بۇگىن پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قر ۇكىمەتىنىڭ وتىرىسىندا ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017–2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى جانە مەملەكەتتىك باعدارلاما مارتەبەسىندە ونىڭ وزەكتىلەندىرىلۋى جوباسى قارالدى, دەپ حابارلايدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, باعدارلامادا ونىڭ قولدانىستاعى تەتىكتەرىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە جاڭا شارالارمەن تولىقتىرۋ ماقساتىندا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن. مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى — ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردى, جۇمىسسىزداردى ءونىمدى جۇمىسقا تارتۋ.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى م. ابىلقاسىموۆانىڭ بايانداۋىنشا, 2018 جىلى باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا 112,9 ملرد تەڭگە بولىنگەن, جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 571 مىڭ ازاماتتى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«وسى جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 82,5 ملرد تەڭگە يگەرىلگەن. قازانداعى جاعداي بويىنشا قولدانىستاعى باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ 563 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى, بۇل جىلدىق جوسپاردىڭ 99% قۇرايدى. ولاردىڭ ىشىنەن 458 مىڭ ادام, ونىڭ ىشىندە 327 مىڭ ادام نەمەسە 71% تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى», — دەدى مينيستر م. ابىلقاسىموۆا.
باعدارلامانىڭ ءبىرىنشى باعىتى ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە ماماندىقتار مەن داعدىلار بويىنشا جاپپاي وقىتۋدى كوزدەيدى. تەگىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك وقىتۋ شەڭبەرىندە 1 قىركۇيەكتەن باستاپ 20 مىڭ جاس ادام وقۋعا كىرىستى, بۇل جىلدىق جوسپاردىڭ 99% قۇرايدى. م. ابىلقاسىموۆانىڭ مالىمدەۋىنشە, قازانداعى جاعداي بويىنشا 40 مىڭعا جۋىق باعدارلاماعا قاتىسۋشى قىسقا مەرزىمدى وقىتۋعا جىبەرىلدى, بۇل جىلدىق جوسپاردىڭ 107% قۇرايدى. جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقىتۋدى اياقتاعان 18 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى.
سونىمەن قاتار ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى م. ابىلقاسىموۆا ءبىرىنشى باعىتتىڭ ىسكە اسىرىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك باعدارلاما جوباسىندا وقۋدى اياقتاعان ادامداردى تولىق جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جاڭا تەتىكتەر كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
بىرىنشىدەن, وقۋ ورتالىقتارى مەن وقۋ ورىندارىنا تالاپتاردى كۇشەيتۋ ۇسىنىلادى, اتاپ ايتقاندا ءتيىستى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ, بىلىكتى پەداگوگتاردىڭ بولۋى, قوسارلى ءبىلىم بەرۋ ەلەمەنتتەرىن پايدالانۋ جانە وقۋدى بىتىرۋشىلەردىڭ كەمىندە 60% جۇمىسقا ورنالاستىرۋ.
ەكىنشىدەن, وقىتۋ ۇيىمدارىن ساپالى قۇراممەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «اتامەكەن» ۇكپ وقۋ ورتالىقتارى مەن وقۋ ورىندارىنىڭ رەەسترىن قالىپتاستىرۋدى قاراستىرۋدا.
ۇشىنشىدەن, ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە كاسىپتەر بويىنشا وقىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقىتۋ ءۇشىن سۇرانىسقا يە كاسىپتەر مەن داعدىلاردىڭ تىزبەسىن كەڭەيتۋ جانە بەكىتۋ كوزدەلگەن.
تورتىنشىدەن, وتاندىق ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ جانە تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ جاعدايىندا «يندۋستريا 4.0» ءۇشىن ەڭبەك رەسۋرستارىن قايتا دايارلاۋدىڭ جاڭا تەتىگى ۇسىنىلادى. ول ءۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە جۇمىسكەرلەردى, ونىڭ ىشىندە قىسقارتىلاتىن جۇمىسكەرلەردى قايتا دايارلاۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى, بىراق وقۋدىڭ كەمىندە 50%-ىن قارجىلاندىرۋى كەرەك.
بەسىنشىدەن, «ماڭگىلىك ەل جاستارى – يندۋسترياعا!» («سەرپىن»)» جوباسى بويىنشا جوعارى, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمى بار كادرلاردى دايىنداۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى بىرىكتىرىلدى, تۇلەكتەر وقىعان وڭىرلەرىنە جۇمىس ىستەۋگە جىبەرىلەدى.
باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعىتى جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى كوزدەيدى. قر ەحاقم دەرەكتەرىنە سايكەس, اۋىلداردا جانە قالالاردا شاعىن نەسيە بەرۋ اياسىندا قازانداعى جاعداي بويىنشا 42 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە اۋىلداردا — 31 ملرد تەڭگە جانە قالالاردا 11 ملرد تەڭگە يگەرىلدى.
