ۇلى دالا – ۇرپاققا امانات

ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەك­تەپتەرىنىڭ 10 جىلدىعىنا ار­نالعان « ۇلى دالا مۇراگەرلەرى» اتتى فورۋمدا ەلىمىزدەگى ءبىلىم بە­رۋ جۇيەسى تۋرالى كەڭىنەن ءسوز بولدى. زياتكەرلىك مەكتەپتەر – وسى­دان ون جىل بۇرىن ەلباسىنىڭ باس­تاماسىمەن قۇرىلعان تەڭدەسسىز ءبىلىم بەرۋ جوباسى. مىڭنان اسا ادام قاتىسقان فورۋمدا مەم­لەكەت باسشىسى ەڭ الدىمەن نا­زار­باەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى وقۋشىلارىنىڭ عىلىمي جوبالارى قويىلعان كورمەنى ارالا­دى. مۇندا حالىقارالىق SAT جانە است ەمتيحاندارىنان رەكورد­تىق ناتيجەگە جەتكەن اقنازار قا­جىمۇراتتىڭ ماتەماتيكا سالا­سىنداعى ءتول تۋىندىسى, قۋانىش مادەننىڭ «روبوت – مۇرجا تازالاۋشى», البەرت ءليدىڭ «روبوت Polargraph – تەرەزە جۋشى»,  سونداي-اق نۇربەرگەن اعادىل مەن جاڭگىر سيرانوۆتىڭ الەۋمەتتىك با­عىتتاعى «Road of the Future», «Safe and Sound» – جۇرگىزۋشىلەر مەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر قاۋىپ­سىز­دىگىنە ارنالعان جوبالارى ۇسى­نىلدى.     

بۇدان ءارى  نۇرسۇلتان نازار­باەۆ فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى زيات­كەرلىك مەكتەپتەردىڭ 10 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, بۇل مەكتەپتەر ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ەرەكشە ورىن الاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«2008 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قازاقستاننىڭ ءار تۇكپىرىندە زياتكەرلىك مەكتەپتەر اشۋ جونىندە بىرقاتار تاپسىرمالار بەرىلدى. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى – الەمدەگى وركەنيەتتىڭ ونەگەسىن ۇس­تانعان ءبىلىم وشاقتارىنىڭ بە­رەكەلى بەلەسى. بۇگىندە بۇل مەكتەپتەر  ەلىمىزدەگى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ ەڭ جوعارعى ەتالونىنا اينالدى. قازىرگى كەزدە قازاقستاندىق وزگە  مەكتەپتەر وسى زياتكەرلىك مەكتەپتەرگە قاراپ بوي تۇزەيدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى. 

سونداي-اق ەلباسى وڭىرلەردە اشىلعان 20 زياتكەرلىك مەكتەپتەن 8 مىڭنان استام تۇلەك تۇلەپ ۇش­قانىن ايتا كەلە, اتالعان مەك­تەپ­تەردىڭ وقىتۋ جۇيەسىنە توق­تالدى.

«زياتكەرلىك مەكتەپتەردەگى ءبىلىم ساپاسىن شەتەلدىك مۇعا­لىم­دەر مەن پروفەسسورلار ماقۇل­داپ وتىر. بۇل وقىتۋ جۇيەسى سين­گاپۋر مەن ۇلىبريتانيا سىن­دى ەلدەردىڭ ۇزدىك ستاندارتتارى­مەن تەڭ كەلەدى. الەمنىڭ بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ءبىزدىڭ تۇ­لەك­تەرىمىزدى تاڭداۋى سونىڭ ايقىن دالەلى. ەلىمىزدەگى ءاربىر دارىندى بالانىڭ الەمنىڭ ۇزدىك ستاندارتتارى بويىنشا ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزۋ ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى», دەدى ەلباسى.

مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم بە­رۋ­دىڭ وزىق ادىستەمەلەرىن جانە ىرىكتەۋدىڭ قاتاڭ جۇيەسىن ەنگى­زۋ ناتيجەسىندە نازارباەۆ زيات­كەر­لىك مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق بويىنشا الەمنىڭ ۇزدىك 10 ەلىنىڭ وقۋ­شى­لارىنىڭ قاتارىنا قوسىل­عانىن اتاپ ءوتتى.

