الماتىداعى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىندا كەشە باستالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بالالارداعى سيرەك اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ جاڭا ستاندارتتارىن ەنگىزۋ جونىندەگى 2017-2019 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى اياسىندا «مۋكوۆيستسيدوز كەزىندە تىنىس الۋ جولدارىن جاتتىقتىرۋ جانە تازالاۋ ادىستەرى» تاقىرىبىنداعى ترەنينگ جالعاسۋدا.
قازىر ەلىمىزدە رەسمي تۇردە مۋكوۆيستسيدوزعا شالدىققان 105 ناۋقاس تىركەلگەن. مۋكوۆيستسيدوز سالدارىنان تىنىس الۋ, اس قورىتۋ جۇيەسى, سونىمەن قاتار ىشكى سەكرەتسيا بەزدەرى زاقىمدانادى. وكپەدە جابىسقاق قاقىرىقتىڭ جيناقتالۋىنان قايتالاناتىن برونحيت پەن پنەۆمونيا تۋعىزاتىن قابىنبالى ۇدەرىس داميدى. اۋرۋدىڭ باستى بەلگىلەرىنىڭ ءبىرى – ازاپتى جوتەل. ناق وسى تىنىس الۋدىڭ قيىندىعىنان مۋكوۆيستسيدوزعا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ باسىم بولىگى قازا بولادى.
سونىمەن كينەزيتەراپيا بويىنشا ترەنينگتى ۇلىبريتانيانىڭ «گرەيت ورموند ستريت» بالالار گوسپيتالىنىڭ جەتەكشى ماماندارى امماني پراساد پەن حەلەن دۋگلاس وتكىزۋدە. 5 كۇنگە جالعاساتىن ترەنينگتە شەتەلدىك ماماندار كينەزيتەراپيانى قولدانۋدىڭ بويىنشا قازاقستاندىق دارىگەرلەر مەن مەيىربيكەلەرگە تاجىريبەلىك وقىتۋ ءدارىسىن جۇرگىزەدى.
كينەزيتەراپيا – دەنە شىنىقتىرۋ ارقىلى ەمدەۋدىڭ ءبىرى باعىتى. گرەكتىڭ kinesis — «قوزعالىس» + تەراپيا — «ەمدەۋ» سوزىنەن شىققان, ياعني قوزعالىس ارقىلى ەمدەۋ دەگەندى بىلدىرەدى. بۇل تەراپياعا دەنە شىنىقتىرۋ جاتتىعۋلارىمەن قاتار, ماسساجدىڭ بارلىق ءتۇرى, بالالار ويىندارى, سوزىلۋ ادىستەرى, ارنايى اپپاراتتاردا جاتتىعۋلار ارقىلى ەمدەۋ, تىنىس الۋ, ەمدىك گيمناستيكاسى, سىلاپ-سيپاۋ جانە ت.ب. ەمدەۋ تۇرلەرى كىرەدى.
«زاماناۋي كينەزيتەراپيا ءدارى-دارمەكپەن ەمدەۋ اسەرىن ايتارلىقتاي ارتتىرادى, سونىمەن قاتار, فيزيكالىق جۇمىسقا قابىلەتتىلىگىن كوتەرەدى, اۋرۋدىڭ اعىمىنا وڭ ىقپال ەتە وتىرىپ مۋكوۆيستسيدوزعا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتادى», دەيدى قازاقستاندىق مۋكوۆيستسيدوز قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى ينديرا يزباساروۆا.
ءوز كەزەگىندە قر دسم مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ انا مەن بالا دەنساۋلىعىن ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى جانار سادۋوۆا: «...گەندىك اۋرۋلاردى انىقتاۋ, دياگنوستيكالاۋ جىلدان-جىلعا جاقسارىپ كەلەدى. سيرەك اۋرۋلار كوبىنە الماتى, استانا, شقو, وقو, الماتى, پاۆلودار جانە جامبىل وبلىستارىندا انىقتالۋدا. وكىنىشكە وراي, مۋكوۆيستسيدوز ەمدەلمەيتىن اۋرۋ. سونىڭ سالدارىنان كىشكەنتاي ناۋقاستار ەرەسەك جاسقا جەتپەي ومىردەن وتەدى. سوندىقتان, العا قويىپ وتىرعان ماقساتىمىز – اقش, ەۋروپا ەلدەرىندەگىدەي كىشكەنتاي ناۋقاس بالالاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن 50 جاسقا دەيىن جەتكىزۋ. سونىمەن قاتار, مۋكوۆيستسيدوزعا شالدىققان بالالاردى وڭالتۋ لايىقتى دەڭگەيدە ەمەستىگى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ءدارى-دارمەكتەرمەن ەمدەۋدەن بولەك, وڭالتۋ كەزەڭى, ونىڭ ىشىندە كينەزيتەراپيانى جولعا قويۋ ماڭىزدى. اتاپ وتەرلىك جايت, 2011 جىلدان باستاپ مۋكوۆيستسيدوزعا شالدىققان بالالارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ءدارى-دارمەكتەر تەگىن بەرىلىپ كەلەدى. بۇل قىزمەتتى دامىتۋدا بىرقاتار نورماتيۆتىك قۇجاتتار ازىرلەندى. مۋكوۆيستسيدوز بويىنشا ايماقارالىق ورتالىقتار اشىلادى. بۇگىنگى شارا بۇل سالانىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدى دەپ سەنەمىن», دەدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى