قازىرگى تاڭدا قاتەرلى ىسىكتەن كوز جۇماتىندار جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارىنان كەيىن ەكىنشى ورىندا تۇر. جىل سايىن الەمدە 8,7 ملن ادام ونكولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىقسا, بۇل كورسەتكىش قازاقستاندا 35 مىڭعا جۋىقتايدى ەكەن.
رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە جامان اۋرۋدىڭ ءسۇت بەزى, تەرى, وكپە, اسقازان, جاتىر موينى, توق ىشەك, تىك ىشەك جانە قانداعى (گەموبلاستوز) ءتۇرى كوپتەپ كەزدەسەدى. الايدا دارىگەرلەردىڭ كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاندا ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ ءولىم دەڭگەيى بىرتىندەپ تومەندەپ كەلە جاتقانىن ايتقان ەلىمىزدىڭ باس ونكولوگى, قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, اكادەميك ديليارا قايداروۆا: «ەندىگى مىندەتىمىز – ۇزاق ءومىر سۇرۋگە جاعداي جاساۋ جانە قاتەرلى ىسىكتەردى ەرتە دياگنوستيكالاۋ», دەيدى.
«قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل كۇيىنىڭ اسا ماڭىزدى كومپونەنتى بولىپ سانالاتىنىن اتاپ وتكەن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «2019 جىلى استانادا ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ كەرەك» دەگەن بولاتىن. «ەلىمىزدە ونكولوگيا بويىنشا زاماناۋي جابدىقتارمەن جابدىقتالعان ورتالىق قۇرۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداعانى راس. بۇل كوپتەگەن ادامداردىڭ ءومىرىن قۇتقارۋعا كومەكتەسەدى. استاناداعى جاڭا ۇلتتىق ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسى ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى جانە ۇلكەن مىندەتتەردى جۇكتەيدى», دەيدى ەلىمىزدىڭ باس ونكولوگى ديليارا قايداروۆا.
بيىل ۇكىمەت 2018-2022 جىلدارعا ارنالعان ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەستىڭ كەشەندى جوسپارىن قابىلدادى. كەلەسى جىلدان باستاپ مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا, ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەر جابدىقتالۋ پاركىن جاڭارتۋعا قوسىمشا 35 ملرد تەڭگە بولىنبەك. ء«بىز قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىندەگى ونكولوگيالىق مەكەمەلەردىڭ جاعدايىنا اۋديت جۇرگىزدىك. كەيبىرىندە جابدىقتار مەن جاڭا تەحنولوگيالار جەتكىلىكسىز. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك جەكەشەلىك سەرىكتەستىك اياسىندا شەشىلەدى. ءبىز امەريكا, جاپونيا, ەۋروپا, وڭتۇستىك كورەيا ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەدىك. وسى ەلدەردىڭ بارلىق وزىق تەحنولوگيالارىن, سونىڭ ىشىندە مولەكۋلالىق گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەرىن قازاقستانعا ەنگىزگىمىز كەلەدى. اسىرەسە ءسۇت بەزى وبىرىنىڭ جانە كولورەكتالدى قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىن ەرتە دياگنوستيكالاۋ ادىستەرىن جەتىلدىرۋىمىز كەرەك. استاناداعى جاڭا ۇلتتىق ونكولوگيالىق ورتالىقتا جىل سايىن 8 مىڭعا جۋىق پاتسيەنت ەمدەلەتىن بولادى. وسى ارقىلى ەلىمىزدەگى عانا ەمەس, كورشى مەملەكەتتەردەن كەلگەن ناۋقاستاردى قابىلداپ, مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا دا مۇمكىندىك الامىز», دەيدى ول.
ەلىمىزدە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە جىل سايىن بيۋدجەتتەن 36 ملرد تەڭگە بولىنەدى. بۇدان بولەك 4 ميللياردقا جۋىق تەڭگە تەگىن ونكوسكرينينگ جۇرگىزۋگە جۇمسالادى. قازىرگى تاڭدا تەگىن ونكوسكرينينگتىڭ 40 جاستان 70 جاسقا دەيىنگى ايەلدەردىڭ ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىك سكرينينگى, 50 مەن 70 جاسقا دەيىنگى ايەلدەر مەن ەرلەر اراسىنداعى كولورەكتالدى قاتەرلى ىسىك سكرينينگى جانە 30 جاستان 70 جاسقا دەيىنگى ايەلدەردىڭ جاتىر موينى قاتەرلى ىسىك سكرينينگى سياقتى ءۇش ءتۇرى بار. مۇنىڭ بارلىعىن ەمحانالار تەگىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
سونداي-اق ەلباسى ءوز سوزىندە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋدە يممۋنوتەراپيانى ەنگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. جاقىندا مەديتسينا بويىنشا نوبەل سىيلىعى قاتەرلى ىسىك يممۋنوتەراپياسىنىڭ جاڭا ءادىسىن ويلاپ تاپقانى ءۇشىن جاپونيالىق پروفەسسور تاسۋكو حوندجو مەن امەريكالىق پروفەسسور دجەيمس ەلليسونعا بەرىلدى. «قازىرگى تاڭدا اۋرۋدىڭ ورشۋىنە جول بەرمەيتىن ءدارى-دارمەكتەر ويلاپ تابىلعان. نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى جاپوندىق پروفەسسور تاسۋكو حوندجو بايانداما جاساعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا بولدىم. ونىڭ ايتۋىنشا, يممۋندى ەمدەۋدىڭ ارقاسىندا 2020 جىلى ءبىز ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەي الامىز جانە بۇل اۋرۋ سوزىلمالى اۋرۋلار ساناتىنا ەنەدى. وكىنىشكە قاراي, ءبىز ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى توقتاتا المايمىز. بىراق وسىنىڭ ارقاسىندا ادامنىڭ ءومىرىن ۇزارتا الامىز», دەيدى اكادەميك ديليارا قايداروۆا.
مايگۇل سۇلتان,
«ەگەمەن قازاقستان»