ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنى امانگەلدى ەسەنعاليەۆ 430 شاقىرىم جەردەگى تۋعان جەرى – جانىبەك اۋدانىنىڭ كۇيگەنكول اۋىلىنا ۆەلوسيپەدپەن باردى. ۆەلوشاباندوز بۇل ساپارىن استانانىڭ 20 جىلدىعىنا ارناعانىن ايتادى.
قوسدوڭگەلەك كولىك مىنگەن 55 جاسار امانگەلدى ەسەنعاليەۆ ورال قالاسىنان شىلدەنىڭ 5-ءى كۇنى تاڭعى 5-تە اتتانعان ەكەن.
- اركىم دە وسى كۇنى «تۋعان جەرگە تاعزىم» دەپ قولىنان كەلگەن ارەكەتىن جاساپ جاتىر عوي. مەن دە ويلانىپ, ايەلىمە ايتتىم دا, ۆەلوسيپەدكە ءمىنىپ, «كۇيگەنكول اۋىلىم, قايداسىڭ؟!» - دەپ تارتىپ كەتتىم. بۇل جوسپارىمدى بوگدە ادامعا دا ايتپادىم, - دەيدى امانگەلدى.
ءبىر قىزىعى, امانگەلدىنىڭ مىنگەنى – زاماناۋي جۇردەك ۆەلوسيپەد ەمەس, قادىمگى قاراپايىم «ۋرال» ەكەن. «بەس جىل بۇرىن ۇلىم شەرحاننىڭ 15 جاسىنا ءوزىم الىپ بەرىپ ەدىم. قازىر بالام 20-دا, ۆەليگى – 5-تە» دەپ كۇلەدى ۆەلوشاباندوز. ول ءتىپتى الىس جولعا ارنايى دايىندالىپ, قامدانباپتى. «شىنجىرىن مايلاپ الدىم دا جۇرە بەردىم» دەيدى بىزگە.
كەيىپكەرىمىز العاشقى كۇنى ءوندىرىپ ءجۇرىپ, 160 شاقىرىمدى ارتقا تاستاپتى. ورال مەن چاپاەۆ سەلوسىنىڭ اراسىنداعى ورال-اتىراۋ كۇرە جولى تاقتايداي تەگىس بولعانىمەن, كولىك كوپ, وتە قيىن بولىپتى. ونىڭ ۇستىنە ءبىزدىڭ كەيبىر جۇرگىزۋشىلەردە جول ءجۇرۋ مادەنيەتى تومەن عوي. ۆەلوسيپەد مىنگەن ارىپتەسىن وزىمەن تەڭ قۇقىقتى جولاۋشى كورمەيتىنى بار. كولىگىن تاقاپ ءجۇرىپ, ەكپىنىمەن جولدان شىعارىپ جىبەرەتىن قيامپۇرىستارىنا نە دەرسىڭ؟! چاپاەۆ اۋىلى تۇسىنان وڭعا بۇرىلىپ, جانىبەكتىڭ جولىنا تۇسكەن سوڭ دا قوزعالىس سايابىرسىپ, ەمىن-ەركىن جۇرۋگە كوشىپتى. ءسويتىپ, العاشقى كۇنى اقجايىق اۋدانىنىڭ قابىرشاقتى اۋىلىنا قاراستى ءبىر شارۋا قوجالىعىنا تۇنەپ شىققان. ەكىنشى كۇنگى ايالداماسى – جالپاقتال اۋىلى ماڭىندا سالىنىپ جاتقان ءدامحانا بولىپتى. ءۇشىنشى كۇن قازتالوۆ اۋىلىنداعى تۋىسقانىنىڭ ۇيىنەن سىباعا بۇيىرعان. ءتورتىنشى كۇن دەگەندە تۇسقايتا ساعات 4-تەر شاماسىندا اۋىلعا جاقىنداسا, كۇتىپ الۋشى قالىڭ جۇرتتى كورىپ, امانگەلدىنىڭ ءوزى تاڭ قالىپتى.
- ەشكىمگە ايتپاپ ەدىم, شىنىمدى ايتسام, مۇنداي قۇرمەتتى كۇتكەنىم جوق. اۋىلدىڭ اتى جازىلعان قاقپا الدىنان مەكتەپ شاكىرتتەرىن, ءوزىمنىڭ سىنىپ جەتەكشىم, بۇگىندە ارداگەر ۇستاز جەمىس اپاي بيسەنوۆانى كورىپ, قايران قالدىم. «استانا – 20 جىل» دەگەن جازۋدى كوتەرگەن اۋىلداستارىم باۋىرساق پەن اق ۇسىنىپ, قۇشاق جايا قارسى الدى, - دەيدى امانگەلدى ەسەنعاليەۆ.
«امانتاي مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن كەزىنەن ەلگەزەك, اينالاسىنا ۇنەمى قامقور بولىپ جۇرەتىن شاكىرتىمىز ەدى. مىنە, ەسەيىپ, ەگدە تارتقان شاعىندا تۋعان اۋىلىنا جاساعان تارتۋى نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا جاستاردىڭ بويىندا تۋعان جەرگە قۇرمەت سەزىمىن قالىپتاستىرۋ تۋرالى ايتىلعان عوي. امانتايدىڭ بۇل قادامى دا كەيىنگى جاس بۋىنعا ۇلگى-ونەگە بولادى دەپ سەنەمىز» دەيدى جىگىت اعاسى بولعان شاكىرتىنىڭ ەرلىگىنە ءتانتى بولعان ۇستازى جەمىس اپاي بيسەنوۆا.
وسى كۇيگەنكول اۋىلىندا تۋىپ وسكەن امانگەلدى تۋعان جەرىنەن 1987 جىلى كوشكەن ەكەن. بۇرىن بايلانىس تورابىندا قىزمەت ەتكەن كەيىپكەرىمىز وبلىس ورتالىعىندا ءتۇرلى قىزمەت اتقارعان. سوڭعى بەس جىلدان بەرى باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتىندە اۋلا سىپىرۋشى بولىپ ىستەيدى. ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قوندىرعان جىگىت اعاسى ءالى كۇنگە دەيىن تۋعان جەرى الدىنداعى پەرزەنتتىك پارىزىن ۇمىتپاي جۇرەدى.
- شىنىمدى ايتسام, ۆەلوسەرۋەن – كۇندەلىكتى كاسىبىم دە ەمەس. جۇمىسىم ءۇيىمنىڭ جانىندا. بىراق تۋىپ-وسكەن جەرىمە ۆەلوسيپەدپەن بارسام دەگەن وي كوپتەن بەرى مازالاپ ءجۇر ەدى. وسى ساپارعا بەل بۋعان سوڭ ءبىر ايداي قالا ىشىندە ۆەلوسيپەد تەپتىم. بىراق كۇنىنە ون شاقىرىمنان اسىپ ءجۇرىپ كورمەپپىن. ەڭ الىس جورىعىم – وسى تۋعان اۋىلعا ساپارىم بولدى. تۋعان جەر ادامعا كۇش-قۋات بەرە مە دەيمىن, ءتىپتى شارشاماي, قۇستاي ۇشىپ جەتتىم عوي, - دەيدى بىزگە كەيىپكەرىمىز تەلەفون ارقىلى.
ءبىر قىزىعى, ءتورت كۇندىك ساپارىندا امانگەلدى ەسەنعاليەۆ ەشقانداي كولدەنەڭ بەينەت كورمەپتى. دوڭگەلەگى جارىلماي, كولىگى سىنباي, ەش جەرگە ىركىلمەگەن. دەنساۋلىعى دا سىر بەرمەگەن. «تۋعالى قولىما تەمەكى ۇستاپ كورگەنىم جوق, الىس جولدا القىنباعانىم سودان شىعار» دەيدى سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ءوزى دە ۇستانىپ, وزگەگە دە ۇلگى ەتىپ جۇرگەن ازامات.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى «ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى