قازاقتىڭ جاڭا تاريحىندا ەكى سىلكىنىسكە ەرەكشە توقتالامىز. ءبىرىنشىسى, ۇلى مۇحاڭ, مۇحتار ومارحان ۇلى اۋەزوۆ وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىنىڭ باسىندا ءوزىنىڭ اتاقتى «جىل كەلگەندەي جاڭالىق سەزەمىز» اتتى ماقالاسىن جاريالاعان بولاتىن. بۇل شىن مانىندە ءدۇيىم ەلدى ءدۇر سىلكىندىرگەن جاڭالىق بولدى. نەگە؟
نەشە ءتۇرلى تار جول تايعاق كەشۋلەردى باستان وتكەرىپ, ەسىن ەندى جيا باستاعان قازاق قوعامى بۇدان بىلايعى جەردە وسىنداي ءبىر باعدارلامالىق دۇنيەگە ءزارۋ ەكەنىن جاس تا, جاسامىس تا سەزىپ ءجۇردى. ءدال وسى كەزدە مۇحتار ومارحان ۇلىنىڭ اتالمىش تولعاۋى سول كەزدە حالىققا قالاي اسەر ەتسە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسى ۇلتىمىز ءۇشىن بۇلتتى ءتۇنى قاراڭعىنى جارىپ شىعىپ, جارق ەتە قالعان ون بەسىنەن تولعان ايداي دۇنيە بولدى.
بۇدان كەيىن ماقسات ايقىن, باعدار انىق. قازاق ەندىگى جەردە ەگەمەندىگىنىڭ راسىندا دا باياندى ەكەنىنە يمانداي سەنىپ, ەشتەڭەگە, ەشكىمگە الاڭداماي, جاسقانباي, جاسىماي, اق جۇزبەن, ابىرويمەن العا نىق قادام جاساۋى ءتيىس. ەندى جالتاقتايتىن, جارامساقتاناتىن, بۇگەجەكتەيتىن ەشتەڭە جوق. ءبىز ءوز تاريحى بار ەلمىز. كونە تاريحى بار حالىقپىز. بۇل – ءبىز ءوز بولاشاعىنا سەنەتىن ەلمىز دەگەن ءسوز.
تاريحسىز ەل بولمايدى. ول تاريح تاسقا جازىلا ما, قاعازعا تۇسە مە, نە بولماسا بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرمەن جازىلماي قالا ما, بىراق قالاي بولعاندا دا ءتۇپتىڭ ءتۇبى جەردى تەسىپ, تاستى جارىپ شىعاتىن قىردىڭ جۋسانى سەكىلدى قايتا كوكتەيدى. ەشقانداي داۋىل, ەشقانداي توپان ونى توقتاتا المايدى.
اۋلاقپىز اتاسى ارزان
بولجامداردان,
جۇرتىندا ءار عاسىردىڭ
ولجاڭ قالعان.
جاماعات, ءبىزدىڭ تاريح
التىن شىنجىر,
ءار جەردەن, ءجيى ءۇزىلىپ كوپ
جالعانعان,
دەيتىنىمىز سوندىقتان.
تاريحتى دۇرىس جازبايتىن كەزەڭدەر بولادى, ول از دەسەڭىز تاريحتى بۇرىس ءتۇسىندىرۋ, بۇرمالاپ كورسەتۋ باستى باعىتقا اينالعان زاماندار بولادى. بىراق حالىققا ءوز تاريحىن ۇمىتتىرامىن دەگەن تالپىنىستاردىڭ قاي قايسىسى دا اقىر ءتۇبى اربادان ءتۇسىپ قالادى. ال كوش العا قاراي تارتا بەرمەك. ءيا, وكىنىشكە قاراي تاريحتىڭ كوپتەگەن كونە بەتتەرى كەيدە كوش الىسقا ۇزاپ كەتكەن سوڭ اشىلادى. بىراق, ايتەۋىر ەرتە مە, كەش پە اشىلادى. جابىلىپ قالا بەرمەك ەمەس.
قازاقتى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ونىڭ وتكەن زامانداردا باسىنان كەشكەن كەزەڭدەرىن سانا ەلەگىنەن قايتا وتكىزۋىمىز كەرەك. ەشتەڭەگە كىرىپتار ەمەس, ەشكىمگە تاۋەلمەن ەمەس جاڭا قازاقتىڭ ساناسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن جازىلعان دۇنيە بۇل. ءبىز بۇدان بىلاي دۇنيەگە ساناسى تاڭنىڭ تازا نۇرىمەن شايىلعان جارقىن ۇرپاقتىڭ, جاسامپاز حالىقتىڭ كوزىمەن قارايتىن بولامىز. ءبىز ەشكىمنەن كەم ەمەسپىز, ارتىق تا ەمەسپىز. ءبىز تەڭ اتانىڭ بالالارىمىز. باسقا ەلدەرگە وزىپ كەتكەن جۇرت دەپ ەمەس, تاريح كوشىندەگى ۇزەڭگى جولداس دەپ قارايمىز ءھام باعالايمىز.
ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇل ماقالاسى راسىندا دا كەزەكتى ءبىر كەلەلى كەڭەس قانا ەمەس, ناعىز ۇلى ادامنىڭ ۇلت تۋرالى تولعاۋى دەپ تۇسىنەمىز.
ەسەنعالي راۋشانوۆ,
اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى