ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ اقوردادا حالىققا جاريالاعان بيىلعى جولداۋى ءار قازاقستاندىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن وزەكتى ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.
ەگەمەن ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ودان ءارى ارتتىرۋ مىندەتتەرىنە ارنالعان جاڭا جولداۋدى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشى-عالىمدارى مەن ءبىلىم الۋشى جاستارى ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىلدادى. ءاربىر جولداۋ – بۇل ەڭ الدىمەن تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعىن باعامدايتىن ماڭىزدى ستراتەگيالىق قۇجات. ەلباسى وتكەن جىلى ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىن جاريالاپ, الدىمىزعا ناقتى مىندەتتەر قويعان بولسا, بيىلعى جولداۋىندا سول مىندەتتەردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرا وتىرىپ, ەل ەكونوميكاسىن جاڭا بەلەسكە كوتەرۋ كوزدەلگەن. جولداۋدا اتاپ كورسەتىلگەن باسىمدىقتاردىڭ قاي-قايسىسى دا ەلىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, بۇل جولداۋ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاڭا الەمگە, ياعني ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا الەمىنە بەيىمدەلۋ مەن جەتىستىككە جەتۋ جولىن تابۋ ءۇشىن نە ىستەۋ قاجەتتىگىن ايقىندايدى.
ەڭ باستىسى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ الداعى 2019 جىلدى «جاستار جىلى» دەپ جاريالاۋعا ۇسىنىس بەرۋى – بارشا قازاقستاندىق جاستارعا تىڭ سەرپىن بەردى. باسەكەگە قابىلەتتى, يننوۆاتسياعا بەيىم, ۇلتتىق ءتالىم-تاربيەمەن سۋسىنداپ, زاماناۋي عىلىمدى يگەرىپ, وزىق بىلىممەن قارۋلانعان جاستار – قاشاندا ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىن قامتاماسىز ەتەتىن الىپ كۇش. ەلباسىنىڭ جاستارعا ۇنەمى قولداۋ ءبىلدىرىپ, ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىرۋى – كەمەل كەلەشەگىمىزدىڭ كەپىلى. جولداۋدا قامتىلعان تاعى ءبىر ەرەكشە جاڭالىق – ەلباسى يدەياسىمەن رەسپۋبليكامىز بويىنشا «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىنىڭ باستالعانى. بۇل باستامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – اۋىلداردىڭ الەۋمەتتىك ورتاسىن جاڭعىرتۋ. «اۋىل – التىن بەسىك» دەپ بىلەتىن قازاق قوعامى ءۇشىن بۇل جوبا ايرىقشا مانگە يە بولاتىنى ءسوزسىز. جاڭا جولداۋدا جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەن اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. بۇل اسىرەسە اگرارلىق ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الاتىن جاستارعا, اۋىلدىق جەرلەردە شارۋاشىلىقپەن اينالىساتىندارعا, جالپى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى عالىمدارعا ۇلكەن سەرپىلىس بەرۋدە. سونداي-اق جولداۋدا ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت ۇلگىسىندە وقۋ باعدارلامالارىن جاڭارتىپ, زاماناۋي ءبىلىم مەن الەمدەگى ۇزدىك تاجىريبەنى تاراتاتىن ورتالىقتارعا اينالۋى ءتيىس ەكەندىگى ايتىلدى. بۇل قازىرگى ۋاقىتتا جاڭا تالاپتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ىسىندە يننوۆاتسيالىق باعىتتار مەن كەشەندى باعدارلامالار, جاڭا ستاندارتتار ەنگىزۋ قاجەتتىگىنەن تۋىنداپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ۋنيۆەرسيتەتتەر جۇمىسقا ورنالاسقان تۇلەكتەردىڭ سانىنا قاراپ باعالانۋى ءتيىس. ەلباسىنىڭ – «نارىقتا تەك جوعارى بىلىممەن قامتاماسىز ەتە الاتىن ۋنيۆەرسيتەتتەر قالۋى كەرەك. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتەگى شەتەلدىك ۇزدىك مەنەدجەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, جاھاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن سەرىكتەستىكتى نىعايتۋ ماڭىزدى» دەپ اتاپ كورسەتۋى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ءار جولداۋ سايىن اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا باسىمدىق بەرىپ وتىراتىن مەملەكەت باسشىسى بۇل جولى دا قازاقستانداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارىن جاڭا تەحنولوگيالار بويىنشا جاپپاي وقىتۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتىپ, ەلىمىزدەگى اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ بار الەۋەتىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. جاڭا جولداۋدا اگرارلىق ساياساتتىڭ نەگىزگى مىندەتى – ەڭبەك ونىمدىلىگىن ۇلعايتۋ, 2022 جىلعا قاراي وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن 2,5 ەسەگە ارتتىرۋ كەرەكتىگى باسا ايتىلدى.
