اقىلى پاركوماتتار جۇرگىزۋشىلەردىڭ اقىسىن جەي مە؟

الايدا كەلىپ-كەتۋشىلەرگە قاتىستى كورسەتكىشتەر كورىم بولعانىمەن, كوپشىلىك ورىنداردا كوزگە كورىنە بەرمەيتىن كوكەيكەستى ماسەلەلەر دە ورىن الىپ جاتادى. بۇل ارينە جولاۋ­شىلاردىڭ جاڭا جۇيەگە بىردەن داعدىلانباۋىمەن دە بايلانىس­تى بولۋى مۇمكىن. ايتالىق, اۋە­جاي الدىنداعى اۆتوتۇراققا بۇرىن العاشقى 30 مينۋتقا توق­تاۋ تەگىن بولسا, قازىر بۇل جەڭىلدىك الىنىپ تاستالدى.

ارنايى جولاقتاردا 15 مينۋتقا دەيىن تۇراقتاۋ عانا تەگىن. ياع­ني كولىك يەسى تۇراققا كىرگەن سات­تەن باستاپ 10 ساعاتقا دەيىن ساعا­تىنا 100 تەڭگە تولەيتىن بولادى. 10-شى ساعاتتان باستاپ, 24 سا­عاتقا دەيىن 1000 تەڭگە تولەۋى ءتيىس. كەلەسى ءاربىر تاۋلىگى – 500 تەڭگەدەن. بىراق جۋىردا اۋە­جايعا بارعانىمىزدا بۇل جاڭا­شىلدىق كولىك كەپتەلىسىن تۋدىرىپ, جۇرگىزۋشىلەردىڭ مازاسىن قاشىرعانىن بايقادىق.

اۋەجايعا كىرەتىن كولىكتەر قا­بانباي كوشەسى ارقىلى 4 بەكەتتەن وتسە, كولىكتەردىڭ شىعۋى ءۇشىن 5 شلاگباۋم قويىلعان. ماسەلەنىڭ ءبارى شىعا بەرىسكە قويىلعان بەس بەكەتتىڭ اينالاسىندا ورىن الىپ جاتقان سىڭايلى. اۋەجاي الدىنداعى كولىك كەپتەلىسى كوپتەگەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ نارا­زى­لىعىن تۋدىرۋدا. كەيبىرى بۇل جەردەگى بەلگىلەردىڭ تۇسىنىكسىز قويىل­عاندىعىن ايتسا, كەيبىرى جاڭا جۇيەنىڭ تەتىكتەرى دۇرىس جە­تىل­دىرىلمەگەنىنە شاعىمدانۋدا. اي­تالىق 15 مينۋتتا شىعىپ كەتۋگە بولاتىن جەردەن ۇشاق كە­شىگىپ, ودان تۇسەتىن جولاۋشى كەشىگۋى مۇمكىن. ناتيجەسىندە قوناعىن كۇتىپ الۋعا كەلگەن كولىك جۇرگىزۋشىسى اۋە كومپانياسىنىڭ قاتەلىگى ءۇشىن كوپە-كورىنەۋ 1000 تەڭگەگە شىعىندانادى. سونداي-اق كەيبىرى كولىك كەپتەلىسىندە تۇرىپ-اق 15 مينۋتىن وتكىزىپ العاندىقتارىنا نارازى. كەيبىرى قالتاسىنان ۇساق تيىن تاپپاي دال بولىپ قالعاندىقتارىن جاسىرمايدى.

«جالپى تۇراققا كولىك قويۋ باعاسى 10 ساعاتقا دەيىن 100 تەڭ­گە بولادى, 10 ساعاتتان 24 ساعات­قا دەيىن 1000 تەڭگە دەپ بەلگى­لەن­گەن. بىراق تەگىن شىعىپ كەتەتىن جولاقتا تۇرىپ قالىپ, 15 مينۋتى ءوتىپ كەتكەن كولىك جۇرگىزۋشىسى 100 تەڭگە ەمەس, 1000 تەڭگە تولەۋگە مىندەتتى. بۇل – ادىلەتسىزدىك», دەيدى استانالىق تۇرعىن بەكزات مىر­زاحمەت.

نەگىزىنەن اۋەجاي اۋما­عىن­­داعى كولىك قوياتىن ورىندار­دىڭ تار­تىبىنە سۇيەنسەك, ارنايى جولاق ت1 جانە ت2 تەرمي­نال­دارى­نا جاقىن ورنالاسقان جانە ءتورت جولاقتان تۇرادى. ەكەۋى اۆتو­كو­لىكتەردىڭ قوزعالىسىنا, ال قالعان ەكەۋى جولاۋشىلاردىڭ ءمىنىپ-تۇسۋىنە ارنالعان. كولىك قوياتىن ورىنداردىڭ اقىسىن تولەۋ ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن, ار­نايى جولاقتان شىعاتىن جەر­گە ءۇش پاركومات قويىلعان. تاعى ەكى پاركومات ت1 جانە ت2 تەرمي­نال­دارىنىڭ ماڭايىندا تۇر. بۇ­دان بولەك اۋەجاي پاركينگىنىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا ارنايى كاسسا بار. سونىمەن قاتار اۋماقتاعى اۆ­تو­كولىكتەردىڭ قوزعالىسىن رەت­تەۋ ءۇشىن ديسپەتچەر-قىزمەت­كەر­لەرگە جۇگىنۋگە بولادى.

اۆتوكولىك پەن اۆتو­تۇ­­راق يە­لەرىنىڭ اراسىندا تا­­ريفتەردىڭ بۇ­لايشا وزگە­­رۋىنە بايلانىستى تۋعان داۋ­عا «Astana LRT» جشس جا­ڭا شارتتار تۋرالى ءبىر اي بۇ­رىن حابارلانعانىن العا تارتادى.

«28 ماۋسىم كۇنى ءبىز حابار­لان­دىرۋ تاراتتىق. كولىك قوياتىن ورىن­عا كىرەتىن جەردە تاريفتەر كور­سەتىلىپ, شلاگباۋمعا جاقىن­داعان ءار ادام ونىمەن تانىسا الا­­تىنداي مۇمكىندىك بولدى. سو­نى­مەن قاتار اۋە­جاي ماڭايىن­داعى تەگىن تۇراق­تار مەن تاريف­تەر­دىڭ وزگەر­گەن­دىگىن حابارلاۋ ءۇشىن ارنايى قىزمەتكەرلەردى دە قوي­دىق. ارنايى جولاقتاردى قويۋ­دان كىرىسىمىز جوعارىلامادى. كەرى­سىنشە تومەندەپ وتىر. سەبەبى تاريف­تەر 300 تەڭ­گە­دەن 100 تەڭگەگە دەيىن ارزان­دادى. سوڭعى ەكى كۇننىڭ مالى­مەتى بويىنشا, كىرىس 20-30%-كە قىسقارعان. جالپى بول­جامعا سۇ­يەنسەك, اينالىم بۇ­رىنعى دەڭ­گەي­دە قالادى. سەگىز ساعاتتىق باقى­لاۋ ناتي­جە­سىندە اۆتوتۇراققا 5000 كولىك قۇرالى كىرسە, 700-گە تار­تا كولىك ارنايى جو­لاق­قا توق­تاعان. بۇل – ءبىرىن­شى كۇننىڭ ناتي­جەسى», دەيدى «Astana LRT» جشس كولىك قويا­­تىن ورىنداردى باس­قارۋ بو­­يىنشا دەپارتامەن­تى­نىڭ دي­­رەكتورى نيكولاي ان­تي­پوۆ.

كولىك جۇرگىزۋشىلەرى بۇ­دان بىلاي تەگىن اۆتوتۇراق جوق ەكە­نىن ەسكەرگەنى ءجون. جالپى مۇن­داي تاريف پەن باعانى قويۋدا حالىق­ارالىق تاجىريبەلەر ەسكەرىلگەنىن ايتا كەتەلىك. ەۋروپا ەلدەر­ىندە تە­گىن كولىك تۇراعى جوق. ال تمد ەلدەرىندە كيەۆ اۋەجايىندا 10 مي­نۋت, ماس­كەۋدىڭ شەرەمەتەۆو جانە دومودەدوۆا اۋەجايلارىندا 15 مينۋت تەگىن بەرىلەدى. بۇل وزگە­رىستەر اتالعان ورىنداردا كولىك كەپتەلىسىنىڭ بولماۋى ءۇشىن جاسالىپ وتىر.

«تاجىريبەگە سۇيەنسەك, جولاۋ­شىلار اتالعان ورىنداردا كو­لىكتەرىن ۇشاققا وتىرعىزۋ الاڭىنا بارىنشا جاقىن قالدىرۋعا تىرىسادى. بىراق نەگىزىندە بۇل ءۇشىن ارنايى جولاقتار سالىنعان. ال جالپى كولىك قوياتىن ورىندارعا ارنايى تاريفتەر بەكىتىلگەن. بۇل ازاماتتاردىڭ استانا اۋماعىنان ۇزاق مەرزىمگە ساپار شەگۋىنە ءارى كولىگىن الاڭسىز قالدىرىپ كەتۋىنە جاعداي جاسايدى, ەكى تاۋلىك ۋاقىت ىشىندە شامامەن 2500 تەڭگە, ال كەلەسى تاۋلىكتەردىڭ ارقايسىسىنا 500 تەڭگەدەن جۇم­سالادى. بولاشاق­تا ءبىز اتال­عان تاريفتەردى جەڭىل­دەتۋ ءۇشىن بارلىق شارانى قا­راس­تىرامىز. الەمدىك تاجىري­بەدە, مى­سالى, ماسكەۋ, دۋ­باي سىندى قا­لا­لاردىڭ اۋە­جاي­لارىندا دا ار­نايى جو­­لاقتار بار. بىراق ولارمەن سا­لىس­تىراتىن بولساق, بىزدەگى كو­لىكتى تەگىن قالدىرۋ ۋاقىتى 15 مي­نۋتتى, ال باسقا مەملەكەتتەردە 7 مينۋتتى قۇرايدى», دەيدى ن.ان­تيپوۆ.