«بۇگىندە مۇندا ەلىمىزدىڭ بار­لىق وڭىرىنەن كەلگەن بالالار ءبىلىم الۋدا. سولاردىڭ 3 مىڭنان استامى – كوپبالالى جانە تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردىڭ بالالارى بولسا, 2,5 مىڭى – اۋىلدىق جەرلەر مەن شاعىن قالالاردان كەلگەن وقۋشىلار. بۇل – الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتىڭ جانە ءاربىر تالانتتى بالانىڭ ءوزىن ءوزى تانىتۋى ءۇشىن جاسالعان مۇمكىندىكتىڭ ناقتى كورسەتكىشى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

بۇدان سوڭ قازاقستان پرە­زي­دەنتى زياتكەرلىك مەكتەپتەردى ىلگەرىلەتۋدىڭ وڭ قارقىنىن ساقتاپ, ولاردى ودان ءارى دامىتۋدىڭ جاڭا باعىتتارىن ايقىنداۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.

«قازىردىڭ وزىندە تسيفرلى تەحنولوگيا­لار, بيوينجەنەريا جانە روبوتتاندىرۋ سالالارىندا جۇمىس ىستەي الاتىن جاڭا ماماندار قاجەت. الداعى 10-15 جىل ىشىندە جاساندى ينتەللەكت پەن اۆتوماتتاندىرۋ تەحنولوگيالارى ءومىرىمىزدىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالادى. سوندىقتان جىلدام وزگەرىپ جاتقان ءومىر تالاپتارىنا ساي بولۋ ءۇشىن سىزدەرگە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

سونداي-اق ەلباسى شەت تىلدەردى مەڭ­گەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

«بيىلعى وقۋ جىلىندا زيات­كەرلىك مەكتەپتەردە وقۋشىلاردىڭ تاڭ­داۋى بويىنشا ەكىنشى شەت ءتىلىن مەڭگەرۋ قولعا الىندى. جاھان­دانۋ جاعدايىندا شەت تىلدەرىن ءبىلۋدىڭ ماڭىزى اسا زور. تىلدەردى ءبىلۋ باسقا ەلدەردەگى ادامداردىڭ مەنتاليتەتى مەن مادەنيەتىن تۇ­سىنۋگە جول اشىپ, جوعارى ءبىلىم الۋ جانە جۇمىسقا ورنالاسۋ بارىسىندا تاڭداۋ جاساۋ اياسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى وقۋشىلاردىڭ ەمو­تسيالىق ينتەللەكتىسىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى.

«ەموتسيالىق ينتەللەكت قا­زىر­گى زاماندا باسەكەگە قابىلەتتى تۇل­عانىڭ ماڭىزدى قاسيەتى سانا­لادى. اياسى تار تەحنيكالىق قۇزى­رەت­تىلىكتەرگە قاراعاندا, ادام­داردى سەندىرە الۋ, ولارعا جانا­شىر­لىقپەن قاراپ, تىڭداي ءبىلۋ, توزىم­دىلىك تانىتۋ قابىلەتتەرى سۇرا­نىسقا كوبىرەك يە بولادى», دەدى ەلباسى.

ۋاقىت كاپسۋلاسىن ۇسىندى

جيىن بارىسىندا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتى ابىلاي ساتىلحان جا­نە پاۆلودار قالاسى حي­ميا-بيولوگيا باعىتىنداعى نازارباەۆ زيات­كەر­لىك مەكتەبىنىڭ 10-سىنىپ وقۋ­شى­سى ادەل كامالدينوۆا قاتىسۋ­شى­لاردى اتاۋلى مەرەكەمەن قۇت­تىق­تاپ, پرەزيدەنت  الدىندا ءسوز سوي­لەدى. 

«بۇگىندە ساياساتتانۋ جانە حالىق­ارالىق قاتىناستار مامان­دىعىندا ءبىلىم الۋدامىن. ءسىز تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بارشا پەر­زەنتتەرىنىڭ ۇلكەن ومىردەگى تۇ­ساۋىن كەسىپ, جاھاندىق دەڭ­گەيدە باسەكەگە قابىلەتتى ۇرپاق تار­بيەلەدىڭىز. ءسىز « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاڭىزدا بابا­لارىمىزدىڭ ۇلى جەتىستىكتەرىن اتاپ ءوتتىڭىز. ەندى ءبىر ايدان كەيىن جاستار جىلى باستالادى. بىزگە بۇرىنعىدان دا زور مۇمكىندىكتەر  اشىلادى. وسىنىڭ بارلىعى ءۇشىن سىزگە مىڭ دا ءبىر العىس! وسىدان 17 جىل بۇرىن ەڭسەلى ەلوردامىز – استانادا ءسىز تۇساۋىمدى كەسكەن ەدىڭىز. مەن بۇگىن ءبىزدىڭ اۋلەتتىڭ تۇمارى سەكىلدى ءاردايىم توردە ءىلىنىپ تۇراتىن مىنا سۋرەتتى وزىڭىزگە الا كەلدىم. ءسىز مەنى اۋەلەتە كوتەرىپ, «ازامات بول» دەپ باتا بەرىپسىز. مەن وسى موتيۆاتسيامەن ءومىر ءسۇرىپ, ءوزىڭىز ايتقانداي, مىقتى ازامات بولۋعا, ەلىم ءۇشىن قىزمەت ەتۋگە ۋادە بەرەمىن», دەدى ا.ساتىلحان.

