مەملەكەتتىك قىزمەت جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولجاس بەكتەنوۆتىڭ توراعالىعىمەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا جيىن ءوتتى. ءىس-شاراعا ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى اسحات ايتماعامبەتوۆ, سونداي-اق بەينەكونفەرەنتسياعا بايلانىس ارقىلى وبلىستىق جانە قالالىق ءبىلىم باسقارمالارىنىڭ باسشىلارى, مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن قامقورشىلىق كەڭەستەرىنىڭ بەلسەندى وكىلدەرى قاتىستى.
اشىق جاريالاۋدى تالاپ ەتەدى
اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋعا باعىتتالعان اعىمداعى جۇمىس تۋرالى اڭگىمەلەدى, سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا كەز كەلگەن الىم-سالىمعا جول بەرمەۋ تۋرالى ەسكەرتتى.
«اتا-انالار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى جوندەۋ نەمەسە ءىس-شارالاردى وتكىزۋ جۇمىستارىنا شىعىندانۋعا مىندەتتى ەمەس. ءبىز مۇنداي فاكتىلەردى جەمقورلىق رەتىندە قاراستىرامىز, ويتكەنى وسى ماقساتقا بيۋدجەتتەن جەتكىلىكتى قاراجات بولىنەدى», دەدى و.بەكتەنوۆ. ول ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا قامقورشىلىق كەڭەستەرىنىڭ اعىمداعى قىزمەتىنە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالىپ, ەرىكتى جارنالار ءماجبۇرلى سيپات الىپ كەلۋ فاكتىلەرىنىڭ الدىن الۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. سونداي-اق بۇگىندە مەملەكەتتىك اپپارات قوعاممەن قارىم-قاتىناستاردى اشىق جانە ەسەپ بەرۋشىلىك قاعيداتتارىن دا قالىپتاستىرۋدا ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاندا «اشىق ۇكىمەت» پورتالى جۇمىس اتقارادى, وندا كەز كەلگەن ادام ونلاين رەجىمدە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كەڭ كولەمدى دەرەكقورىنا, سونىڭ ىشىندە بيۋدجەتتىك ەسەپتىلىككە قول جەتكىزە الادى. بۇل بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساۋعا قوعامدىق باقىلاۋ ارقىلى بەلسەندى ازاماتتىق پوزيتسيالاردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدى. و.بەكتەنوۆ مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردا الىم-سالىم ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن تولىق قارجى ەسەبىن مىندەتتى تۇردە جاريالاۋدى ۇسىندى. ويتكەنى بۇل قارجى رەسۋرستارىن دۇرىس پايدالانباۋ جانە سىبايلاس جەمقورلىق ءىس-ارەكەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعارادى. ء«بىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە قامقورشىلىق كەڭەستەرىنىڭ ەسەپتەرى رەسمي تۇردە اشىلۋعا ءتيىس, بۇل قايىرىمدىلىق كومەكتىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى. ۋاكىلەتتى ورگان وسى ماسەلەنى باقىلاۋعا جانە شوت اشۋعا مونيتورينگ جۇرگىزۋگە ءتيىس», دەدى ول.
سونىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بيۋدجەتى تۋرالى اقپارات مەكتەپتەردىڭ, بالاباقشالاردىڭ, ءبىلىم بەرۋ بولىمدەرىنىڭ ۆەب-سايتتارىنا كەز كەلگەن ادام ءۇشىن تۇسىنىكتى, قولجەتىمدى نىساندا ورنالاستىرىلۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. تەك قانا وسىنداي جولمەن قوعامنىڭ ايقىندىعى مەن باقىلاۋ ارقىلى «تۇرمىستىق جەمقورلىقتى» جويۋعا بولادى دەپ قورىتىندىلادى.
وقۋشىلاردى اقىلى تەستىلەۋ زاڭسىز
مەملەكەتتىك قىزمەت جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا اقىلى تەستىلەۋ وتكىزۋ فاكتىلەرى. ماسەلەن, الماتى وبلىسىندا ءبىلىم بولىمدەرىنىڭ نۇسقاۋى بويىنشا وقۋشىلاردى تەستىلەۋ تۇراقتى تۇردە وتكىزىلىپ كەلگەن. مۇنداي تەستىلەۋدىڭ باعاسى ءار وقۋشى ءۇشىن 300-500 تەڭگەگە دەيىنگى قاراجاتتى قۇراعان. القالى جيىن بارىسىندا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە مەكتەپتەردىڭ قابىرعاسىندا اقىلى تەستىلەۋدىڭ ء«ماجبۇرلى» جۇرگىزىلۋ فاكتىلەرىن بولدىرماۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ ۇسىنىلدى.
«اگەنتتىكتىڭ جۇمىسى ادالدىق پرينتسيپتەرىن نىعايتۋعا, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە «ادال ورتانى» قۇرۋعا باعىتتالعان», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ. سونداي-اق كەزدەسۋ بارىسىندا ءبىلىم سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قارالاتىن سالا قىزمەتكەرلەرى ەڭبەكاقىسىنىڭ تومەن دەڭگەيدە بولۋى قوزعالدى. اگەنتتىك مۇعالىمدەرگە تولەنەتىن ەڭبەكاقىنىڭ كوتەرىلۋى ارقاشان قوسىمشا قاراجات ءبولۋدى تالاپ ەتپەيتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە مىسالعا استانا قالاسى بالالار ءۇيىنىڭ وڭ تاجىريبەسى كەلتىرىلدى, وندا باسشىلىقتىڭ ءپرينتسيپتى پوزيتسياسى جانە جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرۋ جاعدايدى تۇبەگەيلى جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. بالالار ءۇيىنىڭ ديرەكتورى دينارا زاكيەۆانىڭ ايتۋىنشا, باسقارۋ تيىمدىلىگىنىڭ ارتۋى, پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋ ەسەبىنەن 90 ملن تەڭگەگە جۋىق سوماداعى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ۇنەمدەلۋى قامتاماسىز ەتىلگەن. بۇل جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىن 3-4 ەسەگە كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەردى. بۇرىن 30 مىڭ تەڭگە الىپ وتىرعان جۇمىسشى, بۇگىندە 120 مىڭ تەڭگە الادى. بالالار ءۇيىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى دا ەلەۋلى تۇردە جاقسارعان. مۇنىڭ بارىنە بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجات ءبولىنۋىن تالاپ ەتپەي, ۇنەمدەۋ ەسەبىنەن قول جەتكىزىلدى.
مەكتەپكە اقشا جيناۋدان باس تارتۋعا ۇندەيدى
كەزدەسۋ بارىسىندا رەسپۋبليكا بويىنشا مەكتەپتەردە زاڭسىز اقشا جيناۋ, «استانا – ادالدىق الاڭى» جوباسىنىڭ وسى باعىتتا جۇرگىزگەن جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى ماسەلەلەر قاراستىرىلدى. تۇرمىستىق سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋعا, سونداي-اق ەلوردانىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەلەرىندە ازاماتتارعا قولايلى جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان «استانا – ادالدىق الاڭى» جوبا كەڭسەسى №54 مەكتەپ-ليتسەيىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزدى. مەكتەپتىڭ قارجىلىق قىزمەتىنىڭ ىشكى ءاۋديتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋ 60 ملن تەڭگەنى قۇراپ, ونىڭ ىشىندە قىزمەتكەرلەرگە 10 ملن تەڭگە ۇستەمەاقى جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋعا 50 ملن تەڭگە بولىنگەن. جاڭا ستاندارتتار بويىنشا بەس جاڭا كابينەت اشىلعان. بۇل «GardenHub» كوپفۋنكتسيونالدى كابينەتى, كوۆوركينگ الاڭى, جاڭا مۇعالىمدەر بولمەسى, ستۋدەنتتەر ءۇشىن رەكرەاتسيالىق ايماق, «Intellectum» بولمەسى جانە «STEM» زەرتحاناسى. استانا قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءانۋار جانعوزين «استانا – ادالدىق الاڭى» جوبا كەڭسەسىمەن بىرلەسىپ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا قارجى جيناۋ ماسەلەلەرىن جويۋ ءۇشىن #نەت_پوبورام اكتسياسىن ىسكە قوسقانىن, بۇگىندە اتا-انالار ءۇشىن ينفوگرافيكا ازىرلەنگەنىن, بۇل ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بارلىق باسشىلارىنا جىبەرىلەتىنىن جەتكىزدى.
«اپتانىڭ سوڭىنا دەيىن بۇل ينفوگرافيكا ۇيىمداردىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرستارىنا, سونداي-اق وقۋ ورنىنىڭ كىرەبەرىسىندە ورنالاستىرىلادى. بيىل مەكتەپتەر ءۇشىن اتا-انا كودەكسى ازىرلەندى, بۇل كودەكس ىسكە اسىرىلاتىن بولادى», دەدى ءا.جانعوزين. جوبا كەڭسەسى استانا قالاسىنىڭ ءبىلىم باسقارماسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وقۋ ورىندارى باسشىلارىنىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى قۇجات ازىرلەگەن. جاڭا قۇجات زاڭدىلىق, اشىقتىق, قولجەتىمدىلىك جانە كاسىپتىك قىزمەتتىڭ جاريالىلىعى پرينتسيپتەرىن ساقتاۋ ءۇشىن ءبىرىنشى باسشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن انىقتاۋدى بىلدىرەدى. باعىنىشتىلار ءۇشىن زاڭسىز ارەكەتتەردە جەكە جاۋاپكەرشىلىك انىقتالادى. وقۋشىلار مەن اتا-انالاردان قاراجات جيناۋدى ۇيىمداستىرۋعا قاتاڭ تىيىم سالىنادى, قۇجات – بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجى رەسۋرستارىن ۇتىمدى, اشىق جانە زاڭدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋدى مىندەتتەيدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, اگەنتتىكتە 1424 call-ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى, وندا ازاماتتار شاعىمدار مەن ۇسىنىستارىن, ونىڭ ىشىندە سىبايلاس جەمقورلىق دەرەكتەرى بويىنشا حابارلاسا الادى. سونداي-اق ازاماتتار مەملەكەتتىك قىزمەت جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىنا, جەكە بلوگىنا («اشىق ديالوگ» ينتەرنەت-پورتالى) جانە alik.shpekbayev@gmail.com ەلەكتروندى پوشتالارىنا ءوتىنىش جاساي الادى.
راۋان قايدار,
«ەگەمەن قازاقستان»