كەزىندە ءاليا يۋسۋپوۆا ون جىلداي ەل نامىسىن ءتۇرلى دودادا ابىرويمەن قورعاپ, قازاق قىزدارىنىڭ دا وسىناۋ سۇلۋ سپورتتا الار ۇلەسىنىڭ بار ەكەندىگىن دالەلدەسە, بۇگىندە ونىڭ شاكىرتتەرى سول بەلەستەردى باعىندىرۋعا ۇمتىلىپ ءجۇر. ءتىپتى دجاكارتادا وتكەن ازيا ويىندارىندا كوركەم گيمناستشىلارىمىز قوس التىندى قورجىنعا سالىپ, ارتىنشا بولگاريا استاناسى سوفياداعى الەم بىرىنشىلىگىنە قاتىستى. وسى الامانداعى ناتيجە مەن قىزىقتىرعان وزگە دە ساۋالدار تۋرالى باس باپكەردىڭ وزىنەن سۇرادىق.
– ازيا ويىندارىندا كوركەم گيمناستيكادان قازاقستان قۇراماسى ءساتتى ونەر كورسەتتى. ازيادادان سوڭ قىزدارىمىز بىردەن الەم چەمپيوناتىنا اتتانىپ كەتتى. سوفياداعى ناتيجە تۋرالى ءوز اۋزىڭىزدان ەستىسەك...
– جىلدىڭ باستى جارىسى ازيا ويىندارى بولعانى انىق. سول الاماندا ونەر كورسەتكەن شاكىرتتەرىمە ريزامىن. دەگەنمەن جارىس كەستەسى ازداپ قيىندىق تۋعىزدى. سەبەبى ازيا ويىندارى اياقتالعان سوڭ اراعا ءتورت كۇن سالىپ قازاقستان قۇراماسى بولگارياعا اتتاندى. بۇل سپورتشىلار ءۇشىن ۇلكەن اۋىرتپالىق بولدى. سارى قۇرلىق وليمپياداسى سانالاتىن الامان قىزدارىمىز تۇرماق, بىزگە باپكەرلەر قۇرامىنا دا فيزيكالىق جانە مورالدىق تۇرعىدا وڭاي بولعان جوق. الينا ءادىلحانوۆا ءوزىن جايسىز سەزىنىپ, ەلگە كەلگەن بەتتە اۋرۋحاناعا ءتۇستى. ءتورت كۇن بويى اۋرۋحانادا دارىگەرلەردىڭ قاراۋىندا بولعان ول الەم چەمپيوناتىنا مۇلدە دايىندالا المادى. استانالىق اديليا تىلەكەنوۆا دا يندونەزياداعى جارىس كەزىندە جامباسىنان جاراقات الىپ, ونىڭ دا دايىندىق جاساۋعا مۇمكىندىگى بولمادى. سوندىقتان ءبىز الەم بىرىنشىلىگىنە ەشبىر دايارلىقسىز اتتاندىق. ياعني ازيادادان كەيىنگى العاشقى جاتتىعۋىمىز سوفيادا ءوتتى. سول جەردە ولاردى جىگەرلەندىرىپ, قولداۋ كورسەتتىك. ءۇشىنشى قىزىمىز دايانا ابدىربەكوۆا ەكى سىندا ونەر كورسەتتى: وبرۋچ جانە دوپ. بولگارياعا دا دجاكارتاداعى قۇرام باردى. سول قيىندىقتارعا قاراماستان قىزدارىمىز قولدارىنان كەلگەنشە تىرىسىپ, ءبىزدىڭ دە ءۇمىتىمىزدى اقتادى. اۋرۋعا دا, جاراقاتقا دا شىدادى. اديليا العاشقى وتىزدىققا ەنسە, 24 گيمناسشىنىڭ قاتارىنا كىرەدى دەپ جوسپارلاعان الينا 19-ورىننان كورىندى. 14 قىركۇيەك كۇنى كوپسايىستان فينال ءوتىپ, وعان باستاپقى 24 سپورتشى قاتىستى. ءبىزدىڭ الينا دا سول قاتاردا بولدى. بۇل ازىرگە جامان ەمەس.
ال توپتىق كەزەڭدە قۇراما قاتەلىكتەر جىبەردى. ازيادادا بۇل سىن بولعان جوق. جان-جاقتان جينالعان 36 كوماندانىڭ ىشىندە 24-ورىنعا جايعاستى. سول كەمشىلىكتەردى جويۋ جولىندا جۇمىس ىستەيتىن بولامىز.