بۇدان سوڭ ا.كامالدينوۆا بيىل نازارباەۆ زياتكەرلىك مەك­تەپتەرى تۇلەكتەرىنىڭ اسسوتسيا­تسياسى قۇرىلعانىن ايتا كەلە, مەم­لەكەت باسشىسىنا اسسوتسيا­تسي­يا­نىڭ قۇرمەتتى مۇشەسى بەلگىسىن تابىستادى. سونداي-اق وقۋشىلار ەلباسىنا «ۋاقىت كاپسۋلاسىن» ۇسىنىپ, اتالعان مەكتەپ تۇلەكتەرىنە امانات حاتىن جازىپ قالدىرۋدى سۇرادى. 

«بۇل – 2068 جىلعى ۇرپاققا ارنالعان امانات حات. قازاقتا «ەلۋ جىلدا ەل جاڭا» دەگەن ءسوز بار. ول كەزدە جاڭا تەحنولوگيالار مەن جاھاندىق وزگەرىستەر بولادى. ەلىمىزدىڭ جاڭا جەتىستىكتەرىن سول كەزدە كورەسىزدەر. ۇلى دالا مۇراگەرلەرى رەتىندە بۇل حاتتى وقي وتىرىپ, ەل دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىڭىزدى قوساسىزدار», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. 

«مەكتەپتەرگە كۇن ەنەرگياسى» جوباسى ىسكە قوسىلدى

فورۋم بارىسىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى, استانا اكىمدىگى, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى جانە «شەلل قازاقستان» كومپانياسى  بىرلەسكەن «مەكتەپتەرگە كۇن ەنەرگياسى» جوباسى ىسكە قوسىلدى. بۇل جوبا مەكتەپتەردە كۇن جۇيەسىن  ورناتۋ ارقىلى ەنەرگياعا دەگەن تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا ۇلەس قوسادى. اتالعان جوبا مەكتەپتىڭ ەلەكتر قۋاتىن ەداۋىر ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرىپ, وندىرىلگەن ارتىق ەلەكتر ەنەرگياسىن قالالىق جەلىگە تاراتۋعا جاعداي جاسايدى. 

«STEاM – ءبىلىم بەرۋ ادىس­تەرىن بەلسەندى ىسكە اسىراتىن «مەك­تەپ­تەرگە كۇن ەنەرگياسى» جوباسىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە. زياتكەرلىك مەكتەپتەر تۇراقتى دامۋدىڭ بار­لىق ارتىقشىلىقتارىن, سو­نىڭ ىشىندە ەنەرگيانىڭ بالاما كوز­دەرىن تاراتۋدى قولدايدى. وقۋ ورىندارىندا كۇن فوتوەلەكترلىك جۇيەسىن ەنگىزۋ ستراتەگيالىق تۇرعىدان ورىندى دەپ بىلەمىز. ويتكەنى تەك مەكتەپ قانا تابيعي رەسۋرستارعا ۇقىپتى قاراۋدى جانە ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىكتى قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى», دەدى «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسقارما ءتورايىمى كۇلاش ءشامشيدينوۆا.

قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل STEاM ءبىلىم بەرۋ ءادىسى ونەر­تاپ­قىش­تاردىڭ جاڭا بۋىنىن قالىپ­تاستىرۋدىڭ نەگىزگى كوزى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

جيىن سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى زياتكەرلىك مەكتەپتەردىڭ 10 جىلدىق مەرەيتويى دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭى ەكەنىن ايتىپ, ەلى­مىز­دىڭ وركەندەۋى جولىنداعى جاڭا اۋقىمدى جەتىستىكتەردىڭ باستاۋى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

«قازىرگى كەزدە تەرەڭ ءبىلىم الۋ, شەت تىلدەرىن جانە زاماناۋي تەحنو­لوگيالاردى مەڭگەرۋ – ءبارىمىز­دىڭ باستى مىندەتىمىز بولۋعا ءتيىس. مەن سىزدەرگە ۇلكەن ءۇمىت ارتامىن. سول ءۇمىت ورىندالاتىن بولسىن», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مارجان تىلەۋبەك,

«ەگەمەن قازاقستان»