ۇكىمەت باسشىسى بقو-نىڭ ءىرى ونەركاسىپتىك نىساندارىن ارالادى

ساپاردىڭ ماقساتى — پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك», ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋلارىنىڭ, «بەس الەۋمەتتىك باستامانىڭ», سونداي-اق مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردىڭ وڭىردە ىسكە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىسۋ.

جۇمىس ساپارىنىڭ كەستەسىندەگى العاشقى نىسان الەمدەگى ەڭ ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى — قاراشىعاناق مۇناي-گاز كوندەنسات كەن ورنى بولدى. ول 280 كۆ كم استام اۋماقتى قامتيدى. ءوندىرۋ كورسەتكىشتەرى رەسپۋبليكاداعى بارلىق گاز ءوندىرۋدىڭ شامامەن 45% جانە سۇيىق كومىرسۋتەكتەردىڭ جالپى ءوندىرىسىنىڭ شامامەن 16% قۇرايدى, ال جالپى باعالاۋ قورلارى 2,4 ملرد باررەلدەن استام كوندەنسات جانە 16 ترلن تەكشە فۋت گازدى قۇرايدى.

ارالاۋ بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ كومىرسۋتەك ءوندىرىسىنىڭ تەحنولوگيالىق ۇدەرىسىمەن تانىستى. «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ەدۆين بلوم كاسىپورىننىڭ نەگىزگى ناتيجەلەرى تۋرالى باياندادى. قاراشىعاناق 12 ملرد باررەل سۇيىق كومىرسۋتەك پەن 57 ترلن تەكشە فۋت گازدى قامتيدى, ولاردىڭ شامامەن 11% قازىرگى تاڭعا دەيىن ءوندىرىلدى. ە. بلوم قاراشىعاناقتى يگەرۋدىڭ 21 جىلى رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار 42% قامتاماسىز ەتىلدى, بۇل كەن ورنىن ودان ءارى يگەرۋدىڭ ۇلكەن كەلەشەگى بار ەكەنىن دالەلدەيدى.

ونىڭ ايتۋىنشا, قپو ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك, ەڭبەكتى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ, جاقسى وندىرىستىك كورسەتكىشتەردى تۇراقتى كورسەتۋدە.

ء«بىزدىڭ ەكولوگيالىق كورسەتكىشتەرىمىز الەمدىك دەڭگەيگە ساي كەلەدى. ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ وتە قاتاڭ ستاندارتتارى وندىرىستە عانا ەمەس, سونداي-اق, كەڭ اۋقىمدا دا ساقتالۋدا. وسىمەن ەكىنشى جىل قاتارىنان ءبىز ورالدا ەكولوگيالىق فورۋم ۇيىمداستىردىق, وعان ءبىز ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ءۇشىن تەك قپو قىزمەتكەرلەرىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار مەردىگەرلەردى دە شاقىرامىز. ويتكەنى, بۇگىنگى كۇنى كورسەتكىشتەر جاقسى بولعانىمەن, الداعى كۇندەرى ولار جەتكىلىكتى تۇردە جاقسى بولماۋى مۇمكىن. قورشاعان ورتا وزگەرىپ جاتىر», — دەدى ەدۆين بلوم.

بۇدان وزگە, باقىتجان ساعىنتاەۆقا قاراشىعاناق كەن ورنىن پايدالانۋدى كەڭەيتۋ جانە مەرزىمىن ۇزارتۋ قوندىرعىلارىنىڭ جۇمىسى تۋرالى تولىعىراق باياندالدى. بۇگىندە مۇناي نەگىزىنەن قارا تەڭىزدەگى «وڭتۇستىك وزەرەەۆكا» پورتىنا اپاراتىن كقك قۇبىر جەلىسى ارقىلى ەكسپورتتالادى. مۇنايدى ساتۋدىڭ تاعى ءبىر باعىتى — «ترانسنەفت» كومپانياسىنىڭ كولىك جۇيەسىمەن بايلانىساتىن «اتىراۋ–سامارا» قۇبىرى ارقىلى جەتكىزىلەدى, ول پريمورسك پورتىنا جانە بىرقاتار ەۋروپالىق باعىتتارعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى.

