كاسىپوداق – قوعامعا قاجەت قۇرىلىم

ەلباسى قۇتتىقتاۋ حاتىندا ەلىمىزدە جۇمىس ىستەپ جاتقان كاسىپ­وداقتار قوعامداستىعى قوزعا­لىسىنىڭ جوعارى بەدەلىنە ءمان بەرە وتىرىپ, قوعامداعى قازاق­ستاندىق كاسىپوداق قىزمەتىن ەرەك­شە باعالادى. سونىمەن بىرگە ولاردىڭ جۇمىسشى قۇقىن قورعاپ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋدا, جاعداي جاساۋعا بايلانىستى وڭ پىكىرىن جەتكىزدى.

قۇتتىقتاۋدا: «بۇگىندە كاسىپ­وداقتار فەدەراتسياسى – 2 ميل­ليونداي ادامدى بىرىكتىرىپ وتىرعان ەلىمىزدەگى اسا ءىرى قوعام­دىق ۇيىم. جۇمىس ىستەپ جاتقان 18 مىڭعا جۋىق باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارى ەڭبەك داۋىن شەشۋگە, ەڭبەكشىلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا, ەڭبەك شارتتارى مەن قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتىپ, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسكەرلەر اراسىنداعى باستى مەدياتور بولىپ وتىر. 

ۇشجاقتى الەۋمەتتىك ارىپ­تەس­تىك مودەلى دە ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن دا­لەلدەدى, ونىڭ اياسىندا جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جونىن­دەگى 115 مىڭنان استام مەمو­راندۋمعا قول قويىلعان. كاسىپوداقتاردىڭ قاتىسۋىمەن حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ 24 كونۆەنتسياسى راتيفيكاتسيالاندى. بۇل شارالاردىڭ ءبارى ەڭبەكشىلەردىڭ جۇمىس جاعدايىن جاقسارتىپ, ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى وزىنە ەڭبەك سالاسىن جاڭعىرتۋ جونىن­دە جاۋاپكەرشىلىك الا وتىرىپ, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرگە قازاق­ستاندىقتاردىڭ ءتورتىنشى ونەر­كاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ جاڭا جاع­دايلارىنا الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋىمەن شۇعىلداناتىن قوزعاۋشى كۇشكە اينالۋى ءتيىس», دەپ اتاپ وتىلگەن. 

مەملەكەت باسشىسى قۇتتىقتاۋ سوزىندە قوعامداعى قىزمەت فورمالارى مەن ادىستەرىنىڭ قايتا قارالىپ, ەڭبەك نارىعىنىڭ جاھاندىق ترانسفورماتسياسىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان كاسىپوداقتارى قوزعالىسىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ جاڭا ستراتەگياسى ازىرلەنەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. 

بۇگىندە قازاقستاننىڭ كاسىپ­وداق­تار فەدەراتسياسى 21 سالالىق كاسىپوداقتان جانە 17 اۋماقتىق بىر­لەستىكتەن قۇرالادى. وسى ۇيىم­دار­دىڭ باسىن قوسقان كەزەكتەن تىس جيىننىڭ تۇسكە دەيىنگى مەرزى­مىندە سەزد دەلەگاتتارى مەن شاقى­رىلعان قوناقتاردىڭ باياندامالارى تىڭدالدى. ولاردىڭ قاتارىندا كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى ب.ءابدىرايىم, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى م.ابىلقاسىموۆا, حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ قازاقستانداعى ۇلتتىق ۇيلەستىرۋشىسى ت.ءومىرجانوۆ جانە باسقالار بار.

بۇدان وزگە شاراعا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىل­دەرى, قازاقستاننىڭ بار­لىق وڭىرىندەگى سالالىق كاسىپ­وداق­تاردان 200-دەن استام دەلەگات قاتىستى. ء«بىزدىڭ باستى ۇرا­نىمىز «تۇراقتى كاسىپورىن – تۇراقتى قوعام – تۇراقتى ەل» دەپ اتالادى. تۇراقتىلىق – كەز كەلگەن قوعامنىڭ باستى قۇن­دى­لىعى. ەگەر قىزمەتكەر كاسىپ­ورىننىڭ تۇراقتى دامۋىن, ءوزى­نىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدا جانە زاڭ جۇزىندە قورعالعانىن سەزىن­سە, دەمەك ونىڭ وتباسىندا دا بار­لىعى جاقسى بولادى. بۇل ءبىر-بىرى­مەن تىعىز بايلانىس­تى ۇدە­رىس», دەدى باقىتجان ءابدى­رايىم كاسىپوداقتار فەدەرا­تسيا­سىنىڭ كەزەكتەن تىس XXV سەزىندە. ونىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك سەرىكتەستەرمەن بىرگە, «اتا­مەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پا­لاتاسى, كومپانيالار مەن كا­سىپ­ورىنداردىڭ باسشىلارى قازاقستاننىڭ ءاربىر كاسىپورنىنداعى الەۋمەتتىك تۇراقتىلىققا قولداۋ جاساۋدىڭ مەحانيزمدەرى مەن ستاندارتتارىن ازىرلەۋى ءتيىس. قركف توراعاسى ءوز بايانداماسىندا ۇيىمنىڭ الداعى جىلدارداعى ەڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىنە, ونىڭ ىشىندە وندىرىستەگى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن دەنساۋلىقتى نىعايتۋ, جۇمىس ىستەيتىن ادامنىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋ سالاسىن جاڭارتۋ سەكىلدى ماسەلەلەرگە نازار اۋدارىپ, كەڭىنەن توقتالدى. 

جىل باسىنان باستاپ, قركف جۇمىس پەن باستاۋىش كاسىپ­وداق ۇيىمدارىنا ەرەكشە ءمان بە­رىپ, ەڭبەك سالاسىنداعى داۋلى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە با­سىم­دىقتى كۇشەيتتى. ايماقتارداعى باس­تاۋىش كاسىپوداق ۇيىم­دارىنىڭ جۇمىسى جانداندى­رىلىپ, قوستاناي, اس­تانا, شىمكەنت, پاۆلودار, تاراز, الاكول, مەركە كۋرورتتىق دەمالىس ايماقتارىندا فورۋمدار ۇيىمداستىرىلدى. وندا مۇد­دەلى سەرىكتەستەر ەڭبەك داۋلارىن شەشۋگە بايلانىستى ارىپ­تەس­تىكتى كەڭەيتۋگە كۇش سالدى. بۇل شارالارعا كاسىپوداق ۇيىم­دارى­نىڭ مىڭنان استام وكىلى قاتىستى.

بۇگىندە كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى مەن «نۇر وتان» پارتياسى, جوعارعى سوت اراسىندا ەڭبەك داۋىن شەشۋدىڭ بالامالى مەحانيزمدەرىن قولدانۋعا جانە ەڭبەك زاڭناماسىن ساقتاۋدا قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان ءوزارا ارىپتەستىك مەموراندۋمدارىنا قول قويىلدى. ايتا كەتەر جايت, جوعارعى سوتپەن اراداعى مەموراندۋم شەڭبەرىندە تاتۋلاسۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, وندا قركف-نىڭ كاسىبي مەدياتورلارى مەن سۋديالار اراسىندا ەڭبەك داۋى مەن الەۋمەتتىك جانە باسقا دا جانجالدار توڭىرەگىندە ورتاق جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. 

كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى الداعى بەس جىل ىشىندە ەڭبەك نارىعىنىڭ قاجەتتىلىگىنە وراي كادرلاردى قايتا دايارلىقتان وتكىزىپ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ما­سە­لەلەرىن قاراستىراتىن بولا­دى. سونىمەن قاتار جاس جۇمىس­شى­لاردىڭ ءبىلىمىن كوتەرۋ, ولاردىڭ قولجەتىمدى ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرۋ, بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەك ەمەس.

سەزد دەلەگاتتارى كۇن تار­تى­بىندەگى بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا شەشىم قابىلدادى. وسىلايشا كەزەكتەن تىس وتكەن ححV سەزد قازاقستاننىڭ ءىرى الەۋمەتتىك-ەڭ­بەك ۇيىمىنىڭ مۇشەلەرىنىڭ بىرلىگىن, ءوز ۇستانىمدارىنىڭ بە­رىك­تىگىن پاش ەتكەن جيىن بولدى. 

ۆەنەرا تۇگەلباي,

«ەگەمەن قازاقستان»