مەملەكەت باسشىسى «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى بيىلعى حالىققا ارناعان جولداۋىندا «ەكسپورتقا باعىتتالعان يندۋستريالاندىرۋ ماسەلەسى ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى بولۋى ءتيىس», دەپ ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. بۇل ەمەس. ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك توڭكەرىس احۋالىندا ەكونوميكانى دامىتاتىن قوزعاۋشى كۇش – جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتى ەكسپورتتىق ءونىم شىعاراتىن ءوندىرىس ەكەندىگىن ەلباسى بۇدان بۇرىن دا تالداپ كورسەتكەن, مىنە تاعى «تايعا تاڭبا باسقانداي» تاپ باسىپ وتىر.
جاھاندىق داعدارىس جىلدارىندا ءتيىمدى رەفورمالار جاساۋ ارقىلى وزگەلەرمەن سالىستىرعاندا وق بويى وزىق شىققان قازاقستان ەكونوميكاسى سوڭعى جىلدارى دامۋدىڭ جاڭا باسپالداقتارىن باعىندىردى. ەلىمىزدە ەرەكشە باسىمدىق بەرىلگەن ءۇيد باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ونىمدەرىن شەتەلدەرگە شىعارۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن كەشەندى شارالار ءوزىنىڭ ءتيىمدى ناتيجەلەرىن بەرۋدە. ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلەدى.
ينۆەستيتسيا جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك مينيسترلىكتىڭ جاقىندا وتكەن القا ماجىلىسىندە قازاقستان الەمنىڭ 117 ەلىنە 960-تان استام تاۋار ءتۇرىن ەكسپورتتايتىنىن اتاپ كورسەتتى. جاھاندىق نارىققا ۋران, ۇن جانە بيداي ەكسپورتتاۋدا قازاقستان كوشباسشى بولىپ وتىر. قازاقستاندا وندىرگەن تاۋارلاردى يمپورتتاۋشى ەلدەردىڭ الدىڭعى قاتارىندا رەسەي, قىتاي, تۇركيا جانە ەۋرووداق ەلدەرى بار. ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىنىڭ قانشالىقتى وسكەندىگىن وتكەن جىلدىڭ ناقتى دەرەكتەرىنە قاراپ ايقىن اڭعارۋعا بولادى. ماسەلەن, 2017 جىلى ەلىمىزدىڭ ەكسپورت كولەمى 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 24,3 پايىزعا ارتىپ, 48,5 ملرد اقش دوللارىن قۇراعان ەكەن. ەكسپورتقا شىعارىلاتىن تاۋارلار قۇرىلىمىندا مينەرالدىق شيكىزات كولەمى ءالى دە باسىمدىق تانىتقانىمەن (ەكسپورت كولەمىنىڭ 68,5 پايىزى) شيكىزاتقا جاتپايتىن تاۋارلار ەكسپورتتاۋ كولەمى دە ايتارلىقتاي وسكەنىن اتاپ كورسەتكەن ءجون. شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت تاۋارلارىنىڭ ىشىندە بيداي ۇنى كوش باستاپ تۇر. اتاپ ايتقاندا, 2017 جىلى قازاقستان جالپى قۇنى 459,5 ملن اقش دوللارى كولەمىندە ۇن ەكسپورتتادى. كوكونىس جانە ءداندى داقىلدار مايىن ەكسپورتتاۋ كولەمى ايتارلىقتاي ارتسا, وتكەن جىلى شەتەلدەرگە جالپى قۇنى 44,02 ملن دوللاردى قۇرايتىن تەمەكى, 41,41 ملن دوللاردىڭ زەرگەرلىك بۇيىمدارى شىعارىلعان.
ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىنداعى يگى باستامالار بيىل دا قارقىنىن ۇدەتە ءتۇستى. ماسەلەن, ۇلتتىق بانكتىڭ سوڭعى دەرەكتەرى بويىنشا, بيىلعى جىلدىڭ وتكەن 9 ايىندا ەلىمىزدەگى تاۋار ەكسپورتتاۋ كولەمى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 28,2 پايىزعا نەمەسە 10,0 ملرد اقش دوللارىنا ارتىپ, 45,3 ملرد دوللاردى قۇراپ وتىر. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا قارا مەتالل ەكسپورتتاۋ كولەمى 2 پايىزعا, بيداي ەكسپورتتاۋ كولەمى 1,6 ەسە ارتقان كورىنەدى.
بىلتىر ۇكىمەت جانىنان ەكسپورت جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەي باستادى. سونىمەن بىرگە «كازەكسپورتگارانت» كومپانياسىنىڭ بازاسىندا – «KAZAKH EXPORT» مامانداندىرىلعان ۇلتتىق كومپانياسى قۇرىلدى. وسى ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءبىرشاما جۇمىس جۇزەگە اسىرىلدى. ەلىمىزدە شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردىڭ ەكسپورتتىق مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرۋعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا ارنايى باعدارلاما قابىلداندى. جىل سايىن شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلارىن ەكسپورتتاۋشى 300-دەن استام قازاقستاندىق كاسىپورىن وسى باعدارلاماعا قاتىسادى. شەتەلدىك نارىققا ەندى عانا شىققان ەكسپورتتىق كومپانيالاردى قولداۋ ماقساتىندا ءارتۇرلى وقۋ-ادىستەمەلىك ءىس-شارالارى وتكىزىلەدى. جىل سايىن 20-دان استام شەت مەملەكەتتەردە قازاقستاندىق ەكسپورتتاۋشى كومپانيالاردىڭ تاۋارلارىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا جۇزدەن استام كەشەندى جارنامالىق ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى. ارينە, بۇل ەكسپورتتىق تاۋارلاردى تانىستىرۋعا ەلەۋلى ىقپال جاساعانىمەن, تاۋارلارىن ەكسپورتقا شىعاراتىن كومپانيالاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرا المايدى. سوندىقتان بيىلدان باستاپ باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى تاۋار وندىرەتىن كومپانيالاردىڭ يننوۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرۋعا بارىنشا باسىمدىق بەرىلۋدە.
مىنە, وسىنداي يگى ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ۇستىمىزدەگى جىلى قايتا وڭدەلگەن تاۋار ەكسپورتىنىڭ كولەمى ايتارلىقتاي ءوستى. اتاپ ايتقاندا, ەلەكتروتەحنيكالىق تاۋارلار ەكسپورتى 38,8 پايىزعا, دايىن مەتالل بۇيىمدارى 11,4, رەزەڭكە جانە پلاستماسسا بۇيىمدارى 14,5, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ەكسپورتتاۋ 43,6 پايىزعا ارتتى. دامىعان ەكونوميكانىڭ ايناسى – ەكسپورت. ەل ءوندىرىسىنىڭ قايتا وڭدەۋ سالاسى ەكسپورتتالاتىن شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلار كولەمىن جىلدان-جىلعا ارتتىرۋ ارقىلى جاھاندىق باسەكەدە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ لايىقتى ورنىن الۋعا قوماقتى ۇلەسىن قوسىپ وتىر.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»