ۇستاز ۇعىمى – ۇلتتىڭ ۇستىنى مەن ۇجدانى. ءتىپتى, مۇعالىمدەردى مەملەكەتتىڭ جۇرەگى دەسەك تە جاراسار. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز, ەلدىڭ ەرتەڭى مەن ەركىندىگى سانالاتىن كەلەشەك ۇل-قىزدارعا العاش ءارىپ تانىتىپ, ادام بويىندا بولاتىن كىسىلىك قاسيەتكە كىلت تاباتىن دا وسى ۇستازدار. اعارتۋشىنىڭ الدىن كورمەگەننىڭ ادامگەرشىلىگى دە ارزانداۋ تۇرادى. بۇرىنعى قازاق سالتى بولسا, بالانى «ەتى سەنىكى, سۇيەگى مەنىكى» دەپ بىلىكتى باعبانعا ءبىر سوزبەن اماناتتار ەدى. وكىنىشكە قاراي قازىرگى قوعام وسىنشالىق بەدەرلى بەلەس بيىگىندەگى بىرەگەي ماماندىقتىڭ قادىرىنە جەتىپ, قاسيەتىن تولىق باعالاماي وتىرعانى جانىڭا جاداۋ كۇي كەشتىرەدى. كەزىندە اقىن ماعجان «التى الاشتىڭ باسى قوسىلعاندا, توردەگى ورىن – مۇعالىمدىكى» دەپ بەلگىلەپ كەتكەن ۇستازدىڭ لاۋازىمىن بۇگىندە توردەن ەمەس, تومەننەن كورەتىندەيمىز. قازىرگى تاڭدا ۇلدى ەمەس, ۇستازدى كىنالاۋ قاتتى بەلەڭ الىپ بارادى. جالپى, بالاعا ۇستاز ءارىپتى, اتا-انا ادەپتى ۇيرەتسە ءجون. ارينە, ۇستازدىڭ بىلىكتى بولۋى ءبىرىنشى تالاپ ەكەنى راس. الايدا, مۇعالىمدى سىناۋشى توپ بىلىكتى مۇعالىمنىڭ الدىنا ق ۇلىقتى شاكىرتتى ءوزى دۇرىس تاربيەلەپ اپارا الىپ وتىر ما, ماسەلە سوندا!
ەرتەدە ايگىلى پاتشا بالاسىن مەكتەپكە وقۋعا بەرىپ, تەرەڭ ىلىمگە سۋسىنداتپاق بولادى. شاكىرتكە بارلىق عىلىم-حيكمەتتى تولىق ۇيرەتكەن ۇستاز ءبىراز جىلدان كەيىن پاتشاعا بالانى امان-ەسەن تاپسىرىپ, شاكىرتىنىڭ ءبىلىمىن سىناپ كورۋىنە بولاتىندىعىن ايتادى. پاتشا سول زاماتتا ۇستەلدە جاتقان جۇمىرتقانىڭ ۇستىنە باسىنداعى ءتاجدى تاستاي سالىپ, بالاسىنان مۇراقتىڭ استىندا نە جاتقانىن سۇرايدى. بالا دەرەۋ ۇستازى ۇيرەتكەن تۇگەل ءىلىمدى قولدانىپ, ەسەپ-قيساپقا جۇگىنىپ, ءتاجدىڭ استىندا دومالاق, ءىشى سارى, سىرتى اق زات جاتقانىن ايتادى. پاتشا الگى جاۋاپقا سوندا دا كوڭىلى تولماي, ناقتى نە زات ەكەنىن ءدال اتاۋدى تالاپ ەتەدى. سويتسە الگى بالا ء«تاجدىڭ استىندا جاتقان كۇن عوي دەيمىن» دەپتى. بۇل تامسىلدەن نە تۇيۋگە بولادى؟ ءبىز كەيدە ۇستاز ۇيرەتكەن سىرتقى پايىمنان بولەك, ىشكى پاراسات دەگەن ۇلكەن عىلىم بارىن ەسكەرە بەرمەيمىز. باس سالىپ ۇستازدى ۇرعىلاي بەرمەي, ءبىلىم – بالا بويىنا قانمەن, تەكپەن كەلەتىنىن دە ەسكەرگەنىمىز ءجون.
تاريحتان بىلەتىنىمىزدەي, ەجەلگى الىپ-الىپ يمپەريالارعا تۇتاس ءامىرىن جۇرگىزگەن اتاقتى قولباسشىلاردىڭ ءوزى مەملەكەت باسقارۋ ىسىندە ۇستازدارىنان ۇزاق ۋاقىت ءىلىم العانى ايتىلادى. العاشقى اعارتۋشى اريستوتەل جايلى داڭقتى قولباسشى الەكساندر ماكەدونسكي «مەن ءوزىمنىڭ ۇستازىما اكەمنەن كەم قارىزدار ەمەسپىن: اكەمنەن ءومىر السام, ال اريستوتەلدەن ءومىرىمدى جاقسى وتكىزۋ تۋرالى ءبىلىم الدىم» دەپتى. سونداي-اق «پاتشا قانشا جەردەن اقىماق بولسا دا بالاسىنىڭ ۇستازىنىڭ الدىن كەسپەيدى» دەيدى ەجەلگى گرەكتىڭ عۇلامالارى. ال ۇلى ساحارادا تەرەڭ ءىلىمى مەن كىسىلىگى كەمەل ەكىنشى ۇستاز ءال-فارابي مۇعالىمگە «جاراتىلىسىنان جادىسى مىقتى, كورگەن, ەستىگەن جانە اڭعارعان نارسەلەردىڭ ەشقايسىسىن ۇمىتپايتىن العىر دا اڭعارىمپاز اقىل يەسى. مۇعالىم جۇرتقا ءادىل, ىزگىلىككە جاقىن, قورقىنىش پەن جاسقانۋدى بىلمەيتىن باتىل, ەرجۇرەك بولۋى كەرەك» دەپ باعا بەرەدى. قاي داۋىردە بولسىن ءاربىر ۇلى تۇلعامەن قوسا ۇلىق ۇستازداردىڭ ەسىمى قوسا اتالادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مۇعالىم – مۇرات مۇرابىڭ, ماقسات مىنبەرىڭ. ارقايسىمىزدىڭ العاشقى ۇستازىمىز پارتادا ۇيرەتكەن ەڭ ءبىرىنشى ساباق – پاراسات بيىگىمىزگە جول نۇسقاعان ەڭ العاشقى باسپالداق ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»