– قازىر قىزداردىڭ جاعدايى, دەنساۋلىعى قالاي؟
– شاكىرتتەرىمدى جىل سوڭىنا دەيىن بارلىق جارىستاردان بوساتتىم. سەبەبى ولارعا دۇرىستاپ ەمدەلۋ كەرەك. ونىڭ ۇستىنە جىلدىڭ نەگىزگى سايىستارى اياقتالدى. بۇيىرتسا, كەلەسى جىلدان باستاپ دايارلىقتى قايتا جالعاستىرامىز.
– تولىق ەمدەلۋىنە ەلىمىزدە جاعداي جاسالعان با؟
– الينا ءادىلحانوۆا قاراعاندىدا ەمدەلىپ جاتىر. شىمكەنتتە دايىندالعانىمەن, ءوزى كەنشىلەر قالاسىنىڭ تۋماسى. اتا-اناسى دا سوندا تۇرادى. الينانىڭ اناسىنىڭ مەديتسينالىق ءبىلىمى بار. بىلايشا ايتقاندا قىزدارىمىز ءوز كۇشتەرىمەن ەلىمىزدە ەم قابىلداۋدا.
– سوڭعى جىلدارى كوركەم گيمناستيكاعا قىزىعۋشىلار سانى ارتقانى انىق. ال رەزەرۆ ماسەلەسى قالاي شەشىلمەك؟
– ءوز باسىم سپورتپەن قوشتاسقاندا 26 جاسقا تاياعان ەدىم. قازىرگى ەركەلىككە بوي الدىرعان جاستارعا قاراپ, ولار 25 جاسقا دەيىن جاتتىعۋ جاسايدى دەگەنگە كۇمانىم بار. ءوزىڭىز ويلاڭىزشى, 25 جاستاعى بويجەتكەن باپكەرىنىڭ ايتقان ءاربىر تاپسىرماسىن بۇلجىتپاي ورىنداۋى كەرەك. تارتىپكە تولىق باعىنىپ, ارتىق قىدىرماي, جاتتىعۋ, جارىس كەستەسىمەن عانا ءومىر ءسۇرۋ قيىننىڭ-قيىنى. باس باپكەر بولعاندىقتان رەزەرۆتەگى سپورتشىلاردىڭ كوپ بولعانى ماعان دا كەرەك. الايدا باس باپكەر ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى سپورتشىلاردىڭ بارلىعىن بىردەي دايارلاي المايدى, مەنىڭ مىندەتىم – قۇراما دايىندىعىنىڭ لايىقتى دەڭگەيدە بولۋىنا جاۋاپ بەرۋ. سول سەبەپتى كوپتەپ اشىلىپ جاتقان مەكتەپتەر, بىلىكتى باپكەرلەر شاكىرتتەرىنىڭ قۇراما ساپىنا ىلىگۋى ءۇشىن ۇمتىلۋى ءتيىس.
– ءتوزىم دەپ قالدىڭىز. شىنىمەن دە ءسىزدىڭ قايسارلىعىڭىزعا كەزىندە ماماندار تاڭعالاتىن. بۇگىندە كوزىندە وتى بار, توپتى جارىپ شىقسام دەيتىن گيمناستشىلار ەلىمىزدە كوپ پە؟
– ارينە, بار. بىزبەن ازيا ويىندارىنا بارعان ۇشتىك ءدال سونداي سپورتشىلار. ولاردا ۇمتىلىس, نيەت بولماسا, ء«بىز شارشادىق نە اۋىرىپ تۇرمىز» دەپ-اق ەڭبەكتەنبەي قويا سالار ەدى. ولار كەرىسىنشە ازيادادا ۇزدىك اتانىپ قانا قويماي, الەم چەمپيوناتىنا دا قاتىستى.
