ەلىمىزدىڭ شىعىس وڭىرىندە, قارا ەرتىستىڭ بويىنداعى قالجىر اۋىلىندا ءوسىپ-ونگەن, سول جەردە اۋىل شارۋاشىلىعىندا, ياعني مەحانيزاتسيا سالاسىندا تەرىن تامشىلاتا ەڭبەك ەتىپ, ۇلكەن قۇرمەت-سىيعا بولەنگەن كابەن ءامىرحان ۇلى ءماناپوۆ بۇگىندە 83 جاستا. ومىردەن كورگەنى مەن تۇيگەنى كوپ قادىرلى قاريانىڭ ايتارى دا از ەمەس, اڭگىمەنىڭ مايىن تامىزادى.
«1973 جىلى تامىز ايىندا, ءاي وسى مەن دە ءبىر دەمالايىنشى دەپ سارىاعاش شيپاجايىنا باردىم, – دەيدى قابەن اعا.
– كەلگەن كۇننىڭ ەرتەڭىنە-اق, «وسىندا باتىر باۋكەڭ, باۋىرجان مومىش ۇلى جاتىر» دەگەندى ەستىدىم دە بىردەن سول كىسىگە سالەم بەرۋىم كەرەك دەپ شەشتىم.
سودان قولىما سۋسىن, ءتاتتى-ءدامدى الىپ, ۇمىتپاسام تۇسكە تاياۋ بولۋى كەرەك, بولمەسىنىڭ ەسىگىن جۇرەكسىنە قاقتىم. «كىر!» دەگەن داۋىس گۇر ەتە قالدى. بولمەگە ەنسەم, باۋكەڭ توسەگىندە وتىر ەكەن «اسسالاۋماعالايكۇم, اعا!» دەپ امانداسىپ ەدىم, «ۋاعالايكۇماسسالام» دەدى دە جانىنداعى ورىندىقتى نۇسقاپ, وتىر دەگەندەي يشارات ءبىلدىردى.
– قاي جاقتىڭ قازاعىسىڭ, نە بۇيىمتايىڭ بار؟ – دەدى ەندى وقتى كوزىمەن قادالا قاراپ.
– سەمەي جاقتانمىن. ەش بۇيىمتايىم جوق. سىزگە سالەم بەرەيىن دەپ ەدىم.
– جارايدى, باسقا نە ايتاسىڭ؟
– اعا, مەنىڭ اكەم دە مايدانگەر, بىراق سوعىستا حابارسىز كەتتى...
– ءاي, اكەسى سوعىستا ءولىپ, نە حابارسىز كەتكەن جالعىز سەن ەمەس. فاشيستەرمەن جان بەرىپ, جان الىسقان الاپات شايقاستار تالاي بالانى جەتىم, تالاي ايەلدى جەسىر قىلدى. سول سۇمدىق سوعىستا مەنەن دە مىقتى, مەنەن دە كۇشتى, مەنەن دە باتىر تالاي بوزداقتىڭ كوزى جۇمىلدى, بىلەسىڭ بە سەن!
ءالى ەسىمدە, وسىنى ايتقاندا باۋكەڭنىڭ كوزى وت شاشىپ, شاشى عانا ەمەس, مۇرتى دا تىكىرەيىپ كەتكەندەي بولىپ كورىندى ماعان. سودان سوڭ:
– بولدى, ساعان باسقا ايتاتىن ەشتەڭە جوق, قايتا بەر, – دەدى.
– اعا, – دەدىم مەن سول ساتتە باتىلدانىپ.
– ەسكەرتكىشكە سۋرەتكە تۇسەيىكشى, بالالارىما, كەلىنىڭىزگە ماقتانىپ بارايىن.
– ءاي, سەن دە قويمادىڭ عوي. ماقۇل, كەشكە قاراي ەسىك الدىنا سەرۋەنگە شىعامىن, سوندا كەزدەسەيىك.
مىناۋ سول سۋرەت. كۇن كىشكەنە ىستىقتاۋ بولدى ما, باۋكەڭ قۇندىز بوركىن قولىنا الا بەرىپ ەدى, «مەن ۇستاي تۇرايىن» دەپ جابىسا كەتتىم.
«بالا, سەنىڭ بايقايمىن, مىنا ەكى يىعىڭنىڭ ورتاسىنداعى قاۋاشاعىڭدا بىردەڭە بار سياقتى, – دەدى ول كىسى ءسال ءجۇزى جىلىپ. – وندا ءوزىڭ كيىپ ءتۇس, مۇمكىن باسىڭا باق قونار! ال ەندى سويعان تۇلكىدەي ىرجيۋىڭدى توقتات. سۋرەتكە سەرەزنو ءتۇسۋ كەرەك».
قازىر ويلاپ قاراسام, باۋكەڭ باتىر عانا ەمەس, اۋليە دە ەكەن عوي. ويتكەنى ول كىسىنىڭ ايتقانى كەلدى دەۋىمە ابدەن بولادى. جاقسى قارتايىپ, ءبىراز جاسقا كەلدىم, ەڭبەگىم ەلەنىپ, بىرنەشە رەت ماراپاتتالدىم. اسىل ءدىنىمىزدىڭ ۇلى ۇياسى – مەككە مەن مادينەگە ءۇش رەت بارىپ قايتتىم. مارقۇم, ومىرلىك سەرىگىم كوڭىلاشار كەمپىرىم ەكەۋمىز ەكى ۇل, التى قىز ءوسىرىپ جەتكىزدىك. ءبارى دە ومىردەن ءوز ورنىن تاپقان. كۇرشىم اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتىمىن. ەگەمەن ەلىمىز ەلباسىنىڭ باستاۋىمەن جاقسى دامۋ ۇستىندە. بيىل حالىقارالىق «جارتى اي جانە جۇلدىزدار» (وردەن «پولۋمەسياتسا ي زۆەزدى») وردەنىمەن ماراپاتتالدىم. ونىڭ ءوزىن حالىقارالىق «INTERSAFETY» كوميتەتى مەن بۇۇ-نىڭ حالىقارالىق ناگرادالىق وداعى بەلگىلەگەن ەكەن. باسىما باق قوندى دەگەن وسى ەمەس پە. ايتقانداي, سۋرەتتى تاشكەنت قالاسىنان كەلگەن فوتوگراف تۇسىرگەن, – دەيدى قازىر الماتىدا تۇراتىن كابەن قاجى ءامىرحان ۇلى قاريا.
بەرىكباي قادىقوۆ,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى,
قاراساي اۋدانى