قادىر مىرزا ءالى اتىنداعى مادەنيەت جانە ونەر ورتالىعىندا قوس باسىلىم قىزمەتكەرلەرىنە قۇرمەت كورسەتىلىپ, وبلىستىق مۋزەيدە ارنايى كورمە اشىلدى.
باستاۋىن 1917 جىلعى اقپان توڭكەرىسىنەن كەيىن بوكەي ورداسىنداعى قازاق زيالىلارى شىعارعان «ۇران» گازەتىنەن الاتىن «ورال ءوڭىرى» جانە «پريۋرالە» گازەتتەرى عاسىرلىق تويىن بىلتىر اتاپ وتكەن ەدى. ەكىنشى عاسىرعا اياق باسقان باسىلىمداردىڭ تۋعان كۇنىن «جايىق پرەسس» مەدياحولدينگى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ءار جىلدارى گازەتتە قىزمەت ەتكەن, رەداكتورلىق جاساعان قايراتكەرلەردىڭ وبرازىن حاديشا بوكەەۆا اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ ارتيستەرى سومداپ, ۇلت زيالىلارىنىڭ ولمەيتىن ءسوزى مەن وي-پىكىرلەرىن كورەرمەن نازارىنا تاعى ءبىر ۇسىندى.
ارنايى بەينەروليكتە باسىلىمداردىڭ عاسىرلىق تاريحى, عۇمار قاراش, عابدولعازيز مۇساعاليەۆ, نۇعىمان ماناەۆ, مۇستافا كوكەباەۆ, حالەل ەسەنباەۆ, تاميمدار سافيەۆ, احمەت مامىت ۇلى سىندى تۇلعالاردىڭ ءومىر جولى مەن ۇلتتىق ءباسپاسوزدى قالىپتاستىرۋداعى ەڭبەگى تۋرالى ايتىلدى. باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى عابيدوللا وسپانقۇلوۆ عاسىردان اسقان جاسى بار ۇجىمدى قۇتتىقتاپ, ءبىر توپ جۋرناليستكە اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنىڭ ارنايى ماراپاتىن تابىستادى. بۇل كۇنى «پريۋرالە» گازەتىنىڭ ءبولىم رەداكتورى لۋچيا كۋرارارۋ, راديو ءجۋرناليسى اۋەس ورىناەۆا اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالسا, مينيسترلىكتىڭ قۇرمەت گراموتاسىنا «ورال ءوڭىرى» گازەتىنىڭ ءبولىم رەداكتورى نۇربەك ورازاەۆ يە بولدى.
- بۇعان دەيىن قوس گازەتتىڭ 47 مىڭداي ءنومىرى جارىق كورىپتى. ءار نومىرىندە اعا بۋىننىڭ قانشاما قاجىر-قايراتى, ازاپ-مەحناتى مەن تاباندىلىعى, جانكەشتىلىگى, تالايلى تاعدىرى جاتىر. سوندىقتان مۇنداي مەرەكەنى جىل سايىن اتاپ وتسەك تە ەشقانداي ارتىقتىعى جوق. سول ساڭلاقتار سالعان سارا جولدى ارىپتەستەرىمىز ابىرويمەن جالعاستىرىپ كەلەدى. ەندەشە ءتول مەرەكە قۇتتى بولسىن! قالام قۋاتىنىڭ قاسيەتىن امانات دەپ ءبىلىپ, ءاردايىم حالىققا ادال قىزمەت ەتە بەرۋلەرىڭىزدى تىلەك قىلامىن! - دەدى «جايىق پرەسس» مەدياحولدينگىنىڭ باس ديرەكتورى راۋان ءسابيتوۆ.
بۇل قىزمەتكە جاقىندا عانا تاعايىندالعان راۋان ءسابيت ۇلىنىڭ العاش ۇيىمداستىرعان كوپشىلىك شاراسى – تاريحقا تاعزىم, الدىڭعى تولقىن اعالارعا قۇرمەت كورسەتۋدەن باستالعانىن وڭىردەگى جۋرناليستيكا ارداگەرلەرى قۋانىشپەن قارسى الدى. «ورال ءوڭىرى» گازەتىن ۇزاق جىل باسقارعان ءماجيت قايىرعاليەۆكە بۇل كۇنى ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلىپ, يىعىنا شاپان جابىلدى.
باتىس قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە «عاسىر جاساعان قوس باسىلىم» دەگەن تاقىرىپپەن ارنايى كورمە اشىلدى. كورمەدە گازەت رەداكتسيالارىندا ۇزاق جىل قىزمەت ەتكەن ارداگەر جۋرناليستەردىڭ تۇتىنعان بۇيىمدارى, كاسىبي قۇرالدارى قويىلعان. سونداي-اق سوۆەتتىك ساياسي رەپرەسسياعا ۇشىراپ, «حالىق جاۋى» اتانعان گازەت قىزمەتكەرلەرى تۋرالى قۇجاتتار, كونە گازەتتەر دە كەلۋشىلەرگە كوپتەگەن تىڭ مالىمەتتەر بەرەدى. مۇندا اقىن جانعالي ءنابيۋلليننىڭ ماشينكاسى, مايدان گازەتىندە قىزمەت ەتكەن قارت ءتىلشى بيسەن جۇماعاليەۆتىڭ پورتفەلى, ءسابيت مۇقانوۆپەن جازىسقان حاتتارى, باسپاحانالىق قورعاسىن بۇيىمدار, ت.ب. كوپتەگەن جادىگەرلەر ءبىر اي بويى وبلىستىق مۋزەي ەكسپوزيتسياسىندا كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلماق.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى
سۋرەتتى تۇسىرگەن ايباتىر نۇراش