پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ وتكەن جۇمادا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا اقتوبە وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك», ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋلارىنىڭ, بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنىڭ, سونداي-اق مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردىڭ وڭىردە ىسكە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋىن جوبالىق باسقارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوڭىر اكتيۆىمەن جانە بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ءوڭىر ەكونوميكاسىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى قارالدى, سونداي-اق وبلىس اكتيۆىنىڭ جاڭا جاھاندىق شىنايىلىق جاعدايىندا ەكونوميكانىڭ ساپالى ءارى تۇراقتى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلاردى جاساۋ جۇمىستارى تالقىلاندى. اتاپ ايتقاندا ينۆەستيتسيالار تارتۋ, ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىن, جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, تەحنولوگيالىق قايتا جاراقتاندىرۋ جانە يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ, تسيفرلاندىرۋ, كادرلاردى دايارلاۋ جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, سونداي-اق ەكونوميكانى ودان ءارى ءارتاراپتاندىرۋ ءتارىزدى سالالار قارالدى.
كەڭەستى اشا وتىرىپ, پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ الەمنىڭ دامىعان وزىق 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن قازاقستان جىل سايىنعى ەكونوميكالىق ءوسىمدى 5-6% دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىندە التى ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەل ەكونوميكاسى 4,1% ءوستى. 2017 جىل 4% ەكونوميكا وسىمىمەن اياقتالدى. بۇل جاعدايدا جارتى جىلدى 5,1% ەكونوميكالىق وسىممەن اياقتاپ وتىرعان اقتوبە وبلىسىنىڭ ۇلەسى ەلەۋلى», دەدى پرەمەر-مينيستر وبلىس اكىمدىگىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس جىل سوڭىنا دەيىن كورسەتكىشتەر 5%-تەن تومەن بولمايتىنىن ايتا وتىرىپ.
ب.ساعىنتاەۆ اتاپ وتكەندەي, اتالعان باعىتتا جۇمىستى جالعاستىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت ءوز تاراپىنان بارلىق قاجەتتى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. جوبالىق باسقارۋ ءىسى ينۆەستورلاردىڭ ءتيىمدى دە وڭتايلى ۇسىنىس-پىكىرلەرىمەن ۇشتاستىرىلسا, كوزدەگەن ماقساتقا جەتۋ ءبىرشاما جاقىنداي تۇسەدى. ءارى بۇل – الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا تەزىرەك تەڭەلۋدىڭ باستى ءبىر تۇتقاسى دەپ اتاپ كورسەتتى ۇكىمەت باسشىسى.
ەلىمىزدە جوبالىق باسقارۋدى جۇزەگە اسىرۋدى تالقىلاۋعا ارنالعان ۇكىمەت ءماجىلىسى ءۇشىن نەلىكتەن اقتوبە وبلىسى تاڭدالعان؟ ويتكەنى وڭىردە بۇگىندە ءوز جۇمىسىن باستاپ كەتكەن جوبالىق كەڭسەنىڭ قىزمەتىندە وزگە ايماقتار دا تاعىلىم مەن تاجىريبە الارلىقتاي تۇستار بار. بۇل جونىندە ماجىلىسكە قاتىسۋشىلارعا اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ بايانداپ بەردى. وبلىستا ەكونوميكالىق ءوسىم بيىلعى جارتى جىلدىقتا رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىشتەن اسىپ ءتۇسىپ, بەس پايىزدىق ءوسىمدى قۇرادى. مۇندا 12 باعىت بو- يىنشا بەلگىلەنگەن باستى ينديكاتورلار جوبالىق باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ودان ءارى كوتەرۋگە جانە ەكونوميكانىڭ دامۋ قارقىنىن بىرقالىپتى, تۇراقتى تۇردە ۇستاۋعا سەپتىگىن تيگىزۋدە. سونداي-اق تابىستىڭ قوسىمشا كوزدەرىن ىزدەستىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار كەشەنى دە وڭ ناتيجەلەر بەرىپ كەلەدى.