بۇرىن اۋەجايدىڭ كولىك قوياتىن ورىندارىندا العاشقى جارتى ساعات تەگىن ەدى. ارنايى تىر­كەل­مەستەن جولاۋشىلاردى تاسۋ­مەن اينالىساتىن تاكسي قىزمە­تىنە توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن كومپا­­نيا بۇل ەرەجەدەن باس تارت­قان. «Astana LRT» كومپا­نيا­سىنىڭ اي­تۋىنشا, كولىك قويا­تىن ورىن­داردا تارتىپسىزدىك كوپ كەز­دەسەدى. ادامدار تى­يىم سالىنعان ورىن­داردا كولىكتەرىن قالدىرىپ, كەپ­­تەلىس تۋدىرادى.

ازامات­تار بۇل جەردىڭ كولىك قوياتىن ورىن ەكەندىگىن جانە مۇندا جول قوز­عا­لىسىنىڭ ارنايى ەرەجەلەرى بار ەكەندىگىن سەزىنۋى قاجەت ءارى سول ەرە­جەلەرگە باعىنۋعا ءتيىستى. سونى­مەن قاتار اۋەجايدىڭ اۋما­عىندا زاڭسىز جولاۋ­شى تاسىما­لى دا ورىن الىپ جاتادى. ءبىرىنشى جو­لاق­تا ارنايى تاكسيلەر ورنا­لاس­تىرىلعان جانە جولاۋشىلار سو­لاردىڭ قىزمەتىنە جۇگىنۋى ءتيىس. الاي­دا جارتى ساعات تەگىن تۇراق­تاۋعا بولاتىندىعىن پايدالان­عان زاڭسىز تاسىمالداۋشىلار تۇر­عىندار ءۇشىن دە, كولىك قوياتىن ورىن­داردىڭ قىزمەتى ءۇشىن دە قيىن­دىق تۋعىزادى.

بۇل جاعدايدى ودان سايىن ۋشىق­تىرىپ, زاڭسىز تا­سى­مال­داۋشى تاكسيلەر ءار 15 مينۋت سا­يىن كەلىپ-كە­تىپ وتىرماي ما دەگەن سۇرا­عىمىزعا دەپارتامەنت دي­رەكتورى «بۇل ءۇشىن جۇيەدە ار­نايى قىزمەت قاراستىرىلعان. ياعني ءبىر ادام كولىك قوياتىن ورىنعا كىرسە, ونىڭ 15 مينۋت تەگىن ۋاقىتى بولادى, بىراق ول ايماققا ءبىر ساعاتتىڭ ىشىندە تەك ءۇش رەت كىرە الادى. ەگەر ءبىر ادام كولىك قوياتىن ورىنعا كەلۋىن جيىلەتسە, جۇيە ونى قارا تىزىمگە ەنگىزەدى دە, ول ءۇشىن الاڭداردىڭ ەسىگى جابىلادى» دەپ جاۋاپ بەردى. سونداي-اق اۋەجايدىڭ كولىك قوياتىن ورنىنا كىرىپ, اقىسىن تولەۋدەن باس تارتقان جاعدايدا كو­لىك ءۇشىن «قارا ءتىزىم» قاراس­تى­رىلعان.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ حا­لىقارالىق اۋەجايى كەل­تىر­گەن ما­لى­مەتتەرگە سۇيەنسەك, 2018 جىلعى قاڭ­تار-ماۋسىم ايلارىندا 2 ملن 145 مىڭ 154 جولاۋشىعا قىزمەت كور­­سەتكەن. وسىنشاما جولاۋشى اۋە ار­قىلى قاتىناپ جات­قان بولسا, ولار­دى قارسى الىپ, شىعارىپ سالۋ­شى­لار­­دىڭ سانى دا كوپ بول­ما­سا از ەمەس ەكەنى انىق.

سو­عان باي­لانىستى «Astana LRT» جشس كولىك قوياتىن ورىن­­داردى باسقارۋ بويىن­شا دە­پار­تامەنتىنىڭ ءباس­پا­سوز قىز­مەتىنە حابارلا­سىپ, كولىك تۇراعىنان تۇسە­تىن قار­جىنىڭ قايدا جۇم­سا­لاتىن­دىعىن سۇراعان بولا­تىنبىز. كومپانيا وكىلى ناۋات ازان­باەۆانىڭ ايتۋىن­شا, كا­سىپورىن ودان تۇس­كەن قارا­جاتقا قىستا اۋەجاي الاڭىن­د­اعى قاردى تازا­لاۋ­عا, تەح­نيكالاردى جاڭار­تۋعا, جا­رىقتاندىرۋ قىز­مەتىنە جۇمساپ, سونىمەن قاتار جول بەلگىلەرىن ورناتىپ, كۇزەت­شى­لەردىڭ جالاقىسىن تولەۋ­دى قاراستىرادى.

ميراس اسان,

«ەگەمەن قازاقستان»