كاسىپورىندى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ جانە يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ تۋرالى ايتا وتىرىپ, قپو باس ديرەكتورى بۇگىندە كونسورتسيۋم اكتسيونەرلەرى قاراشىعاناق كەن ورنىن يگەرۋگە $23 ملرد استام ينۆەستيتسيا سالعانىن ايتتى. كەن ورنىن يگەرۋ كەزىندە ەڭ وزىق تەحنولوگيالار پايدالانىلادى. بۇل ماكسيمالدى ەكونوميكالىق كىرىس الۋمەن جەر قويناۋىن ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار قپو باسشىلىعى تەحنولوگيالىق جابدىقتاردى قولداۋعا ودان ءارى ينۆەستيتسيا سالۋعا نيەتتى.

«قازىرگى تاڭدا ەل پرەزيدەنتى اتاپ وتكەن تسيفرلاندىرۋ جوسپارلارى جوعارى قۇلشىنىس تۋدىرادى. قاۋىپسىزدىك, ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك, ادام كاپيتالى جانە ت.ب. ماسەلەلەردى قامتيتىن بىرقاتار باستامالاردى كورىپ وتىرمىز. قپو ونسىز دا جوعارى تەحنولوگيالىق كاسىپورىن, دەگەنمەن, تسيفرلاندىرۋ – بۇل اسا دامۋشى يننوۆاتسيالار, سوندىقتان دا جەرگىلىكتى قىزمەتكەرلەردى ۇنەمى دامىتىپ وتىرۋ كەرەك», — دەدى ە. بلوم, جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ قپو-نىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن جەتكىزە وتىرىپ.

بۇدان وزگە, قپو باتىس قازاقستان وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن جەتكىزەدى. وسى ماقساتتار ءۇشىن گاز-تۋربينالىق ەلەكتر ستانتسياسى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ نەگىزگى ماقساتى — كەن ورنىنىڭ جانە جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەندەردىڭ بارلىق وندىرىستىك كەشەنىن ءوزىنىڭ ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋ.

قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ «كوندەنسات» اق زاۋىتىندا مۇناي مەن گازدى وڭدەۋدىڭ تەحنولوگيالىق تىزبەگى جۇمىسىنىڭ جالعاسىمەن تانىستى. مۇندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تەلەكوپىر اياسىندا K5 ەكولوگيالىق ساناتىنىڭ بەنزينىن شىعارۋ ىسكە قوسىلدى.

«كوندەنسات» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ۆ. ءجۇنىسوۆ زاۋىتتى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى تۋرالى, سونداي-اق ءوندىرىستى اۆتوماتتاندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالار تۋرالى ايتىپ بەردى. 2017 جىلى زاۋىت جىلىنا 850 مىڭ تونناعا دەيىن كاسىپورىننىڭ قۋاتتىلىعىن ارتتىرا وتىرىپ جاڭعىرتىلدى. بۇدان وزگە, 2018 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ديزەل وتىنىن K5 ەكولوگيالىق ساناتىنا دەيىن گيدروتازارتاتىن قوندىرعى ىسكە قوسىلدى. جالپى, زاۋىتتى رەكونسترۋكتسيالاۋعا بارلىعى $200 ملن استام ينۆەستيتسيالار تارتىلدى.

اتالعان جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ەلىمىزدىڭ ىشكى نارىعىنداعى موتور وتىندارىنىڭ تاپشىلىعىن جابۋعا مۇمكىندىك بەردى, سونداي-اق بيۋدجەتكە اكتسيزدەر مەن باسقا دا سالىق تولەمدەرىنىڭ ءتۇسىمىن ۇلعايتتى. سونىمەن قاتار, زاۋىت جوعارى بىلىكتى جۇمىس ورىندارىن اشا وتىرىپ, وبلىستىڭ 1000-نان استام تۇرعىنىنا (كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنا) لايىقتى تابىس اكەلەدى. جاڭا بەنزين قوندىرعىلارى ىسكە قوسىلعان ساتتەن باستاپ K5 جوعارى ەكولوگيالىق ساناتىنىڭ 80 مىڭ توننادان استام بەنزينى شىعارىلدى. وسى كەزەڭدە وبلىستىق بيۋدجەتكە شامامەن 1 ملرد تەڭگە اكتسيز تولەندى.