ايماقتا جوبالىق باسقارۋ جۇيەسىن ودان ءارى تەرەڭدەتۋ ءۇشىن قوسىمشا شارالار الىنعان. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن ازايتۋ مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن كوتەرۋ ماقساتىن كوزدەيدى. ماجىلىستە سالالىق مينيسترلىك وكىلى تاراپىنان ايتىلعانداي, وبلىستا ەڭبەك ەتۋگە قابىلەتتى 43 5 مىڭ جۇمىس كۇشى تىركەلگەن. ونىڭ 415 مىڭى ءتيىستى قىزمەتتەر مەن جۇمىس ورىندارىنا تارتىلعان. ياعني ەسەپتەۋلەر مەن تالداۋلار تەك 20 مىڭ ادامنىڭ عانا وندىرىستەن تىس قالعانىن كورسەتەدى. سالىستىرمالى تۇردە العاندا مۇنىڭ ءوزى رەسپۋبليكا وڭىرلەرى اراسىنداعى تومەنگى كورسەتكىش, ياعني وڭ تۇرعىداعى جوعارعى كورسەتكىش بولىپ تابىلادى.
وڭىردە وندىرىستىك كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋعا ارنالعان جوبالار دا ءماجىلىس كەزىندە ۇكىمەت باسشىسى تاراپىنان قولداۋ تاپتى. مۇنداعى تۇپكى ماقسات – بۇعان 500 ميلليارد تەڭگە قاراجات ءبولۋ بولماق. بيىل بۇل ىسكە 55 ميلليارد تەڭگە قاراجات تارتىلعان. سوعان سايكەس 35 كاسىپورىندى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. نەگىزىنەن رەسپۋبليكامىزداعى كەز كەلگەن ءوڭىر باسشىسى قىزمەتىنىڭ رەيتينگىسى وڭىرگە تارتىلعان ينۆەستيتسيا مولشەرىنە بايلانىستى بولاتىنىن ەسكەرسەك, بۇل رەتتە اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ ءجۇزى جارقىن دەي الامىز. ايتالىق وتكەن جىلى ءوڭىر ەكونوميكاسىنا تارتىلعان شەتەلدىك جانە ىشكى ينۆەستيتسيانىڭ مولشەرى 480 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان بولسا, بيىل ونىڭ كولەمى 510 ميللياردتان كەم بولمايدى دەپ كۇتىلۋدە.
ۇكىمەتتىڭ كوشپەلى ءماجىلىسى ۇستىندە اقتوبە اگلومەراتسياسىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەسى دە جان-جاقتى تالقىلاندى. قازىرگى كەزدە بۇل ءىس 8 باعىت بويىنشا جۇرگىزىلۋدە. سونىڭ ىشىندە اقتوبەدە يندۋستريالىق ايماقتىڭ قۇرىلعانى اگلومەراتسيانىڭ وندىرىستىك بازاسىن دامىتۋعا ايتارلىقتاي اسەر ەتكەن. ايماقتا وڭتايلى تۋريستىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتىڭ بولۋى جانە مەديتسينالىق كلاستەردىڭ قۇرىلۋى اگلومەراتسيانىڭ قالىپتاسۋ ۇدەرىسىن تەزدەتە الادى.
ءماجىلىس ۇستىندە اقتوبەنىڭ ەلىمىزدەگى ءتورتىنشى مەگاپوليس رەتىندە تاڭدالىپ وتىرعانى بىرنەشە دۇركىن اتالىپ ءوتتى. قالانىڭ بۇرىنعى جاي-كۇيى مەن بۇگىنگى جانە كەلەشەكتەگى دامۋ باعدارى ۇكىمەت باسشىسى ب.ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكىزىلگەن ءماجىلىستىڭ باستى ارقاۋىنا اينالۋى – بۇل ماسەلەگە ايرىقشا نازار اۋدارىلىپ وتىرعانىن كورسەتەدى.
جيىن بارىسىندا وڭىردە كەيبىر سالالارعا قاتىستى كۇردەلى ماسەلەلەر بار ەكەنى دە ايتىلدى. اتاپ ايتقاندا وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەسىندە كەمشىن ءتۇسىپ جاتقان تۇستار جوق ەمەس. ءبىلىم سالاسىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىن قولدانىسقا ەنگىزۋ دەڭگەيىنىڭ تومەن ەكەندىگى دە بەلگىلى بولىپ وتىر. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن تۋريزم سالالارىندا دا تۇبەگەيلى تۇردە قولعا الاتىن ماسەلەلەر بار. مۇنىڭ العاشقىسى وكپە اۋرۋلارىن ەمدەۋ ديسپانسەرى قۇرىلىسىن اياقتاۋعا جانە جوعارى مەديتسينالىق وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن جاس ماماندارعا كورسەتىلەتىن الەۋمەتتىك قولداۋ دەڭگەيىن كوتەرۋگە قاتىستى ايتىلسا, ەكىنشىسى وڭىردە تۋريستىك-اقپاراتتىق ورتالىقتى قۇرۋ ءىسى كەشەۋىلدەپ جاتقانى جونىندە جانە وبلىستا تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا تەك ەكى قىزمەتكەر تارتىلعانىنا قاتىستى قوزعالدى.
ءماجىلىس ۇستىندە اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ تاراپىنان ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ نازارىنا بىرنەشە ۇسىنىس-پىكىرلەر ايتىلدى. ونىڭ ءبىرىنشىسى وبلىستا ءتورتىنشى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ ماسەلەسىنە قاتىستى قوزعالسا, ەكىنشىسى ەلۋ جىلدان استام ۋاقىت بويى گاز تاسىمالداۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان بۇقارا – ورال ماگيس- ترالدى گاز ايداۋ قۇبىرىنىڭ مۇمكىندىگى مەن الەۋەتى شەكتەلىپ بارا جاتقانىنا بايلانىستى بولدى. ال ءۇشىنشىسى التىن وندىرەتىن تاۋ-كەن بايىتۋ وندىرىستىك كومبيناتىنا قوسىمشا قاراجات قاراستىرۋ تۇرعىسىنان كورىنىس تاپتى. پرەمەر-مينيستر العاشقى ماسەلەنىڭ جاۋابى الداعى كۇزدە بەلگىلى بولاتىنىن جەتكىزدى. ەكىنشى ماسەلەگە قاتىستى سالالىق مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار ءتيىستى تالداۋ-ساراپتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى قولعا الماق. ال التىن وندىرىسىنە قاتىستى ماسەلەگە وراي قاراجاتتى ءوڭىردىڭ ءوز ىشىنەن قاراستىرۋ قاجەت.
ءماجىلىس سوڭىندا باقىتجان ساعىنتاەۆ تۇتاستاي رەسپۋبليكادا جانە وڭىرلەردە تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيىن ودان ءارى تەرەڭدەتۋ قاجەتتىگى تۋرالى وي ءتۇيدى. ياعني ۇكىمەت باسشىسىنىڭ تۇجىرىمداۋىنشا تسيفرلاندىرۋ تەك ءوندىرىس سالاسىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك ورتانىڭ بارلىق سالالارىن قامتۋعا ءتيىس. سونداي-اق ساپالى ءونىم ءوندىرۋ ارقىلى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرۋدىڭ دە ورنى ايرىقشا. «مەملەكەتتىك قولداۋ ساپالى ەكسپورتتىق ونىمدەر شىعارۋدى يگەرگەن تاۋار وندىرۋشىلەرگە عانا جاسالادى» دەپ اتاپ كورسەتتى ۇكىمەت باسشىسى.
اقتوبە وبلىسىنا ساپارى كەزىندە ب.ساعىنتاەۆ ءوندىرىس, مادەنيەت, سپورت جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جاڭادان پايدالانۋعا بەرىلگەن نىساندارمەن تانىستى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە