كەشە ەلىمىزدىڭ باس قالاسىندا تاۋەلسىزدىك جىلناماسىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى تاراۋى اشىلدى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى بيرجاسىنداعى العاشقى ساۋدا-ساتتىقتى باستاۋ ءراسىمى ءوتتى.
پرەزيدەنت ءىس-شارادا سويلەگەن سوزىندە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ بيرجاسىنداعى العاشقى ساۋدا-ساتتىقتى باستاۋ ءراسىمىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتامىز – تەڭگەنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا ءوتۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور ەكەنىن ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءتول تەڭگەمىزدى ەنگىزۋ ءوز قارجى جۇيەمىزدى قالىپتاستىرىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دەربەستىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرگەنىن اتاپ ءوتتى.
– سودان بەرى قازاقستان ەكونوميكاسى ەداۋىر ءوسىپ, حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيى دە ارتتى. اۋقىمدى رەفورمالار جۇرگىزىلىپ جاتىر. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ ىسكە قوسىلۋى – ەلىمىزدى ودان ءارى ورنىقتى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى قادامى, – دەدى ەلباسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى راسىمگە قاتىسۋشىلارعا الەمدىك ۋران نارىعىنىڭ 20 پايىزعا جۋىعىن قامتيتىن «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق كومپانياسى بۇگىن ءىرو-عا العاش رەت شىعىپ وتىرعانىن ايتتى.
– كەلەشەكتە ءبىز «قازاقتەلەكوم», «ەير استانا», «قازمۇنايگاز» جانە وزگە دە ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ اكتيۆتەرىن ساتىلىمعا شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ەلىمىزگە شەتەلدەردىڭ كاپيتالىن تارتۋدىڭ قۇرالىنا اينالىپ, قور نارىعىن دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە شىعارۋعا ءتيىس. مۇندا الەمنىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرى جاپپاي قولدانىلىپ, تاجىريبەلى سەرىكتەستەر مەن ساراپشىلار تارتىلعان, سونداي-اق ونىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلار ءۇشىن تەڭدەسسىز جاعدايلار جاسالعان, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەلەشەكتە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ءوڭىردىڭ باستى قارجى حابىنا اينالىپ, ازيانىڭ ۇزدىك قارجى ورتالىقتارىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– قارجى ورتالىعى قازىردىڭ وزىندە ەلوردامىزعا «قارجى استاناسى» دەگەن جاڭا مارتەبە بەردى. جاھاندىق قارجى ورتالىقتارىنىڭ رەيتينگىندە باس قالامىز تەك سوڭعى جىلدىڭ وزىندە
27- ساتىعا كوتەرىلدى. استانا تۇرعىندارى مەن ەلوردا قوناقتارى ءۇشىن مەيلىنشە قولايلى جاعداي جاسالاتىن «اقىلدى قالا» رەتىندە ودان ءارى دامي بەرەدى, – دەدى ەلباسى.
سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەتىمىزدىڭ بارلىق باستامالارى حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتى مەن ەلىمىزدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعانىن ايتتى.
ميلليونداعان وتانداسىمىز اكتسيونەر اتاندىسونىمەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى بيرجاسىنىڭ الاڭىندا «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ جاي اكتسيالارىن شارتسىز ساتۋ, سونداي-اق جاھاندىق دەپوزيتارلىق قولحاتتاردى شارتتى ساتۋ باستالدى.
وسى ورايدا سالتاناتتى ءراسىم اياسىندا مەملەكەت باسشىسىنا ەسەپ بەرگەن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق باسقارما توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ وسىدان بىرەر جىل بۇرىن ەكسپو-2017 قۇرىلىسى باستالعان تۇستا ەلباسىنىڭ ەندى سالىنا باستاعان عيماراتتار بولاشاقتا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا بەرىلەدى دەگەن سوزدەرىن ەسكە سالدى. سونىمەن قاتار ەلباسىنىڭ وسى تۇرعىداعى جوسپارىنىڭ تولىق جۇزەگە اسقاندىعىنا توقتالدى.
ا.ەسىموۆ, سونداي-اق جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنىڭ اياسىندا «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ» التى كومپانياسى IPO/SPO-عا شىعاتىندىعىن اتاپ ءوتتى.
– بۇل – قازاقستاننىڭ كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورىنىڭ دامۋىنداعى جاڭا كەزەڭ. قوردىڭ 2018-2028 جىلدارعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسىنا سايكەس ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – كومپانيالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە اكتيۆتەر پورتفەلىن باسقارۋدى جاقسارتۋ. جەكەشەلەندىرۋ وسى ماقساتقا جەتۋدەگى قۇرالداردىڭ ءبىرى, – دەپ اتاپ ءوتتى ا.ەسىموۆ.
