الماتىدا ەلەۋلى وزگەرىس كوپ. سونىڭ ءبىرى جاڭا تۇرپاتتا دامىعان كولىك جۇيەسىنىڭ قىزمەتى. جاقىندا عانا ليۋبلياندا وتكەن اقىلدى قالالاردىڭ «Smart city-2018» ەۋروپالىق فورۋمىندا مەگاپوليس كولىك جۇيەسىن كەشەندى رەفورمالاۋ بويىنشا العاشقى ورىندى ەنشىلەدى.
بايقاۋ كوميتەتى الماتىنىڭ قوعامدىق كولىكتەگى تابىستىڭ اشىقتىعىنا تسيفرلىق تەحنولوگيانى پايدالانۋى, وعان ساراپشىلار مەن بيزنەستىڭ قاتىسۋى, ءمجا مەحانيزمىنىڭ ۇتىمدى قولدانىلۋى, ەكولوگيانى جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرۋى سىندى بىرقاتار جۇيەلەرىن ايرىقشا باعالاعان.
بيىل شاھاردا اۆتوبۋس پاركتەرىن جاڭارتۋ دەڭگەيىن 80%-كە جەتكىزۋ كوزدەلۋدە. جەكە ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن ءۇشىنشى بۋىنداعى ەلەكتروبۋستار شىعاراتىن اۆتوبۋس پاركى مەن زاۋىت سالىندى. ەلەكتروبۋستاردى قالا باعىتتارى بويىنشا جۇرگىزۋ شاھاردىڭ ەكولوگياسىنا وڭ اسەر ەتىپ وتىر. مەگاپوليستە ەل اۋماعى بويىنشا العاش رەت BRT جۇيەسى ىسكە استى, قوعامدىق كولىك ءۇشىن 110 كم ارنايى جولاق جاسالىپ, قالانىڭ 10 ورتالىق كوشەسىنە بىرجاقتى كولىك قوزعالىسى ەنگىزىلدى. ورتالىق اۋماقتاردا تۇتاستاي ۆەلودالىز جاساقتالدى.
الماتىنى تىنىش اۋداندارمەن جانە كەيىن قوسىلعان ەلدى مەكەندەرمەن بايلانىستىرۋ ماقساتىندا قوس بىردەي مەترو بەكەتىنىڭ قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. قوعامدىق كولىكتەردەگى بارلىق ترانزاكتسيالاردىڭ 97 پايىزى قولما-قول اقشاسىز جۇرگىزىلگەنى تۇرعىندار ءۇشىن ءتيىمدى بولعان. GPS-جۇيەسى ارقىلى ديسپەتچەرلىك باسقارۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەسى جۇمىس ىستەۋدە, بارلىق اۆتوبۋستارعا بەينەباقىلاۋ ورناتىلعان. وعان قوسا تاسىمالداۋشىلاردى سۋبسيديالاۋعا قاتىستى جولاۋشىلاردان تۇسكەن شاعىم بويىنشا ايىپپۇل سالۋ ءىسى جۇزەگە اسقان. قالادا جكا-نا قاتىستى فوتو-ۆيدەوفيكساتسيا جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى. ازىرگە 709 قوزعالىس جولاعى باقىلاۋعا الىنعان بولسا, كەلەر جىلدان باستاپ باقىلاۋ نۇكتەلەرى ەكى ەسەگە ۇلعايماق.
كولىك جۇيەسىن رەفورمالاۋدا قالا باسشىلىعى ۇزدىك حالىقارالىق ماماندارمەن بىرىگىپ جۇمىس ىستەۋدە. ولاردىڭ اراسىندا قوعامدىق كولىك كەڭىستىگى مەن كوشەلەردى مودەرنيزاتسيالاۋمەن اينالىساتىن «Gehl architects», «تۇراقتى كولىك» جوباسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن پروون, كولىك قوزعالىسىنىڭ كەشەندى سىزباسىن جاسايتىن «A+S ترانسپروەكت», «Systra» كومپانيالارى جانە الماتىنىڭ شەبەر- جوسپار كونتسەپتسياسىن جاساۋعا كىرىسكەن كانادالىق- امەريكالىق «HATCH» كومپانياسى بار.
ايتا كەتەرلىگى,«Smart city» فورۋمى ليۋبلياندا 2011 جىلدان باستاپ وتۋدە جانە ەۋروپا مەن ازيا قالالارىمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا, «اقىلدى قالالار» تسيفرلى ترانسفورماتسياسىن بىرىگىپ جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. ەلۋ ەڭ ۇزدىك الەمدىك پراكتيكا مەن يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ فينالدىق ۇشتىگىنە الماتىمەن قاتار «انكارا پارك» تۋريستىك جوباسى مەن تۇرىك استاناسى انكارا مەن «ساۆا وزەنىنە تۇرعىنداردىڭ ورالۋى» باعدارلاماسىمەن حورۆاتتىڭ زاگرەب قالاسى دا ەنىپ وتىر.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى