«قورعاس – شىعىس قاقپاسىنىڭ» باسىمدىقتارى

اەا جالپى اۋماعى 4 591,5 گا قۇرايدى جانە نەگىزگى ءۇش اۋماقتى – لوگيستيكالىق جانە يندۋستريالىق اۋماقتار, سونداي-اق «قۇرعاق پورت» كولىكتىك-لوگيستيكالىق كەشەنىن قامتيدى. قۇرعاق پورت – اەا نەگىزگى بۋىنى بولىپ تابىلادى جانە ونىڭ التىنكول ستانساسىمەن بايلانىسىن قامتاماسىز ەتەدى. ول تەڭىز پورتى ءپرينتسيپى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. تەك كونتەينەرلەردەگى جۇكتەردى كەمەلەر ەمەس, پويىزدار جەتكىزەدى. كونتەينەرلەردەگى جۇكتەر تۇسىرىلەدى, جينالادى, سودان كەيىن بەلگىلەنگەن باعىتتارى بويىنشا جونەلتىلەدى. مىسالى, كونتەينەرلەر قىتايدان ءارتۇرلى تەمىر جول پلاتفورمالارىمەن جەتكىزىلەدى, سودان كەيىن ولار قازاقستاندىق پلاتفورمالارعا نەمەسە اۆتوموبيل كولىگىنە تيەلىپ قازاقستان ارقىلى رەسەيگە, ورتا ازياعا, ەۋروپاعا جونەلتىلەدى.

لوگيستيكالىق اۋماققا قويما عيما­راتتارىن تۇرعىزاتىندار لوگيستيكالىق كومپانيالار نەمەسە تىكەلەي تاۋار وندىرۋشىلەر. بۇل قويمالارداعى كيىم, ەلەكترونيكا, قۇرىلىس ماتەريالدارى جانە باسقا دا اۆتوموبيل كولىگىمەن «قۇرعاق پورتتان» كەلەتىن جۇكتەر تيەل­گەن كونتەينەرلەر سۇرىپتالىپ, ءارى قاراي تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ نۇس­قاۋلارىنا سايكەس, ءوز باعىتتارى بو­يىنشا تارالادى. مىسالى, 1000 قوراپ سۆيتەر گەرمانياعا, 500 قوراپ  پول­شاعا جونەلتىلەدى.

يندۋستريالىق ايماقتا ونەركاسىپتىك وبەكتىلەردىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلۋدە. جەتكىزىلەتىن شي­كىزات, ماتەريالدار, قوسالقى بولشەك­تەر, كومپونەنتتەر, دايىن ونىمدەردى وندىرۋگە ارنالعان جارتىلاي فابريكاتتار كەدەندىك تولەمدەردەن بوساتىلادى. ينۆەستيتسيا جانە دامۋ مي­­نيسترلىگىمەن ايك (ارنايى ينۆەس­تيتسيالىق كەلىسىمشارت) جاسالعان بولسا, ەاەو ەلدەرىندە دايىن ونىمدەردى ساتۋ كەزىندە باج سالىعى سالىنبايدى, ەگەر قۇرامىندا دايىن ءونىمنىڭ يمپورت­تىق قۇرامداس بولىگى بولسا, وندا ەاەو ەلدەرىندە ساۋدا جاساعان كەزدە اەا قاتىسۋشىلارى يمپورتتىق باج سالى­عىنان بوساتىلادى. بۇل – ەاەو نارى­عىنا ءوز ونىمدەرىن شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرعان وندىرۋشىلەر ءۇشىن تاماشا شەشىم. قازاقستان دا بۇدان پايدا كورەدى – ءبىرىنشى كەزەكتە, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلاتىن بولادى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتىنىڭ جارلىعىنا سايكەس, «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا بك» اق قىزمەتتەرىنىڭ مىناداي باسىم تۇرلەرى انىقتالدى: 1. قويما شارۋاشىلىعى جانە قوسالقى كولىك قىزمەتى; 2. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ; 3. بىلعارى جانە وعان جاتاتىن ونىم­دەردى ءوندىرۋ; 4. توقىما بۇيىمدارىن ءوندىرۋ; 5. وزگە مەتالدان جاسالماعان مينە­رالدىق ونىمدەر ءوندىرۋ; 6. حيميا ونەركاسىبى ونىمدەرىن ءوندىرۋ; 7. ماشينالار مەن جابدىقتاردان باسقا دايىن مەتالل بۇيىمدارىن ءوندىرۋ;  8. باسقا ساناتتارعا ەنگىزىلمەگەن ماشينالار مەن جابدىقتار ءوندىرۋ;  9. جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما شەگىندە, قىزمەتتىڭ تىكەلەي باسىم تۇر­لەرىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان قۇرى­لىستار سالۋ جانە وبەكتىلەردى پايدا­لانۋعا بەرۋ; 10. قۇرىلىس جوبالاۋ-سمەتالىق قۇ­جاتتارعا سايكەس, كورمەلەردى, مۇرا­جاي­لاردى ۇيىمداستىرۋعا ارنالعان عيماراتتار, قويما جانە اكىمشىلىك عيماراتتارىن سالۋ.

اەا قاتىسۋشىلارىنا مەملەكەت بىرقاتار جەڭىلدىكتەر مەن ارتىق­شى­لىق­تار ۇسىنىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا:  • جەر سالىعىنان بوساتۋ • م ۇلىك سالىعىنان بوساتۋ • كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنان بوساتۋ • اەا قاتىسۋشىلارى ءۇشىن 2035 جىلعا دەيىن جەر ۋچاسكەلەرىن تەگىن جالعا الۋ  • اەا قاتىسۋشىلار اراسىنداعى تۇتىنىلاتىن تاۋارلاردى ساتۋ كەزىندە قوسىمشا قۇن سالىعىنان بوساتۋ • كەدەندىك باج سالىعىنان بوساتۋ. ارنايى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارتقا قول قويىلسا, يمپورتتىق شيكىزات دايىن ءونىمنىڭ قۇرامىندا بولسا كەدەندىك باج سالىعىنان بوساتۋ. 

قازىرگى ۋاقىتتا «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماق اۋماعىندا باعدارلامالاردى كوممەرتسيالىق تولىقتىرۋ, ينۆەس­تيتسيالار تارتۋ, سالىنىپ جاتقان وبەكتىلەردى پايدالانۋعا بەرۋ جۇمىستارى ىسكە اسىرىلۋدا. 

قازىرگى كەزدە تارتىلعان ينۆەستيتسيا­لار پورتفەلى, جالپى قۇنى 455 ملرد تەڭگەنىڭ 14 جوباسىن 2023 جىلعا دەيىن ىسكە اسىرۋدى قامتيدى. 2018 جىلى 22 ملرد تەڭگەدەن استام سومانىڭ ينۆەستيتسيالارى يگەرىلىپ, 5 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا اياقتالادى. 2023 جىلعا قاراي 3 714 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى. 

– قازىردىڭ وزىندە, ارنايى ەكونو­مي­كالىق ايماقتىڭ قاتىسۋشىلارى بولىپ تابىلاتىن كومپانيالاردىڭ ينۆەس­تيتسيالىق وبەكتىلەرى پايدالانۋعا بەرىل­گەنگە دەيىن ونىمدەردى ساتۋ, سونداي-اق تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ سۇرانىسى ماسەلەلەرى پىسىقتالۋدا, – دەپ اتاپ ءوتتى «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا بك» اق باس ديرەكتورى مۇرات بايمۇحامبەتوۆ.

كونتەينەرلەردى ەنى تار قىتاي تە­مىر جولىنان الىپ قازاقستاندىق ۆا­گون­دارعا تيەپ جىبەرەتىن جانە كەرىسىنشە قحر جاعىنا تيەپ اتتاندىراتىن قۇرعاق پورت اۋماعىندا جوبانى ىسكە اسىرىپ جاتقان كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى «زاريا Ltd» جشس. كومپانيا قازان ايىن­دا پايدالانۋعا بەرىلەتىن استىق تەرمي­نالىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا جاقىن. استىق تەرمينالى قازاقستاننان قحر-عا ەكسپورتقا جىبەرىلەتىن ءداندى جانە مايلى داقىلداردى تەمىر جول ۆاگوندارىنا اۋىس­تىرىپ تيەۋگە ارنالعان. ونىڭ قۋاتى كۇنىنە 2-2,5 مىڭ توننا, ال جىلىنا 500-600 مىڭ توننا ءداندى جانە مايلى داقىلداردى جونەلتۋگە جەتەدى. جۇك بوس قايتاتىن كونتەينەر­لەرگە (كوبىنەسە COSCOSHIPING) تيەلەدى. سودان كەيىن, كونتەينەرلەر قىتاي تەمىر جول ۆاگوندارىنا تيەۋ ءۇشىن قۇرعاق پورتقا جىبەرىلەدى. قازاقستاندىق ەكسپورت ودان ءارى قحر نەمەسە وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرىنە جول تارتادى.

– ءبىزدىڭ تەرمينال ارقىلى ولاردىڭ جۇكتەرىن اۋىستىرىپ تيەۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن يمپورتتاۋشى ءىرى قىتاي كومپانيالارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. بۇل قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كولەمىن, تۇتاستاي العاندا ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى «زاريا Ltd» جشس باس ديرەكتورى داينا جارقىنقىزى يسەمباەۆا. الەمنىڭ 24 ەلىندە فيليالدارى بار «PhoenixGlobalDMCC» ترانسۇلتتىق كومپانياسى «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا اۋماعىندا ورنالاسقان «قۇراماجەم زاۋىتى جانە ەلەۆاتور» وبەكتىسىندە قۇرىلىس-مونتاج جانە تەحنولوگيالىق جابدىقتاردى جيناۋ جۇمىستارىن اياقتايدى. مۇندا جىلىنا 60 مىڭ توننا قۇراماجەم دايىندالاتىن بولادى. 

– بۇل قۇراماجەمدى ەكسپورتقا شى­عا­رۋعا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ ىشكى نارىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇم­­­كىندىك بەرەدى. وبەكتى پايدالانۋعا بە­رىل­گەننەن كەيىن 87 جۇمىس ورنى اشىلدى دەپ جوسپارلانۋدا. ءبىزدىڭ كومپا­نيا قا­زاقستانداعى قۇرىلىس نىساندارىنا ­4,7­ ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا جاسادى, – دەيدى كومپانيا وكىلى بالجان امانجولوۆا.

«EastGatesPartners» جشس ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ عانا ەمەس, جۇكتەردى ساقتاۋ, قويما لوگيستيكاسى جانە ت.ب. سالالار بويىنشا قىزمەت كورسەتەدى. جوبا وندىرىستىك جانە قويمالىق نىساندار, اكىمشىلىك-تۇرمىستىق عيمارات­تار, تەحنيكالىق ماقساتتاعى عيمارات­تار مەن نىساندار, اشىق جانە جابىق ساقتاۋ الاڭدارى, اۆتوموبيل, اۋىل شارۋا­شىلىعى جانە ارنايى تەحنيكاعا ارنالعان تۇراقتى قامتيتىن ءىرى وندىرىس­تىك-قويما ورتالىعىن سالۋدى كوز­دەيدى. كومپانيا جەمىس-جيدەكتەن دايىن­دالاتىن كونديتەرلىك ونىمدەر – توساپ, دجەم, پوۆيدلو, كونفيتيۋرا, ت.ب. تاعام­دار ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋدى جوس­پار­لاۋدا. 

– قازاقستاندىق ازىق-ت ۇلىك, اۋىل شا­­رۋاشىلىعى ونىمدەرىنە سوڭعى جىل­دارداعى سۇرانىستىڭ ۇلعايۋى, سىرت­قى نارىققا باعىتتالعان سالالار­دىڭ, سون­داي-اق تۇتاستاي العاندا ەل ەكونو­مي­كا­سىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى, – دەپ سانايدى عالىمجان وراز ۇلى ايتقاليەۆ.

«HUBEI KELISON» جشس ينۆەس­تيتسيالىق جوباسىنىڭ ميسسياسى – «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا تەزىرەك يگەرۋ ءۇشىن قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ. جوبا بويىنشا اەا شەڭبەرىندە ونىمدىلىگى جىلىنا 1 ملن م3 تاۋارلىق بەتون ءوندىرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا. 

– زاۋىت «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا, يندۋستريالىق-لوگيستيكالىق اۋماقتى جانە پيدجيم, نۇركەنت ماڭىن­داعى ەلدى مەكەندەرىندە سالىناتىن ىلەسپە وبەكتىلەردى تەزىرەك يگەرۋ ءۇشىن قۇرى­لىس ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى, – دەيدى اتقارۋشى ديرەكتور دۋمان مەللات ۇلى. – جوبانى ىسكە اسىرۋ يندۋستريالىق-لوگيستيكالىق سالا­نىڭ كاسىپورىندارىن, سونداي-اق «نۇر­لى­ جول» باعدارلاماسىنا جانە ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جوباسىنا سايكەس, «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا اۋما­عىندا ين­دۋس­­تريالىق پارك قۇرىلى­سىن سالۋ بو­يى­ن­شا كەڭ اۋقىمدى باعدار­لامانىڭ ءبىر بولىگى بولىپ تابىلادى. 

ينۆەستيتسيالىق جوبا ءۇشىن ساتىپ الىنعان قۇرالدار ارنايى سۇزگىلەرمەن جابدىقتالعان جانە ەكولوگيالىق تازا, قورشاعان ورتا ءۇشىن قاۋىپسىز بولىپ تابىلادى. كومپانيا قۇرىلىس پروتسەسىندە ءوندىرىس ءۇشىن ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى قولدانادى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا «HUBEI KELISON» (حۋبەي كەليشەن) جشس ءوندىرىستىڭ قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن اسەرىن بارىنشا ازايتۋ جانە ءوندىرىستىڭ قۋات تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ باعىتىنداعى بىرقاتار جاڭا تەحنولوگيا­لاردى ەنگىزەدى.

قايىرجان تورەجانوۆ