ سالدى…
اكتريسا تۇراحان سىدىقوۆا كەتبۇعا بابا بولىپ ويناعان كۇنى كورەرمەندەر نەمەسە تەاترعا كەلگەن ونەر يەلەرى رولدەگى ەر ادام دەپ ويلاپ قالادى ەكەن. ويتكەنى, كەتبۇعانى تۇراحانداي ەشكىم سومداي المايدى. ول ءۇشىن تۋا ءبىتتى قوبىزشى بولۋىڭ كەرەك-ءدۇر. ال قوبىزدى «كوتەرە» الاتىن, ياعني «قاسيەت قونعان» ادام عانا ۇستايدى دەگەن تۇسىنىك بار. قونباسا, دۇرىسى, وعان جولاماعان. ال رايىمبەك باتىردىڭ ۇرپاعىنا قوبىزشىلىق قونباۋى مۇمكىن ەمەس سياقتى. ويتكەنى, جەتى اتاسىندا دا قوبىز ۇستاعان ادام بولىپتى دەدىك. بىردە سول اتاسى تۇسىنە كىرىپ, «قوبىز ۇستايسىڭ» دەپتى. سودان باستاپ قۇلاعىندا ۇنەمى قوبىز سارىنى ىزىڭداپ تۇراتىن بولعان. سوسىن مۋزىكالىق ءبىلىمى جوق بولسا دا تاۋەكەل دەپ كونسەرۆاتورياعا بارادى. وندا اتاقتى قوبىزشى ىقىلاستىڭ نەمەرەسى كەزدەسە كەتەدى. ول تۇراحان اپاسىنىڭ جاعدايىن ءتۇسىنىپ, ەسكى قوبىز تاۋىپ بەرەدى. ءسويتىپ, ساۋساقتارى ءا دەگەندە يكەمگە كەلمەي قاتتى قينالسا دا قاسارىسقان مىنەزىنە باسىپ قوبىزدى اقىرى ۇيرەنىپ الادى. رەجيسسەر دە وسىعان وراي كەتبۇعانىڭ ءرولىن سەنىپ تاپسىرادى. قويىلىم دا, ونىڭ ىشىندە كەتبۇعا ءرولى وتە تابىستى بولادى. كەتبۇعا ءرولى كوڭىل قىلىن شەرتكەن كورەرمەندەر «ياپىراۋ, مىنا رولدەگى ونەرلى شالدى قايدان تاپقانسىڭدار؟» دەيدى ەكەن ءبىر-بىرىنە سىبىرلاپ. بىرەۋى اناۋ, ەكىنشىسى مىناۋ دەپ, ءتىپتى, باستەسىپ تە قالادى دەيدى. سول كەزدە ءاسانالى مە, تۇڭعىشباي ما بىرەۋى: «نەمەنەگە تالاسىپ جاتىرسىڭدار, ول ءوزىمىزدىڭ تۇرەكەڭ عوي» دەيدى ەكەن گۇرىلدەپ. بىراق باستەسكەندەر «قويىڭدار, مىناۋ ايەل ادام ەمەس قوي» دەپ ءبارىبىر سەنبەيدى دەيدى. مىنە, ونەردىڭ قۇدىرەتى!
قارا قوبىزدىڭ قاسيەتى سول تۇراحاننىڭ «ستالينگە سىيلىق» فيلمىندە دە قوبىزشى بولىپ ويناۋىنا جول اشىلدى. «كوشپەندىلەر» فيلمىندە دە قوبىزشىنىڭ ءرولىن بەرگەن. رەجيسسەر يۆان پاسسەر قوبىز ءۇنىن كوزىنەن ءمولت-ءمولت ەتىپ جاس اعىپ وتىرىپ تىڭدايتىن. ال دوكاسكوس بولسا مەنى «قوبىز اپا» دەيتىن» دەپ ەسكە الادى تۇراحان.
