الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا «قازاقستاننىڭ تۇركى تىلدەس حالىقتارى» تسيكلى بويىنشا تۇسىرىلگەن دەرەكتى فيلمدەردىڭ كورسەتىلىمى ءوتتى. بۇل دەرەكتى تۋىندىلاردى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى تۇسىرگەن.
دەرەكتى فيلمدەردىڭ ءبارى دە قازاقستاندا تۇراتىن تۇركى حالىقتارىنىڭ ءومىرى تۋرالى باياندايدى. رەجيسسەرلەر ءار فيلمدە ءبىر ۇلتتىڭ وكىلىن باستى كەيىپكەر ەتىپ كورسەتۋ ارقىلى سول ۇلتتىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى مەن سالت-داستۇرىمەن تانىستىرۋدى ماقسات تۇتقان. تۋىس حالىقتار تۋرالى فيلمدەردىڭ ءبارىن دە قويۋشى رەجيسسەرلەرى نەمەسە شىعارماشىلىق توپتىڭ وكىلدەرى تانىستىردى.
كورسەتىلىم ء«تۇستىڭ ءدامى» اتتى دەرەكتى فيلممەن اشىلدى. دەرەكتى تۋىندى ۆەنەرا ۆاجيتوۆا ەسىمدى جاس سۋرەتشى مەن كيىم ديزاينەرى تۋرالى باياندايدى. ءفيلمنىڭ ءتۇسىرۋ توبى باس كەيىپكەرمەن بىرگە ونىڭ تۋىپ وسكەن اۋىلى شونجىعا بارىپ, ۇيعىر حالقىنىڭ مادەنيەتى مەن تۇرمىس تىرشىلىگى تۋرالى كوپ مالىمەت الادى. كورسەتىلىمنەن كەيىن ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى كاميللا ابدەلدىنوۆا كورەرمەندەرمەن ءتۇسىرۋ توبىن تانىستىرىپ, ەڭبەكتىڭ يگىلىككە اينالۋى ءۇشىن ۇجىمنىڭ بىلىكتىلىگىمەن بىرگە, بىرلىگى دە ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ال ء«جىپ» اتتى دەرەكتى فيلم تاتار ۇلتىنا ارنالعان. تاتار ۇلتتىق كيىمدەرىن تىگۋمەن اينالىساتىن ۆاديگا گاليمباەۆا ەسىمدى كەيىپكەر قازان قالاسىنا بارىپ, ءوز ۇلتىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىمەن جاقىن تانىسادى. كورسەتىلىمنەن كەيىن ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى ناديرا سادۋوۆا شىعارماشىلىق توپقا, سونىمەن قاتار, قولداۋ ءبىلدىرىپ, ءفيلمدى شىعارۋدا اتسالىسقان ءوزىنىڭ ۇستازى ءاسيا بايعوجيناعا العىس ءبىلدىردى.
«چۋۆاش حالقى. قازاقستان – مەنىڭ ەكىنشى وتانىم» دەرەكتى ءفيلمىن جاس رەجيسسەر دينارا ماناباەۆا تانىستىردى. فيلمدە پاۆلودار وبلىسى چۋۆاش حالقىنىڭ قوعامدىق-مادەني ورتالىعىنىڭ وكىلى ماريا سيمۋلينانىڭ ءومىرى باياندالادى. جولداسىمەن بىرگە قازاقستانعا كەزدەيسوق كەلگەن ول, قازاق جەرىندە تۇراقتاپ, ءوسىپ-ونەدى.
ماريا تۇركى تىلدەس حالىقتارىنىڭ ەڭ از, ءتىپتى جوعالىپ كەتۋ قاۋپىندە تۇرعان ەتنوستاردىڭ ءبىرى – چۋۆاش حىلقىنىڭ وكىلى. سوعان قاراماستان, ماريا ءوزى سىندى قۇربىلارىمەن بىرگە چۋۆاش حالقىنىڭ مادەنيەتى مەن ءتىلىن ساقتاۋ جولىندا ماقساتتى جۇمىس ىستەپ, پايدالى ءىستىڭ باسى-قاسىنان تابىلىپ ءجۇر. كەيىپكەردىڭ ءوز قولىمەن جاساعان چۋۆاش حالقىنىڭ ۇلتتىق باس كيىمى نەمەسە تۋعان اۋىلىن بەينەلەگەن كەستەسى ارقىلى ونىڭ تۋعان جەرىنە دەگەن ساعىنىشىن بىردەن بايقاۋعا بولادى.
– بۇل فيلم مەن ءۇشىن ۇلكەن جاڭالىق بولدى, – دەدى اسەت ەرنازاروۆ, ش.ايمانوۆ اتىنداعى «دەرەكتى فيلمدەر» شب جەتەكشىسى.
كەش سوڭىندا جاقىندا عانا الماتىدا وتكەن «باستاۋ» حالىقارالىق كينوفەستيۆالىندە وراز ابىشەۆ اتىنداعى «ۇزدىك دەرەكتى فيلم» جۇلدەسىمەن ماراپاتتالعان «اتا كاسىپ» ءفيلمى كورسەتىلدى.
دەرەكتى فيلم وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تۇراتىن وزبەك حالقىنىڭ وكىلى, اتا كاسىپ – بەسىك جاساۋمەن اينالىساتىن قىرىق جەتى جاستاعى ابديمانوپ زۋپاروۆ ەسىمدى شەبەردىڭ ءومىرىن باياندايدى. ء«بىزدىڭ نيەتىمىز تازا. قازاقستاندىقتاردىڭ سانى ءوسىپ جاتسا, ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز, جەيتىن نانىمىز بولادى. وسىنداي تازا, پاك نيەتىمىزبەن قولونەرمەن اينالىسىپ كەلەمىز», – دەدى ءفيلمنىڭ كەيىپكەرى. فيلمدە بەسىكتىڭ قالاي جاسالاتىنى, سونداي-اق, وزبەك حالقىنىڭ ءسابيدى بەسىككە قالاي بولەيتىنى ەگجەي-تەگجەيلى كورسەتىلەدى.
ستسەناري اۆتورى فاريزا جاحانوۆا, العاش فيلم ءتۇسىرۋ تۋرالى يدەيا تۋعاندا, بالاما ماقسات بولعانىن, الايدا ستسەناري جازۋ بارىسىندا ابديمانوپ اعانىڭ وتباسىنا توقتالعاندارىن ايتتى.
– بۇگىن كورسەتىلگەن بارلىق فيلمدەردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى اسەت ەرنازاروۆقا, «قازاقفيلم» باسشىلىعى مەن مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلىنا العىسىمىزدى ايتامىز. دەرەكتى فيلم جانرىن دامىتۋدى كوزدەپ, تيىسىنشە قولداۋ جاساپ وتىرعان ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ جاس كينوگەرلەر ءوزىنىڭ فيلمدەرىن تۇسىرۋگە جانە كاسىبي شەبەرلەرمەن بىرگە جۇمىس ىستەۋگە كەڭ مۇمكىندىك الىپ وتىر, – دەدى ءفيلمنىڭ ديرەكتورى بانۋ رامازانوۆا.
كورسەتىلىمگە كەلگەن قوناقتار – فيلمدەردىڭ باس كەيىپكەرلەرى, دياسپورا وكىلدەرى جانە ستۋدەنتتەر, بارلىق ءفيلمنىڭ اۆتورلارىنا العىستارىن ايتىپ, شىعارماشىلىق تابىستار تىلەدى.
ايگۇل احانبايقىزى,
الماتى