باسقارما توراعاسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, لوندون جانە احقو بيرجالارىنا «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك» اق-نى شىعارۋ تابىستى باستالعان. الەمدەگى نارىقتىڭ كۇردەلى جاعدايىنا قاراماستان, شەتەلدىك جانە وتاندىق ينۆەستورلار بۇل وقيعاعا اسا ماڭىز بەرگەن. ناتيجەسىندە IPO-عا 49 شەتەلدىك جانە 16 وتاندىق زاڭدى تۇلعا, سونداي-اق قازاقستاننىڭ 2700 ازاماتى قاتىسقان. وسى ارقىلى ەلىمىزدىڭ ميلليونداعان تۇرعىنى «قازاتومونەركاسىپ» اق-نىڭ اكتسيونەرىنە اينالىپ شىعا كەلدى.
– بۇل كومپانيانىڭ تەك ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنىڭ نىشانى عانا ەمەس, الدىمەن ەلىمىزدە ءسىز جۇرگىزىپ وتىرعان ەكونوميكالىق ساياساتقا سەنىمنىڭ بەلگىسى, – دەدى باسقارما توراعاسى ا.ەسىموۆ مەملەكەت باسشىسىنا.
«قازاتومونەركاسىپ» اق-نىڭ ىقتيمال ينۆەستورلارىنىڭ ۇسىنىستارى ويداعى جوسپاردان دا ارتىق ناتيجە بەرگەن. دالىرەك ايتقاندا, اكتسيالارعا سۇرانىس ۇسىنىستان 1,7 ەسەگە ارتىپ تۇسكەن. ماسەلەن, ليستينگتىڭ العاشقى كۇنى-اق 45 ملن اقش دوللارى كولەمىندە تولەم تۇسكەن جانە الداعى كۇندەرى تاعى 405 ملن كۇتىلۋدە. سونداعى جيىنتىق 450 ملن اقش دوللارى ۇلتتىق قورعا اۋدارىلماق. ناتيجەسىندە بۇعان دەيىن ۇلتتىق قوردان «سامۇرىق-قازىنا» اق-عا بولىنگەن قاراجات ۋاقىتىنان بۇرىن قايتارىلعالى وتىر. وعان قوسا اكتسيالارى بيرجاعا شىعارىلعان «قازاتومونەركاسىپ» اق-نىڭ تابىسى ارتا ءتۇسىپ, كاپيتال تارتۋعا جانە بولاشاقتا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
احمەتجان ەسىموۆتىڭ ايتۋىنشا, «قازاتومونەركاسىپ» اق-نىڭ ۇلگىسى بولاشاقتا وزگە كومپانيالاردى دا بيرجاعا شىعارۋدا زور تاجىريبە بولماقشى. ءوز كەزەگىندە, «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك» اق باسقارما توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆ:
– ءبىز ءىرو-نى ءساتتى وتكىزىپ, ۋران ونەركاسىبىندەگى الەمدىك كوشباسشى ەكەنىمىزدى دالەلدەدىك جانە «استانا» حالىقارالىق بيرجاسىندا ليستينگتەن وتكەن العاشقى كومپانيا بولدىق. جەرگىلىكتى جانە حالىقارالىق ينۆەستورلار كومپانيامىزعا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتتى. ءبىزدىڭ جاڭا اكتسيونەرلەرىمىزدىڭ اراسىندا قازاقستاندىق ينۆەستورلار مەن جەتەكشى حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق قورلار بار. ءبىز كومپانيانىڭ تابىسى مەن بولاشاعىن جاڭا اكتسيونەرلەرمەن بولىسۋگە جانە ەلىمىزدىڭ يگىلىگى ءۇشىن كومپانيانى دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭدەرىنە باستاۋعا دايىنبىز, – دەپ مالىمدەدى.
ۇلتتىق اتوم كومپانياسى باسشىسىنىڭ ءسوزىن احقو باسقارما توراعاسى تيموتي بەننەتت تە تولىقتىرا ءتۇستى.
ول احقو ءوز يننوۆاتسيالىلىعىن كورسەتە وتىرىپ, حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا جۇمىس ىستەيتىندىگىن جانە رەتتەلەتىندىگىن اتاپ ءوتتى.
مۇنان سوڭ ءسوز العان «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆ احقو الاڭىنا «قازاتومونەركاسىپ» اق ءىرو-سىن شىعارۋ تەك «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە قازاقستانداعى كاپيتال نارىعىن دامىتۋ ءۇشىن دە ايتۋلى وقيعا بولىپ سانالاتىندىعىنا توقتالدى.
– بۇل ءبىزدىڭ الاڭىمىزداعى ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ مەملەكەتتىك جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا بىرقاتار ورنالاستىرۋدىڭ ءبىرىنشى ءىرو-سى بولىپ تابىلادى, – دەدى ق.كەلىمبەتوۆ.
كول-كوسىر تابىستىڭ كوزىاحقو بيرجاسى بيىل «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن دامىتۋ شەڭبەرىندە قۇرىلعان بولاتىن.
بيرجانىڭ نەگىزگى اكتسيونەرلەرى – احقو, GoldmanSachs, جىبەك جولى قورى, شانحاي قور بيرجاسى جانە NASDAQ امەريكالىق بيرجاسى. سوڭعى اتالعان ەكى بيرجا الەمدەگى ەڭ اۋقىمدى 5 بيرجانىڭ قاتارىنا كىرەدى.
جالپى, احقو بيرجاسىنىڭ الدىنداعى نەگىزگى مىندەت ەل ەكونوميكاسىنىڭ يگىلىگى جولىندا ۇلتتىق نارىققا قىزمەت ەتۋ بولماق. ونىڭ ىشىندە الەمنىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرىنە سايكەس كەلەتىن بيرجا ۇلتتىق كومپانيالاردى جەكەشەلەندىرۋگە ارنالعان الاڭعا اينالۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ وبليگاتسيالارىن شىعارۋ, جەكە كومپانيالاردىڭ قۇندى قاعازدارىن ورنالاستىرۋ مىندەتى دە وسى بيرجاعا جۇكتەلگەن.
قازىرگى ۋاقىتتا احقو بيرجاسى ەلىمىزدىڭ قارجى نارىعىن دامىتۋ مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ارقىلى بولاشاقتا جەرگىلىكتى كاپيتال نارىعىن جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋ جۇمىستارىنا كىرىسىپ كەتتى. ال دامىعان كاپيتال نارىعى بۇگىندە باسىم بولىگىن بانك سەكتورى قۇرايتىن قازاقستاننىڭ قارجى جۇيەسىن تولىقتىرىپ, تەپە-تەڭدىكتى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتپەك. دەمەك, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ ەلىمىزدەگى جانە وڭىردەگى ەكونوميكالىق ءىس-قيمىلداردى قارجىلاندىرۋدىڭ تۇعىرىنا اينالار كۇنى جاقىن.
ءوز كەزەگىندە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى مەملەكەت باسشىسى 2015 جىلى قول قويعان كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن بەكىتىلگەن, ال جۇمىس ءتىلى – اعىلشىن ءتىلى. ال قارجى ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلارعا 50 جىلعا دەيىن سالىقتىق جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان, سونداي-اق ولار ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن ۆاليۋتالىق, ۆيزالىق جانە ەڭبەك رەجىمدەرى كوزدەلگەن. بۇل – قىزمەتى اعىلشىن قۇقىعىنا نەگىزدەلگەن وڭىردەگى بىردەن-ءبىر ورتالىق. احقو نيۋ-يورك, سينگاپۋر, لوندون جانە دۋباي قالالارىنداعى قارجى ورتالىقتارىنىڭ ۇزدىك مودەلى نەگىزىندە جۇمىس جۇرگىزەدى.
بۇگىننىڭ وزىندە احقو-دا قىتايدىڭ دامۋ بانكى سياقتى ونداعان حالىقارالىق ءىرى كومپانيا تىركەلگەن. سونىمەن قاتار سينگاپۋر, گونكونگ جانە باتىس ەۋروپانىڭ حالىقارالىق بروكەرلىك ۇيلەرىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرۋدا. دالىرەك ايتقاندا, قازىردىڭ وزىندە گونكونگتاعى ەكى ءىرى بروكەر – China International Capital Corporation جانە Shenwan Hongyuan Securities «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ مۇشەسى مارتەبەسىن يەلەنگەن.
«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ «جاسىل», يسلامدىق جانە يننوۆاتسيالىق قارجى قۇرالدارىن دامىتۋدىڭ وڭىرلىك ورتالىعىنا اينالۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا: «بيزنەستى شەتەل ينۆەستيتسياسىمەن, كاپيتالعا قولجەتىمدىلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ىسىندە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ماڭىزدى ءرول اتقارۋعا ءتيىس. ءبىز جەكە سوتتى, قارجى رەتتەۋىشىن, بيرجانى ارنايى قۇردىق. بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇلتتىق كومپانيالار وسى الاڭدى بەلسەندى پايدالانىپ, ونىڭ تەز قالىپتاسۋىنا جانە دامۋىنا اتسالىسۋى كەرەك», دەگەن بولاتىن.
دەمەك, استانا – جاسارۋ مەن جاڭعىرۋ جولىنداعى جاسامپاز ۇلتىمىزدىڭ جاڭا كەلبەتى بولسا, بۇل قارجى ورتالىعى ونىڭ قارجىلىق الەۋەتىنىڭ نىشانى بولماق.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»