ءاليۋمينيدىڭ 60-ميلليونىنشى تونناسى ءوندىرىلدى

كومپانيا بوكسيت وندىرەدى, ونى وڭدەۋ ارقىلى مەتاللۋرگيالىق گلينوزەم الادى. كاسىپورىن 1,5 ملن توننا گلينوزەم وندىرەدى. كومپانيا قۇرامىندا «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق, «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اق, مايقايىڭداعى «كەرەگەتاس» اكتاس كەنىشى, قوستانايداعى كراسنووكتيابر, تورعاي بوكسيت كەن باسقارمالارى بار.

– اتاۋلى  مەرەيتويلىق توننانىڭ شىعارىلىمى-بۇل مەتاللۋرگتەردىڭ وتاندىق ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان ەڭبەكتەرى. ويتكەنى, بۇگىندە اليۋميني كلاستەرى-ەلىمىزدىڭ مەتاللۋرگيا سالاسىنىڭ باستى تىرەگى – دەيدى «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق پرەزيدەنتى رومان رومانوۆ.

ال, وبلىس  ورتالىعىنىڭ شەتكى جاعىندا دا ورنالاسقان «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق, «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اق - ەلىمىزدەگى ءوندىرىستىڭ نەگىزى. جىل باسىنان بەرى 750 مىڭ توننا گلينوزەم, 2 ميلليونلن. توننا بوكسيت, 1 ملن. توننا اكتاس, 127 مىڭ توننا اليۋميني وندىرىلىگەن.

جالپى, اليۋميني كۇمىس سياقتى جارقىراعان اق ءتۇستى, وتە جەڭىل مەتالل ەكەنى بەلگىلى. وڭاي يىلەدى, توتتانبايدى, ەلەكتر توعىن جاقسى وتكىزەدى. ۇشاقتان باستاپ, قاسىق, ازىق-ت ۇلىك ورايتىن اليۋميني قاعازىنا (فولگا) دەيىن كۇندەلىكتى ومىردە قولدانىلادى. اۆتوبولشەكتەردى, اۆياقوزعالتقىشتى, كولىك ديسكىلەرىن جاساۋ ءۇشىن اليۋمينيگە كرەمني, مىس, ماگني قوسادى.

ءوندىرىس ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىننىڭ ەرەكشەلىگى اليۋميني توتىعىن قۇرامداستىرىلعان ءبىرىزدى «بايەر-جەنتەكتەۋ» ادىسىمەن وندىرەدى. بۇل ءادىس-الەم بويىنشا ءبىزدىڭ قازاقستاندىق اليۋميني زاۋىتىندا عانا قولدانىلادى. بايەر ءادىسى-بوكسيت شيكىزاتىنىڭ حيميالىق قۇرامىنا بايلانىستى  جۇزەگە اسادى. زاۋىتتا اليۋميني توتىعىن شيكىزات دايارلاۋ تسەحى, گيدرومەتاللۋرگيا تسەحى, جەنتەكتەۋ تسەحىندا وندىرىلەدى. كاسىپورىن وندىرگەن اليۋميني توتىعى- ەلەكتروليز زاۋىتىنا جونەلتىلەدى.

جالپى, الىپ كاسىپورىننىڭ ينۆەستيتسيالىق باعدارلاماسى وندىرىستىك قۋاتتى قولداۋعا,  قولدانىستاعى وندىرىستىك نىسانداردى قايتا قۇرۋ مەن جاڭعىرتۋعا, قۇرىلعىلاردى جوندەپ, جاڭارتۋعا باعىتتالعان. بيىلعى  جىلى 25,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلدى. زاۋىتتا ىسكە قوسىلعان جوبالاردىڭ قاتارى دا از ەمەس. مىسالى, گيدرومەتاللۋرگيالىق تسەحتىڭ ءتورتىنشى تەلىمىندە بۋلاندىرعىش قوندىرعىنىڭ ىسكە قوسىلدى. جوبا كاسىپورىنىنىڭ ينۆەستيتسيالىق باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا وندىرىستىك تيىمدىلىكتى جانە جوسپارلى-الدىن الۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالدى.

بۇدان بولەك, گلينوزەم وندىرىسىندەگى تەحنولوگيالىق ءۇردىستىڭ سەنىمدىلىگىن, ۇزدىكسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەتىن  شارالار جالعاسۋدا. گاز تازارتۋ قوندىرعىسىن قايتا جاڭارتۋ جونىندەگى ۇزاقمەرزىمدى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ باستالدى. ەلەكترسۇزگىلەر بىرتىندەپ ەۋروپالىق ستاندارتتاردىڭ تالاپتارىنا ساي كەلەتىن زاماناۋي قوندىرعىلارعا الماستىرىلادى. كاسىپورىنعا قاراستى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرىن تومەندەتۋ ماقساتىندا قاجەتتى زامانۋي تەحنولوگيالاردى ورناتۋ ءۇشىن دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

كۇنى كەشەگى «قازاقستاندىقتاردىڭ ء ال- اۋقاتىنىڭ ءوسۋى- تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» دەپ اتالاتىن  ەلباسى جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ جاھاندىق بəسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ. ەلىمىزدىڭ ورنىقتى دامۋى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ودان ءəرى ارتتىرۋعا دەگەن زور سەنىم ۇيالاتادى. ءبىز جاڭا مىندەتتەردى اتقارۋعا دايىنبىز»دەلىندى. جانە دە «ەكسپورتقا باعىت تالعان يندۋستريالاندىرۋ مəسەلەسى ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى بولۋعا ءتيىس...» دەگەن  جولدار بار.  

بۇل كۇندەرى  «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق زاۋىتىندا  وندىرىستىك سالانى تسيفرلاندىرۋ جولىندا, جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزىلۋدە. ەلىمىز بويىنشا الدىڭعى قاتارلى وسىنداي كاسىپورىندار ءارى قاراي دامي بەرسە-ولاردىڭ اينالاسىندا كىشى جانە ورتا كاسىپكەرلىك توپتاساتىنى دا ءسوزسىز.

سونىمەن بىرگە, كاسىپورىن وبلىس  ورتالىعىنىڭ 40 پايىزىن جىلۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن جىلۋ ەلەكتر ستانساسىن  باسقارادى. ERG كومپانياسى مەن وبلىستىق اكىمدىك اراسىندا جاسالعان مەموراندۋمعا سايكەس, جىل سايىن جاڭا سپورت نىساندارى اشىلىپ, كوپقاباتتى ۇيلەر بوي كوتەرۋدە.

فاريدا بىقاي,

«ەگەمەن قازاقستان»

پاۆلودار