جاھاندىق وزگەرىستەر جاعدايىندا الەۋمەتتىك سالانى جانە جۇمىسباستىلىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى استاناداعى «ەڭبەك نارىعىنىڭ كەلەشەگى: جاڭا مۇمكىندىكتەر» اتتى فورۋمدا تالقىلاندى. شارانى «شەتەلدىك كەڭەسشىلەردىڭ قازاقستاندىق كەڭەسى» قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ۇيىمداستىردى.
باسقوسۋ بارىسىندا ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ فورۋمنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ەلىمىزدە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى تىلگە تيەك ەتتى.
ء«بىز ەڭبەك نارىعىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى بارلىق ساراپتامالاردى مۇقيات قاداعالاپ وتىرامىز جانە دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ, ەىدۇ, دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ, ازيا دامۋ بانكىنىڭ باياندامالارىمەن تانىسپىن. شىنىمەن دە, جاھاندىق تەحنولوگيالىق ورلەۋ ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسىنا, جۇمىس كۇشىنىڭ بىلىكتىلىگى مەن قۇزىرەتىنە جاڭا تالاپتار قويىپ, ەڭبەك نارىعىندا جاڭالىقتار پايدا بولۋدا. بىرىنشىدەن, يندۋستريا 4.0, «اۋقىمدى دەرەكتەر», جاساندى ينتەللەكت جانە روبوت تەحنيكا سياقتى تسيفرلاندىرۋ مەن تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋى جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلىمىن وزگەرتۋدە. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, 2025 جىلعا دەيىن شامامەن جۇمىس ورىندارىنىڭ 4% نەمەسە 140 ملن-ى جويىلىپ كەتۋى مۇمكىن. ال 80-90% نەمەسە شامامەن 3 ملرد جۇمىس ورنى كۇردەلەنە تۇسپەك. بۇرىنعى كاسىپتەردىڭ جويىلىپ, جاڭا كاسىپتەردىڭ كۇردەلەنۋى ۇكىمەتتەردىڭ كۇن تارتىبىنە اۆتوماتتاندىرۋ ناتيجەسىندە جويىلعان جۇمىس ورىندارىنىڭ ورنىن تولتىرۋ, ءوز ەلدەرىندەگى ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ جاڭا داعدىلاردى يگەرۋ يكەمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن قويىپ وتىر. ەكىنشىدەن, تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار جاڭا كاسىپتەر مەن سالالاردىڭ پايدا بولۋىنا, دەمەك, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا سەپ بولادى. بولجام بويىنشا, جاھاندىق ەڭبەك نارىعىنداعى جۇمىس ورىندارىنىڭ شامامەن 10% (نەمەسە 350 ملن) جاڭا كاسىپ تۇرىندە ۇسىنىلادى. ولار ءداستۇرلى سالالار مەن يننوۆاتسيالار توعىسىندا پايدا بولماق. ۇشىنشىدەن, جاھاندانۋ جانە تەحنولوگيالىق پروگرەسس گيگ-ەكونوميكانىڭ دامۋىنا اكەلە جاتىر, ول قازىردىڭ وزىندە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ نەعۇرلىم يكەمدى فورمالارىن جانە ەڭبەك نارىعىنا حالىقتىڭ ءالجۋاز توپتارىن بارىنشا تارتۋدى تالاپ ەتۋدە. ەڭبەك نارىعى وزگەرۋدە. بىلايشا ايتقاندا, «فريلانسەرلەردىڭ» سانى ارتىپ كەلەدى. جارتىلاي نەمەسە ۋاقىتى ىڭعايلى جۇمىسپەن قامتۋ, بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ, ۇيدە وتىرىپ جۇمىس ىستەۋ, جىلدىق ساعاتتار كولەمى سياقتى جاڭا فورماتتار كەڭەيۋدە, دەدى ب.ساعىنتاەۆ. ۇكىمەتتىڭ جوسپارلاۋىنشا, الداعى
7 جىلدا ۇلتتىق ەڭبەك نارىعىنا كوللەدجدەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ 2 ميلليونعا جۋىق تۇلەكتەرى شىعۋى مۇمكىن. ولاردى ساپالى جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. سوندىقتان 2025 جىلعا قاراي ءبىر ميلليونعا جۋىق جۇمىس ورنىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلۋدا. بۇل ءۇشىن جوبالىق باسقارۋ ەنگىزىلدى, بازالىق سالالاردا عانا ەمەس, وندىرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ, ونەركاسىپتە يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ, جاڭا پەرسپەكتيۆالى سالالار مەن سەرۆيستىك ەكونوميكانى قۇرۋ تۇرعىسىندا دا جۇمىس ورىندارى قۇرىلىپ جاتىر. ەكىنشىدەن, ۇكىمەت ەڭبەك رەسۋرستارىن بولجاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن ەنگىزدى. ونىڭ باستى مىندەتى – جۇمىس كۇشىنە دەگەن سۇرانىس پەن ۇسىنىستى الدىن الا باعالاۋ, مامانداردىڭ قاجەتتىلىگىن انىقتاۋ جانە ولاردى دايارلاۋ, قايتا دايارلاۋ ءۇشىن جۇيە قۇرۋ. ۇشىنشىدەن, تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ ناتيجەسىندە بوساپ قالاتىن ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ اعىنىن باسقارۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. بارلىق وڭىرلەردە ءىرى كاسىپورىندارمەن جۇمىس جۇرگىزىلۋدە.
سونىمەن قاتار ەڭبەك نارىعىنىڭ يكەمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلىمىزدەگى العاشقى تسيفرلى الاڭ جانە ەڭ ۇلكەن بوس جۇمىس ورىندارى مەن رەزيۋمەلەر قورى – ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى ەنگىزىلمەك.
«وعان بارلىق 200 مەملەكەتتىك جانە 48 جەكە جۇمىسپەن قامتۋ اگەنتتىگى, سونىمەن قاتار بىرقاتار باق پەن ونلاين-الاڭدار قوسىلعان. جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە جۇمىس ورىندارىن اشۋ ماقساتىندا ۇكىمەت جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا. 2017 جىلدىڭ باسىنان بەرى بۇل ماقساتقا 190 ملرد تەڭگە بولىنگەن. بۇل 1 ملن-نان استام ادامنىڭ, ونىڭ ىشىندە بيىل 430 مىڭ ادامنىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا مۇمكىندىك بەردى. بۇل جۇمىستار جالعاستىرىلادى دەدى ب.ساعىنتاەۆ.
فورۋم بارىسىندا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى ەڭبەك نارىعىنا وزگەرىستەر اكەلىپ جاتقان جاھاندىق بەتالىستار جايلى اقپارات بەردى. الەمدىك تاجىريبەسى مول ساراپشىلار ترەندتەردىڭ دامىعان جانە دامۋشى ەكونوميكالارعا ىقپال ەتۋىندەگى ايىرماشىلىق جايلى اڭگىمەلەدى. دامىعان جانە دامۋشى ەلدەردىڭ تاجىريبەسى نەگىزىندە جۇمىسباستىلىق, ءبىلىم بەرۋ جانە دۇرىس الەۋمەتتىك قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى وزگەرىستەردى باسقارۋ بويىنشا جوسپارلار مەن تاجىريبەلەر تانىستىرىلدى.
راۋان قايدار,
«ەگەمەن قازاقستان»