تۇماۋعا قارسى ەكپەنىڭ كومەگى كوپ

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جىل سايىن تۇماۋ مەن جەدەل رەسپيراتورلىق ۆيرۋستىق ينفەكتسيالاردى جۇقتىرۋشىلاردىڭ سانى 1 ميلليونعا دەيىن جەتەتىنى تىركەلسە, وتكەن جىلى 600 مىڭ جەدەل رەسپيراتورلىق ۆيرۋستىق ينفەكتسيا جاعدايى بايقالعان. «سوندىقتان دا ءبىز الدىن الۋ شارالارىنا ەرەكشە ءمان بەرۋىمىز كەرەك. مۇمكىندىگىنشە ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەرگە بارۋدى شەكتەپ, اسىرەسە بالالاردى اۋاسى جەلدەتىلمەيتىن عيماراتتارعا اپارۋدان تارتىنۋ قاجەت. اۋرۋعا قارسى تۇرۋ ءۇشىن اعزانى دارۋمەندەرمەن بارىنشا تولىقتىرىپ, جاساندى دارۋمەندەردى, سونداي-اق جەمىس-جيدەكتەردى كوبىرەك تۇتىنعان دۇرىس», دەيدى باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەر. اۋرۋدان ساقتانۋدا, اعزانىڭ ينفەكتسيالارعا قارسى يممۋنيتەتىن ارتتىرۋدا ليمون, انار, كيۆي ونىمدەرىمەن قاتار يتمۇرىن, قاراقات قايناتپالارىن, ال تۇنگە قاراي تابيعي فيتونتسيد بولىپ سانالاتىن سارىمساق پەن پيازدى تۇتىنۋعا كەڭەس بەرگەن مامان جەكە گيگيە­نا ەرەجەسىنە ەرەكشە ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن دە ەسكەرتتى.

 باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەر وتباسىندا تۇماۋعا شالدىققان ادام بولسا نە ىستەۋ كەرەكتىگىن دە ايتتى. ماڭايىڭىزدا تۇماۋ بەلگىسى بار ادام كورسەڭىزدەر, ەڭ باستى تالاپ – اۋرۋدى كوپشىلىككە تاراتپاۋدىڭ جايىن قاراستىرىپ, دارىگەردى ۇيگە شاقىرۋ. بالاباقشاعا, مەكتەپكە, سونداي-اق جۇمىسقا بارۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل رەتتە «تۇماۋمەن اۋىرعان ادامنىڭ وندىرىستە پايداسىنان گورى زيانى باسىم» دەگەن تۇسىنىكتى نازارعا العان ءجون. بۇدان كەيىن ادامدار تۇماۋدى كوبىنەسە قوعامدىق كولىكتە جۇقتىرادى. سوندىقتان دارىگەردى شاقىرىپ, ال دەنە قىزۋى قاتتى كوتەرىلگەن جاعدايدا جەدەل جاردەم قىزمەتىنىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن ابزال. جانداربەك بەكشين اتاپ وتكەندەي, الداعى ۋاقىتتا اۋرۋعا قارسى تۇرار قابىلەتى از توپتارداعى ادامدارعا تۇماۋعا قارسى ەكپە جاسالادى. بۇل توپتارعا – بالالار, جۇكتى ايەلدەر, سوزىلمالى اۋرۋى بار ادامدار, سونىمەن قاتار مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن جۇمىسى حالىقپەن تىعىز بايلانىستى ادامدار جاتادى. ولاردىڭ ىشىندە سوزىلمالى وكپە, جۇرەك ءارى قان-تامىر اۋرۋلارىمەن, يممۋندىق جەتكىلىكسىزدىگىمەن اۋىراتىن, ءالسىز جانە ءجيى اۋىراتىن بالالار, سونداي-اق مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, جۇكتى ايەلدەر مەملەكەتتىك بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن ۆاكتسيناتسيالانادى. وسى توپتاعىلاردىڭ ارقايسىسى اۋرۋدىڭ اۋىر تۇرىنە بەيىم. بۇل رەتتە, ۋاقتىلى ەگىلۋ اۋرۋدىڭ جەڭىل وتۋىنە كومەكتەسەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن قامتاماسىز ەتەدى. كوبىنەسە, 5 جاسقا دەيىنگى بالالار ءجيى اۋىرادى. مامانداردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, وكىنىشكە قاراي, بىزدە بالالارعا قاراعاندا ەرەسەكتەردىڭ ۆاكتسينا الۋ دەڭگەيى جوعارى. ياعني, ەرەسەكتەر وزدەرىنىڭ دەنساۋلىعىن ويلايدى دا, بالالاردى ۇمىتىپ كەتەدى. سوندىقتان بالالاردى ۆاكتسينالاۋ شارالارىنا ءمان بەرۋ كەرەك.

 سونىمەن قاتار الدىن الۋ ماقساتىندا ءاربىر ادام قالاۋى بويىنشا تۇماۋعا قارسى اقىلى تۇردە ۆاكتسينا الاتىنىن جەتكىزگەن باس سانيتارلىق دارىگەر بيىل تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينانى جاپپاي ەگۋ شارالارى ەلىمىزدە 1 قازاننان باستالاتىنىن, 2018 جىلى بيۋدجەت قاراجاتىنا رەسەيدە وندىرىلگەن «گريپپول +» ۆاكتسيناسىنىڭ 1,5 ملن دوزاسى 1 ملرد 200 ملن تەڭگەگە ساتىپ الىنعانىن ايتتى. جىل سايىن تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينالار شتاممى جاڭارىپ وتىراتىنى بەلگىلى, ال 2018-2019 جىلدارداعى ەپيدەميالىق ماۋ­سىمدا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ۇسىنىمى بويىنشا ەلىمىزدە قولدانىلاتىن ۇشۆالەنتتى ۆاكتسينانىڭ قۇرامىندا تۇماۋدىڭ ءۇش شتاممى بار ەكەن. بۇلار – ميچيگان, سينگاپۋر مەن كولورادو شتامدارى.

 سونىمەن ۆاكتسينالاردى جاپپاي ەگۋ شاراسى 1 قازاندا باستالماق. ەلىمىزدىڭ كەيبىر وڭىرىندە ودان دا ەرتە باستالۋى مۇمكىن. قازىرگى تاڭدا بارلىق وبلىسقا ۆاكتسينا جەتكىزىلگەن. ۆاكتسيناتسيالاۋ ماۋ­سىمى قاراشا, قاجەت بولسا جەلتوقسانعا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن. وسى ۋاقىتتا قازاقستاندىقتاردىڭ 10 پروتسەنتى تەگىن ۆاكتسيناتسيالانسا, تۇماۋدىڭ الدىن العىسى كەلگەن əر ادام قالاۋى بو­يىنشا اقىلى تۇردە ەكپە جاساتا الادى. ەگۋ جەكەمەنشىك ۆاكتسيناتسيالاۋ ورتالىقتارىندا, تۇرعىلىقتى جەرى بو­يىنشا ەگۋ كابينەتتەرىندە جۇرگىزىلەتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ۆاكتسيناتسيا جاسايتىن مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ مەكەنجايلارى تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا اۋماقتىق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتتەرىنىڭ جəنە دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنىڭ سايتتارىندا ورنالاستىرىلادى. Əر وڭىردەگى اقىلى ەگۋ كابينەتتەرىندە تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينانىڭ قۇنى 1600-3500 تەڭگە ارالىعىندا بولادى.

انار تولەۋحانقىزى,

«ەگەمەن قازاقستان»