اتالعان تالاپ بويىنشا ءبىز عىلىم, ءبىلىم, ءوندىرىس ينتەگراتسياسىن كۇشەيتىپ, جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى ەكسپورتتىق الەۋەتىمىزدى ارتتىرۋىمىز قاجەت. قازىرگى كەزدە قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى 2010 جىلدان بەرى قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ىشىندە ءبىرىنشى بولىپ الەمدىك دەڭگەيدەگى ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە ترانسفورماتسيالانۋدا. 90 جىلعا جۋىق تاعىلىمدى تاريحى بار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بارلىق يننوۆاتسيالىق قىزمەتى تۇراقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋگە جانە اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن ۇلعايتۋعا, ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكسپورتقا بەيىمدەلگەن, باسەكەگە قابىلەتتى ونىمدەردىڭ ءوندىرىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
جولداۋدا مەملەكەت باسشىسى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جىل سايىن 30 ميلليارد تەڭگە بولىنەتىنىن ايتىپ, وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى قولداۋعا الداعى 3 جىلدا قوسىمشا 500 ميلليارد تەڭگە بولىنەدى دەدى. قازاقستاننىڭ قازىرگى كەزدەگى ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ باستى باعىتى – ەكسپورتقا شىعۋ. سوندىقتان ەلباسى شيكىزاتتى وڭدەۋ سالاسىنا باسىمدىق بەرۋ قاجەتتىگىنە توقتالىپ, «ەكسپورتقا باعىتتالعان يندۋستريالاندىرۋ – ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ ورتالىق ەلەمەنتىنە اينالۋى ءتيىس» دەپ اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا پرەزيدەنت شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە سالىق امنيستياسىن جۇرگىزۋدى تاپسىردى. ول بويىنشا 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىنگى قالىپتاسقان ايىپپۇلدار مەن سالىق بورىشتارى بويىنشا وسىمدەر جويىلادى. بۇل ءوز كەزەگىندە اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنە جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىن ۇلكەن جەڭىلدىك. جولداۋدا بەلگىلەنگەن مەجەلەر مەن ءىس-شارالار ءبىلىم سالاسىن زاماناۋي تالاپ بيىگىنە كوتەرۋگە سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز. ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10 پروتسەنتىنە دەيىن ءبىلىم, عىلىم, دەنساۋلىق قاجەتىنە ءبولۋ – وقۋ ورىندارىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشادى, ءبىرىنشى كەزەكتە ماتەريالدىق بازاسىن جاڭالاپ, جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جولداۋدا ايتىلعان مىندەتتەمەلەرگە سۇيەنە وتىرىپ, ءبىز جاستارىمىزدىڭ ءبىلىم الۋىنا, عىلىمعا ۇمتىلۋىنا, وندىرىسپەن اينالىسۋىنا بارىنشا جاعداي جاساۋىمىز كەرەك. سوندىقتان جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاساۋعا كوبىرەك مۇمكىندىك بەرىپ, ولاردىڭ اكادەميالىق ەركىندىگىن زاڭنامالىق نورمالارعا سايكەستەندىرۋ كەرەك. جاڭا بۋىن جاستارىن تاربيەلەپ, ءبىلىمدى ۇرپاق ءوسىرۋ ءۇشىن ەلباسى ۇستاز مارتەبەسىن زاڭ جۇزىندە بەكىتۋدى قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى ەتىپ كورسەتتى. ۇستاز مارتەبەسىنىڭ تۇسكەنى, ءبىلىم مەكەمەلەرىندە, جالپى وقۋ ورىندارىندا ادەپسىزدىك ورىن الىپ, ۇستازدار قاۋىمىنا دەگەن سىي-قۇرمەتتىڭ ازايىپ كەتۋىنەن تۋىنداپ وتىر. سوندىقتان ۇستازدىڭ مارتەبەسى مەن بەدەلىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءار ءبىلىم الۋشى جاس, ءار اتا-انا جاۋاپتى بولۋى كەرەك. ويتكەنى ۇستازى مىقتى جاستار ەلىمىزدىڭ ەرتەڭگى بولاشاعى بولاتىنى ءسوزسىز.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان ۋاقىتتان بەرى جان-جاقتى دامىپ, قارىشتى رەفورمالارىمەن الەمگە تانىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساليقالى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتىمىزدە تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىك, ىنتىماق پەن بەرەكە ورناپ, حالىقتىڭ ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمى ارتىپ كەلەدى. جاڭا سيپاتتاعى بيىلعى جولداۋدىڭ مازمۇنىنا ۇڭىلە وتىرىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ, ەلىمىزدىڭ كەمەل كەلەشەگىن قامتاماسىز ەتۋ – ەلباسى ساياساتىنىڭ باستى باعىتى ەكەندىگىنە تاعى دا كوز جەتكىزدىك.
تىلەكتەس ەسپولوۆ,
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى,
قر ۇعا اكادەميگى
الماتى