– ءوزىڭىز 2011 جىلدان بەرى قۇراما تىزگىنىن قولىڭىزعا الدىڭىز. كەزىندە ءوزىڭىز دە يرينا ۆينەر سەكىلدى الەمدەگى ۇزدىك باپكەرلەردىڭ قاراماعىندا جاتتىعۋ جاسادىڭىز. ول كىسىنى وتە قاتال ءارى تالاپشىل مامان دەپ جاتادى. سپورتشىلاردىڭ تاماقتانۋىن دا ءجىتى قاداعالايدى دەپ ەستيمىز. ءسىز سول كىسىنىڭ ادىستەرىن شاكىرت تاربيەلەۋدە قانشالىقتى ءجيى قولداناسىز؟
– يرينا الەكساندروۆنادان كوپ نارسە ۇيرەندىم. ول كىسى شىنىمەن دە قاتال. تالاپ ەتە بىلەدى. شاكىرتتەرىنە ارتىق سالماق قوسپاس ءۇشىن ديەتا ۇستاتقىزادى. بىراق ونسىز تاعى بولمايدى. ءاربىر ارتىق كيلو كوركەم گيمناستيكادا ۇلكەن ءرول وينايدى. ماسەلە سىرت كوزدە عانا ەمەس, سالماقتى قالىپتا ۇستاۋ, ەڭ الدىمەن, سپورتشىنىڭ وزىنە كەرەك. ارتىق سالماق گيمناسشىنىڭ قيمىل-قوزعالىسىنا كەرى اسەر ەتىپ, ونىڭ جاراقات الۋ ىقتيمالدىلىعى ارتادى. سپورتشى تۇرماق ارتىق سالماق قوسقان قاتارداعى ادامداردىڭ ءوزىنىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى قيىندايدى ەمەس پە. مولشەردەن كوپ تاماقتانۋ اعزاعا دا زيان. بۇل دەگەنىم ءاربىر شاكىرتىمنىڭ نە جەيتىنىن باقىلاپ جۇرەمىن دەگەن ءسوز ەمەس. مەنىڭ تالاپ ەتەتىنىم, ولار وزدەرىنە لايىق سالماقتى قالىپتا ۇستاۋلارى قاجەت.
– ال ەلىمىزدە كوركەم گيمناستيكانىڭ دامۋىنا جاسالعان جاعداي ءسىزدىڭ كوڭىلىڭىزدەن قانشالىقتى شىعادى؟
– بۇگىندە قازاقستاندا وسى سپورت ءتۇرىنىڭ دامۋى ءۇشىن كەرەك جاعدايدىڭ ءبارى بار. ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن شىمكەنت قالاسىندا كوركەم گيمناستيكا ورتالىعى سالىندى. وندا بەس زال بولسا, سونىڭ ءبىرى جارىستار وتكىزۋگە ارنالعان. وندا سايىستاردى 1000 كورەرمەن تاماشالاي الادى. حورەوگرافيالىق زال دا, اسحانا دا, قوناقۇي كەشەنى دە سول عيماراتتىڭ ىشىندە. بۇل ءبىز ءۇشىن دە, جارىستارعا كەلەتىن وزگە كوماندالار ءۇشىن دە وتە ىڭعايلى. تەك وسىنداي ورتالىقتار ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە دە اشىلسا ەكەن دەگەن تىلەك بار.
– انە-مىنە دەگەنشە توكيو وليمپياداسى دا جاقىنداپ قالدى. الداعى تورتجىلدىقتىڭ باستى الامانىنان نە كۇتەمىز؟
– توكيو وليمپياداسىنداعى ناتيجە جايلى ايتپاس بۇرىن وعان جولداما الۋ كەرەك. كەلەسى جىلى باكۋدە ليتسەنزيالىق الەم چەمپيوناتى وتەدى. ريو وليمپياداسى الدىندا تەستىلىك ويىندار ۇيىمداستىرىلىپ, بۇل بىزگە ءدوپ كەلگەن ەدى. ياعني 2015 جىلعى الەم چەمپيوناتىندا 1-15-ورىن العان قىزدار وليمپيادالىق جولدامانى تىكەلەي يەلەنسە, قالعان 24-ورىنعا دەيىنگى قاتىسۋشىلار ء(سابينا اشىرباەۆا 18-ورىنعا تۇراقتادى – م.ا.) 2016 جىلدىڭ ساۋىرىندە وتكەن تەستىلىك ويىنداردا العاشقى سەگىزدىككە ەنۋى ءتيىس بولاتىن. ءسابينا ول كەزدە ەكىنشى ورىن يەمدەنىپ, برازيلياداعى دوداعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى.
وكىنىشكە قاراي, بۇل جولى تەستىلىك ويىندار وتپەيدى. 2019 جىلى قىزداردىڭ ءتورت الەم كۋبوگى جانە الەم چەمپيوناتىندا يەمدەنگەن ۇپايلار سانى قوسىلىپ, نەعۇرلىم جوعارى ۇپاي جيناعاندارى توكيو وليمپياداسىنا جولداما الادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن ءمادينا اسىلبەك,
جۋرناليست