م. ابىلقاسىموۆا جىل باسىنان بەرى بارلىعى 9 801 شاعىن نەسيە بەرىلگەنىن نەمەسە جىلدىق جوسپاردىڭ 70%-ىن, ونىڭ ىشىندە اۋىلداردا — 8 778, قالالاردا — قۇرايتىنىن ايتتى. بەرىلگەن شاعىن نەسيەلەر ستارتاپ-جوبالارى بويىنشا — 6 717, زاكىرلى كووپەراتسيانى دامىتۋ بويىنشا — 620, ءوز ءىسىن كەڭەيتۋ بويىنشا — 2 464 قۇرايدى. شاعىن نەسيە العاندار قوسىمشا 9 117 جۇمىس ورنىن اشتى. «باستاۋ–بيزنەس» جوباسى بويىنشا وسى جىلدىڭ 10 ايىندا 24 مىڭ ادام نەمەسە جىلدىق جوسپاردىڭ 86%-ى وقىتىلدى, ونىڭ ىشىندە 16 مىڭ قاتىسۋشى بيزنەس-جوبالارىن قورعاپ شىعى, ولاردىڭ ىشىنەن 5,1 مىڭ ادامعا شاعىن نەسيە بەرىلدى.
مينيستر م. ابىلقاسىموۆا شاعىن نەسيەلەردى سوڭعى قارىز الۋشىلارعا جەتكىزۋدى تەزدەتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باعدارلاما جوباسىندا بىرقاتار وزگەرىستەر قاراستىرىلعانىن ايتتى. ولار: اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە زاكىرلى كووپەراتسيانى دامىتۋ ءۇشىن شاعىن نەسيە مولشەرى 5000-نان 8000 اەك دەيىن ۇلعايتىلدى, زاكىرلى كووپەراتسيا قاتىسۋشىلارىنا, اۋىلدارداعى جانە شاعىن قالالارداعى جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كاسىپكەرلەرگە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ بويىنشا قويىلاتىن تالاپتار جەڭىلدەتىلدى, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار سانى جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كاسىپكەرلەرمەن تولىقتى.
باعدارلامانىڭ ءۇشىنشى باعىتى اياسىندا قازانداعى جاعداي بويىنشا 128 مىڭ ادام نەمەسە جوسپاردىڭ 136%-ى سۋبسيديالاناتىن جۇمىس ورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 22 مىڭ ادام (125%) الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستىرىلدى, 26 مىڭ ادام جاستار پراكتيكاسىنا (123%) جانە 80 مىڭ ادام قوعامدىق جۇمىستارعا جىبەرىلدى (107%). ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسى ارقىلى 336 مىڭعا جۋىق ادام تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستىرىلدى.
بۇعان قوسا, ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ اياسىندا جۇمىس كۇشى كوپ وڭتۇستىك وڭىرلەردەن 1 488 وتباسى نەمەسە 4 925 ادام قونىس اۋداردى. ونىڭ ىشىندە ەڭبەككە قابىلەتتى جاستاعى 2523 ادام قاتارىنان 1424 ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, 87 ادام كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋدا.
«جۇمىس كۇشى جەتىسپەيتىن وڭىرلەرگە كوشۋ كەزىندە قونىس اۋدارعان ادامداردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى فاكتور بولىپ تابىلادى. ول ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەملەكەتتىك باعدارلامادا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاتىسۋىمەن قونىس اۋدارۋشىلارعا تۇرعىن ءۇي سالۋ جانە ساتىپ الۋ تەتىگى ازىرلەنگەن. بۇل ءتاسىل الدىمەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا اپروباتسيادان وتكىزىلىپ, كەيىن باسقا وڭىرلەردە قولدانىلادى», — دەدى م. ابىلقاسىموۆا.
بۇگىنگى تاڭدا 2019–2021 جىلدارعا ارنالعان وسىعان قاجەتتى 15 ملرد تەڭگە قاراجات بيۋدجەتتە كوزدەلگەن. ناتيجەسىندە سقو-دا الداعى ءۇش جىلدا ءۇش مىڭعا جۋىق قونىس اۋدارۋشى وتباسىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك باعدارلامادا مەملەكەتتىك باعدارلامالار, ينۆەستيتسيالىق جانە شاعىن جانە ورتا بيزنەس جوبالارى شەڭبەرىندە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مونيتورينگ جۇرگىزۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇيلەستىرۋ فۋنكتسياسىن كۇشەيتۋ كوزدەلەدى. ول ءۇشىن جوبالىق باسقارۋ قۇرالدارى ارقىلى وڭىرلەر مەن ەكونوميكا سالالارى بويىنشا قۇرىلاتىن جۇمىس ورىندارىنىڭ ينتەگراتسيالانعان كارتاسى ازىرلەنەدى. بۇدان وزگە, باعدارلامانىڭ جەكەلەگەن باعىتتارى جاڭا قۇرالدارمەن جانە كورسەتكىشتەرمەن تولىقتىرىلدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ت. سۇلەيمەنوۆ قازىرگى تاڭدا شاعىن نەسيە بەرۋ سحەماسىنا ەكىنشى دەڭگەيدەگى جەتى بانك جانە ەكى شاعىن قارجى بەرۋ ۇيىمى قاتىساتىنىن ايتتى. 2018 جىلعى قالالارداعى شاعىن نەسيە بەرۋگە بولىنگەن قاراجاتتىڭ جالپى سوماسى 17 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. قازىرگى كەزدە 11,1 ملرد تەڭگە يگەرىلگەن جانە 1 042 جوبا قارجىلاندىرىلعان.
«2018 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا سالىق ورگاندارىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, 2017 جىلى شاعىن نەسيە العان باعدارلاما قاتىسۋشىلارى 7,6 ملرد تەڭگەگە ءونىم شىعاردى, شامامەن 1 000 جۋىق جۇمىس ورنىن قۇرىپ, ساقتاپ قالدى, سونىمەن قوسا بيۋدجەتكە 299 ملن تەڭگە سالىق تولەندى. وسى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بيزنەستىڭ سالىق ەسەپتىلىگى باعالانىپ, ياعني ەكونوميكاداعى بيۋدجەت قاراجاتى تولىق قولدانىلعاننان كەيىن, تيىمدىلىك كورسەتكىشتەرىنىڭ ايتارلىقتاي ارتۋى كۇتىلۋدە», — دەدى ت. سۇلەيمەنوۆ.
ەكونوميكا سالالارىنىڭ بولىنىسىندە قارىز الۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى ساۋدا, قىزمەت كورسەتۋ, وڭدەۋشى ونەركاسىبى جانە قۇرىلىس سالالارىندا قىزمەت اتقارادى. شاعىن نەسيەلەردى كەپىلدەندىرۋ بويىنشا 2018 جىلى 1,9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 320 شارت جاسالدى. ءىس جۇزىندە ءاربىر ءۇشىنشى قارىزعا كەپىلدىك ۇسىنىلعان.
ءوز كەزەگىندە قر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ە. ساعاديەۆ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمى بار كادرلاردى دايارلاۋدى ىسكە اسىرۋ بارىسى جونىندە باياندادى. قازىرگى تاڭدا 337 كوللەدجدە 36,6 مىڭ ادام ءبىلىم الۋدا, ونىڭ ىشىندە 21,5 مىڭى — الەۋمەتتىك ءالسىز توپتان (60%).
«2018 جىلى 20 200 ادام قابىلداندى, ول 96%-دى قۇرايدى. جالپى جوسپارىمىز ورىندالدى. اكىمدىكتەردىڭ اقپاراتى بويىنشا قازىرگى ۋاقىتتا وتكەن جىلى تۇسكەن ستۋدەنتتەردىڭ 3900 ادامى وقۋدى ءبىتىردى, ونىڭ ىشىندە 72 % جۇمىسقا ورنالاستى. بيىل 3900 تۇلەك بولسا, كەلەسى 2019 جىلى 5300 ادام وقۋ بىتىرەدى», — دەدى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ا. ەۆنيەۆ ءوز بايانداماسىندا باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعىتى بويىنشا «قازاگرو» ەنشىلەس قۇرىلىمدارى ارقىلى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە جانە شاعىن قالالاردا بيزنەس-جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن شاعىن نەسيەلەر بەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. وسى ماقساتتار ءۇشىن 2018 جىلى 44,7 ملرد تەڭگە بيۋدجەتتىك نەسيە ءبولىندى, سونىڭ ىشىندە «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن» ىسكە اسىرۋ اياسىندا 13,9 ملرد تەڭگە قوسىمشا قارجى ءبولىندى.
«بيىلعى 26 قازانداعى جاعداي بويىنشا, 8 778 شاعىن نەسيە بەرىلىپ, رەسپۋبليكا بويىنشا يگەرۋ 30,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. 6 717 ستارتاپ جوباسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 21,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن نەسيەلەر بەرىلدى (جوسپارلانعان كورسەتكىشتەن 305%). 23 796 ادام وقىتۋدان ءوتتى. ونىڭ ىشىندە 4 591 ادام 15,6 ملرد تەڭگە سوماسىندا شاعىن نەسيە الدى. 991,3 ملن تەڭگە شاعىن نەسيەلەر سوماسىنا 338 كەپىلدەمە بەرىلدى», — دەدى ا. ەۆنيەۆ.
ءوز كەزەگىندە, «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ا. مىرزاحمەتوۆ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ماماندىقتار بويىنشا كاسىبي دايارلاۋ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە داعدىلاردى مەڭگەرۋ بويىنشا وقۋ ورتالىقتارى ءتىزىلىمىن جۇرگىزۋ جۇمىستارى اتقارىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017–2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىن وڭىرلەردە ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى ق. كوشەرباەۆ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ق. اقساقالوۆ, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ب. باقاۋوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى د. احمەتوۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ە. قوشانوۆ, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ە. توعجانوۆ, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ا. مىرزاحمەتوۆ باياندادى.