زاۋىتتا وندىرىلەتىن جوعارى وكتاندى بەنزين مەن ديزەل وتىنى باتىس قازاقستان وبلىسىندا عانا ەمەس, جاقىن ماڭداعى وبلىستاردا دا ساتىلادى. بۇدان وزگە, شىعارىلعان ءونىمنىڭ جارتىسى شەتەلگە ەكسپورتتالادى. ماسەلەن, ۆاكۋمدىق گازويل بەلارۋسكە ەكسپورتتالادى, ال گۋدروندى ساتۋ رەسەيگە باعىتتالعان.

باتىس قازاقستان وبلىسى ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى ونەركاسىپتىك مانگە يە. وڭىردە مۇناي-گاز ءوندىرۋ, مۇناي ونىمدەرىن وڭدەۋ, ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگيا, قورعانىس, تاۋ-كەن ونەركاسىبى, تىگىن جانە ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى كاسىپورىندارى بار. 2018 جىلدىڭ قاڭتار–ماۋسىم ايلارىندا ونەركاسىپتىك ءوندىرىس كولەمى 1184,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ناقتى كولەم يندەكسى 2017 جىلعى سايكەس كەزەڭنىڭ 98,6%-ىن قۇرادى. يدمب جانە يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا 2018 جىلى 7 ملرد تەڭگەگە 262 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 7 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا.

سونداي-اق, جۇمىس ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ بىرقاتار وندىرىستىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىن ارالاپ, وبلىس اكتيۆتەرىمەن جانە بيزنەس وكىلدەرىمەن جوبالىق باسقارۋ ماسەلەلەرى جونىندە كەزدەسۋ وتكىزەدى.

اتاپ ايتقاندا, «ورال — تاسقالا — وزينكي رف شەكاراسى» جانە «قازتالوۆ — جانىبەك — بوكەي ورداسى» اۆتوجولدارىنىڭ قۇرىلىس بارىسى تەكسەرىلەدى. بۇل باعىتتار اۋدان ورتالىقتارىنىڭ وبلىس ورتالىعىمەن قاتىناسىن دامىتادى. مۇندا پرەمەر-مينيستر قازتالوۆ, جانىبەك جانە بوكەي وردا اۋداندارىنىڭ وكىلدەرىمەن «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىن تالقىلايدى.

بۇدان كەيىن پرەمەر-مينيستر «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بارىسىن تەكسەرۋگە جانە «7–20–25» باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىسۋ ءۇشىن زاشاعان كەنتىنە بارادى.  

ب. ساعىنتاەۆ مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ پروتسەسىمەن جانە «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ وڭىرلىك جوبالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىمەن تانىسادى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ جۇمىس ساپارى وبلىس اكتيۆىمەن جانە بيزنەس وكىلدەرىمەن وتەتىن كەڭەسپەن اياقتالادى, وندا جوبالىق باسقارۋ ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, وسى جىلدىڭ 6 ايىنداعى جۇمىستاردىڭ قورىتىندىلارى شىعارىلىپ, پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك», ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋلارىندا, «بەس الەۋمەتتىك باستاماسىندا» بەرىلگەن مىندەتتەردى ودان ءارى شەشۋگە قاتىستى جوسپارلار قارالادى.

ەسكە سالا كەتەيىك, باقىتجان ساعىنتاەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىن جۇمىس ساپارىمەن ارالاپ ءجۇر. بۇعان دەيىن اتىراۋ, قاراعاندى, قوستاناي, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, وڭتۇستىك قازاقستان, اقمولا, اقتوبە وبلىستارىنا بارىپ قايتتى.