ءجا, قىل قوبىزدى جانى جوق اعاش دەلىك, ال ەندى ەت پەن تەرىدەن جارالعان پەندەنىڭ ازۋى التى قارىس كوكجال قاسقىرمەن «ءتىل تابىسۋى» دەگەن قيىننىڭ قيىنى, ءتىپتى, ادام ومىرىنە تونگەن قاۋىپتىڭ قاۋپى ەمەس پە؟ وعان جاقىنداۋ تۇرماق, كوزىنە تىك قاراۋدىڭ ءوزى جۇرەگىنىڭ تۇگى بار دەگەن جىگىتتەردىڭ وزىنە اجەپتاۋىر سىن بولاتىن ەرلىك قوي! تۇراحان ۇلى ونەر ابىرويى ءۇشىن سول كوكجال قاسقىرمەن دە ءتىل تابىستى…
– بىردە رەجيسسەر ەرمەك تۇرسىنوۆ: «اپا, بۇگىن قاسقىر اكەلەمىز, ءسىز سونى ساۋاسىز» دەپ, ماعان «نە دەر ەكەن؟» دەگەندەي كۇدىكتەنە قارادى. كۇلدىم دە قويدىم. اكەم سىدىقتىڭ قاراسازدا قاسقىر سوعىپ العانى بار بولاتىن. قوراعا كىرگەن عوي… كوپ ۇزاماي رەجيسسەر قاسقىردى الىپ كەلدى. اينالا تىزەدەن كەلەتىن قار. قاسقىر مەنەن ەكى مەتر جەردە عانا تۇر. ونىڭ ىرىلداعانىن كورىپ كينوشىلار دۇركىرەي قاشتى. اكەم «قاسقىردىڭ كوزىنە تىك قارا» دەيتىن. سول ەسىمە ءتۇسىپ كوكجالدىڭ كوزىنە تەسىلىپ تىك قاراپ ەم قاسقىر دا ماعان قادالىپ تۇرىپ قالدى. ەكەۋارا «ارباسۋ» ءبىراز ۋاقىتقا سوزىلدى. ءبىر ۋاقىتتا قاسقىرىم اينالىپ كەلىپ مەنى يىسكەلەي باستادى. يەسى «مىنا كىسىنىڭ جاعدايى نە بولار ەكەن؟» دەپ زارەسى ۇشىپ تۇر ەكەن, قۋانىپ كەتتى. ءسويتىپ, قاسقىر ءيىسىمدى الدى. مەن دە ونىڭ يىسىنە ۇيرەنىم, سوسىن 4-5 كۇندە جوتاسىن, ساۋىرىن سيپاي باستادىم. ىشىندە بولتىرىگى بار ەكەنىن سەزدىم, سيپالاپ, قاسىعان سايىن راحاتتانىپ قالادى. بىلاي بارىپ ۇلىسام, ول دا ۇلىپ «جاۋاپ» قاتادى. ەمشەگىن ۇستاپ, ساۋعان كەزىمدە العاشقى كەزدە كونبەۋشى ەدى, كەيىن بۇتىن تالتايتىپ تۇرا بەرەتىن بولدى. ءسويتىپ, ەكى مۇڭلىق, انا-ادام مەن انا-قاسقىر ەكەۋمىز… جۇرەكپەن ۇعىستىق.
– مەن, ارينە, ارتىستەردىڭ وتباسىندا تۋىپ-وسكەن جوقپىن. بىراق مىلقاۋلار بەينەسى مەن مىلقاۋ فيلمدەر تاڭسىق ەمەس. ورىستاردىڭ ونداي فيلمدەرى قاراساز اۋىلىنا كوشپەلى كينوقوندىرعىلار ارقىلى ءجيى كەلەتىن, – دەيدى تۇراحان.
نەمىس رەجيسسەرى فايت حەلمەردىڭ «بايقوڭىر» دەپ اتالاتىن فيلمىندە تۇراحان كورشىنىڭ ءرولىن وينايدى. بۇل ونىڭ نەمىس رەجيسسەرلەرىنىڭ كينوسىنا ەكىنشى رەت ءتۇسۋى. ءبىرىنشى رەت ەۋروپا كينوونەرىنىڭ كوزى ءتىرى كلاسسيكتەرىنىڭ ءبىرى فولكەر شلەندورفتىڭ «ۇلجان» فيلمىنە تۇسكەن بولاتىن.
ايتپاقشى, قازاق كينوسىنشىلارى ءۇشىن كەلىن ەمەس, «كەلساپ» بولا جازداعان «كەلىن» فيلمى تۋرالى تۇراحان سىدىقوۆا:
– ءبىر جازۋشى تەلەديداردان «كەلىندى» جەردەن الىپ, جەرگە سالىپ جامانداپ جاتىر ەكەن. ونىكى تاسباۋىر تاعى زامانداعى قاسقىر-انانىڭ ءوز زامانى مەن ءوز سالت-ءداستۇرى ارقىلى نە ايتپاق بولعانىن تۇسىنبەگەن نە ءتۇسىنگىسى كەلمەگەن ادامنىڭ ءسوزى. مەن ءوزىم تۇسكەن 22 ءفيلمنىڭ ەشقايسىسىندا ءدال وسى فيلمدەگىدەي جان-جۇرەگىممەن ەزىلىپ, جان-جۇرەگىممەن قينالعان ەمەسپىن. اق قار, كوك مۇزدا ءتۇز تاعىسىمەن بىرگە ادام تاعىسى بولىپ ءومىر ءسۇردىم. سوندىقتان كەلىن-كەپشىك توڭىرەگىندەگى «داۋدى» ايتپاعاندا, ەنە ءرولى مەنىڭ بولمىسىما جاقىن بولعاندىقتان ونى وسى كۇنگە دەيىن ەرەكشە قۇرمەت تۇتامىن. ساحنا – جاراتۋشى مەن كورەرمەن الدىنا ءارتىستىڭ كوڭىلىندەگى ادال ماحابباتىمەن اياق باساتىن قاسيەتتى ورنى دەسەك, ال اكتەرلىك ونەردىڭ ەڭ باستى كريتەريى – كوڭىلدىڭ تازالىعى مەن ويدىڭ تەرەڭدىگى, – دەگەن تۇراحان سىدىقوۆانىڭ تۇجىرىمىنا ەرىكسىز قوسىلاسىز.
تۇراحان ءبىر سوزىندە «مەن نە كورمەدىم. ءازىربايجان مامبەتوۆتى «ۇردىم», ءاسانالى ءاشىموۆپەن «ۇرىستىم», ال تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ جۇمىستان شىعاردى» دەپ ەدى. ارينە, قالجىڭداپ ايتقان. سول ايتقانداي, تاعدىرمەن تارتىسىپ, قيىندىقپەن كۇرەسىپ كەلە جاتقان قاسقىر-انا تۇراحانعا ونەر مەن ءومىر جولىندا تەك قانا تابىس تىلەيمىز.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى.