مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جاستار مەن وتباسى ينستيتۋتىن كەشەندى قولداۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىمدىعىنا اينالۋى ءتيىس ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. جولداۋعا زەر سالا قاراعان ءار ادام ونىڭ وزەگىندە جاستارعا دەگەن قولداۋ مەن قامقورلىق جەلى بولىپ تارتىلعانىنا كوز جەتكىزە الادى. وزگەسىن ايتپاعاندا, پرەزيدەنتتىڭ بۇل جونىندە اۋقىمدى پلاتفورما قالىپتاستىرۋ كەرەكتىگىن كورسەتىپ بەرگەنى بۇرىن-سوڭدى ايتىلماعان ءارى بۇرىن-سوڭدى قولعا الىنباعان اۋقىمدى ءىس بولماق. مىنە, وسىنىڭ ءبارى ەلباسى كەلەسى 2019 جىلدى «جاستار جىلى» دەپ جاريالاۋعا نەگىز قالاعانى انىق.
وسى شىنايى قامقورلىققا اقتوبە وبلىسىنىڭ جاستارى ناقتى ىسپەن جاۋاپ بەرۋدى ۇيعارىپ وتىر. اۋەلى بۇل شىركىندى باستاۋ قيىن دەگەندەي الدىمىزدا ەسىك قاعىپ تۇرعان جاستار جىلىن نەدەن باستاۋ كەرەكتىگى ءوڭىر ورەندەرىن جولداۋ جاريالانعان كۇننەن ويلاندىرا, تولعاندىرا باستاعانى بايقالادى. وسىنداي وي-ماقساتتىڭ جەتەگىندە ولار رەسپۋبليكا ايماقتارى اراسىندا تۇڭعىش رەت «جاس بارىس» اتتى جاستار فورۋمىنىڭ وتكىزىلۋىنە باستاماشى بولدى. مۇنداعى باستى ماقسات – پرەزيدەنت جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەردى تاعى ءبىر مارتە وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, الداعى اتقارىلاتىن ىستەردى ناقتىلاۋ. وعان 1200-دەن استام جاستار وكىلدەرى قاتىسۋى فورۋمنىڭ اۋقىمدىلىعى مەن شوقتىعىنىڭ بيىكتىگىن كورسەتىپ تۇرعانداي.
قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جاستار جانە وتباسى ىستەرى كوميتەتى مەن ايماق باسشىلارى جانە كورشىلەس رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسى دەلەگاتسياسىنىڭ اتسالىسۋىمەن وتكەن ىرگەلى باسقوسۋدا وعان قاتىسۋشىلار جاستار جىلىن وتكىزۋگە وراي ءوز ويلارى مەن پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. ايتالىق «كازحروم» تۇق» اق-تا قىزمەت ىستەيتىن جاس مامان نۇرلان قوجاەۆ «جاستار جىلى» كوزدەگەن ماقساتتاردى العا اپارۋعا, بەلگىلەنگەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جانە جاڭا يدەيالاردى مالىمدەۋگە تاماشا مۇمكىندىك بەرە الاتىنىن ايتىپ بەردى. سونداي-اق ونىڭ ويىنشا, الداعى كەزدە جاستار ءتيىمدى ءارى ناتيجەلى جۇمىس ىستەي بىلۋگە داعدىلانۋى قاجەت. بۇل ءۇشىن بارلىق جاعداي بار. سونىڭ ىشىندە جۇمىسسىز جاستار مەملەكەتتىڭ قولداۋىن ۇدايى سەزىنىپ كەلەدى, دەدى ول ودان ءارى.
بۇدان كەيىنگى كەزەكتە شالعايداعى اۋىلدا تۇراتىن جاس ورەن اسلان ءابۋوۆ ءسوز الىپ, اۋىلداعى ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ جانە مۇندا ءومىر سۇرۋگە قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا وزدەرىنىڭ قوساتىن ۇلەسى جونىندە ۇتىمدى ۇسىنىستار ءبىلدىردى. سونداي-اق فورۋمعا قاتىسۋشى اۋىلدا شاعىن جانە ورتاشا بيزنەستى دامىتۋ ءىسىنىڭ ەكىجاقتى تيگىزەتىن پايداسىنا توقتالدى. بىرىنشىدەن, وسى ارقىلى اركىمنىڭ ءوز وتباسىن اسىراۋىنا مۇمكىندىك تۋسا, ەكىنشىدەن, ەل ەكونوميكاسى دا دامي تۇسەدى.
جاس كاسىپكەر باقىت مولداگەرەەۆا دا وزدەرىن العا جەتەلەيتىن باستى فاكتوردىڭ ءبىرى سەنىم ەكەنىن, سوندىقتان اركىم ەڭ الدىمەن وزىنە سەنۋى كەرەكتىگىن, تەك سوندا عانا ءىس العا باساتىنىن تۇيىندەدى. ال رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىنان ارنايى كەلگەن كاسىپكەرلەر كوميتەتىنىڭ توراعاسى دميتري چەرنوۆ قازاقستان مەن رەسەي جاستارى اراسىنداعى بايلانىس مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە ىقپال جاساي الاتىنىن كولدەنەڭ تارتتى.
وسى ارادا «جاس بارىس» فورۋمىنىڭ جۇمىسى مازمۇن جاعىنان دا, ءتۇر جاعىنان دا مەيلىنشە باي بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. سونىڭ ءبىر كورىنىسى − وعان الماتى مەن استانادان ارنايى كەلگەن ەمين اسكەروۆ پەن البينا سالىمباەۆا سىندى بيزنەس جاتتىقتىرۋشىلار «جەتىستىككە جەتۋدىڭ ون قۇرالى» اتتى تاقىرىپتا وتكىزگەن سەمينار-ترەنينگتەر. بۇعان قوسا فورۋم شەڭبەرى اياسىندا ەرىكتىلەر قوزعالىسىنىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭى, ءبىلىمدى ءارى كاسىبي دەڭگەيى بيىك جاستار – ەل بولاشاعى دەگەن تاقىرىپتاردا وتكىزىلگەن سەكتسيالىق جۇمىستار دا «جاس بارىستىڭ» العاشقى ادىمىنا سەرپىن بەگەندەي اسەر قالدىردى. فورۋمعا قاتىسىپ, ءسوز سويلەگەن اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ وڭىردە جاستار جىلىن ءتيىمدى ءارى ناتيجەلى تۇردە وتكىزۋگە قاجەتتى جاعدايلاردىڭ ءبارى دە بار ەكەنىن مالىمدەدى. ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن الدىمىزداعى «جاستار جىلى» وبلىستا تاياۋدا قورىتىندىلانعان «بالالار جىلىنىڭ» زاڭدى جالعاسى بولىپ تابىلادى. دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ جولىنىڭ سالماعى جەڭىل بولماق ەمەس. ءارى وعان جەتۋدىڭ جولى سان تاراۋ. سونىڭ ءبىرى – ەلىمىزدە بەلسەندى ءارى باستاماشى جاستاردىڭ تولىعا ءتۇسۋى بولىپ تابىلادى. وسى ورايدا بۇگىنگى فورۋمدا جاستاردىڭ تاراپىنان قۇندى يدەيالار مەن پايدالى ۇسىنىس-پىكىرلەردىڭ ايتىلعانى وڭ نىشان دەپ بىلەمىز. ونىڭ بىردە-ءبىرى اياقسىز قالمايدى. ءبىز ونىڭ ءبارىن تالداپ, ءتيىستى قورىتىندى جاسايمىز, دەپ تۇيىندەدى ءوز ويىن ءوڭىر باسشىسى.
فورۋمنىڭ اتاۋى نەگە «جاس بارىس» دەپ اتالعان؟ بۇل ساۋالدىڭ جاۋابى وتە قاراپايىم بولسا كەرەك. بىرىنشىدەن, جالپىقازاقستاندىق دامۋ جولىنىڭ نىشاندىق بەلگىسى بارىس ەكەندىگى بەلگىلى. ويتكەنى بارىس – وزگەلەرگە ۇرىنا بەرمەيتىن باتىل دا اقىلدى اڭ.
سونىمەن اقتوبەدە «جاس بارىس» ءوزىنىڭ العاشقى ادىمىن جاسادى. ونىڭ الداعى كەزدە ادىمىن تىكتەپ, باۋىرىن بيىك ۇستاپ سەكىرىستەر جاساي الاتىنىنا سەنىم مول. وبلىستا تۇڭعىش رەت وتكىزىلگەن «جاس بارىس» فورۋمىنا قاتىسۋشىلار بارلىق قازاقستاندىق جاستارعا ارناپ ۇندەۋ قابىلدادى. مۇندا اتاۋلى جىلدى جاستارعا ءتان جالىنمەن وتكىزۋ, باستامالار مەن ۇسىنىستاردى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋ قاجەتتىگى ايتىلعان. بۇدان ءارى فورۋمعا قاتىسۋشىلار وزدەرىنە بەرىلگەن مۇمكىندىك – ۇلكەن سەنىم مەن جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن مالىمدەي كەلىپ, وعان ىسپەن جاۋاپ بەرۋ باستى پارىزدارى ەكەنىن اتاپ كورسەتكەن.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە