تورقالانىڭ ءتورت شاھارعا تارتۋى

استانانىڭ تۋعان كۇنىنە باي­لانىستى ءىس-شارالار لەگىن پاريجدە قازاقستاندىق فوتوگراف وسپان ءاليدىڭ «قازاقستان ىر­عاقتارى» كورمەسى اشتى. ول استانانى سەرپىندى, كوپ قىرلى جا­نە بەلسەندى ءىس-قيمىلدى قالا بەي­نەسىندە كورسەتە بىل­گەن. كور­مەگە قويىلعان فوتوگرا­فيا­لاردىڭ اراسىندا جاس استا­نانىڭ را­مىزدەرى اتانعان ساۋ­لەت قۇ­رىلىستارى عانا ەمەس: قۇش­تار­لى جۇمىسشىلار, ماقساتقا ۇم­تىلعان جاستار, سونداي-اق ەلوردا قۇرداستارىنىڭ سۋرەتتەرى بار. اۆتور فوتوگرافيا ونەرى ارقىلى مادەنيەتتىڭ ءال الۋاندىعىن جا­­نە ۇلتتىق تولتۋمالىعىن, سون­­­­داي-اق كۇندەلىكتى ءومىردىڭ ىر­عاق­تارىن بەرۋگە تىرىسقان. و.ءالي بۇرىن وتاندىق فوتو­ونەر­دىڭ وزگە مايتالماندارىمەن قاتار Carrousel du Louvre گالە­رەياسىنىڭ «قازاقستان كە­رە­مەت­تەرى» ەكسپوزيتسياسىن­دا, سون­داي-اق ميلاننىڭ ەكس­پو-2015 كور­مە­سىندەگى قازاق­ستان پاۆيلونىندا كورمە وتكىز­گەن بولاتىن.

كورمەدەن كەيىن پاريجدىكتەر دينا نۇرپەيىسوۆا اتىنداعى قازاق ۇلتتىق اسپاپتار اكادە­ميا­­لىق وركەسترى ارتىستەرى قوي­عان تاماشا گالا-كونتسەرتتى تاما­شا­لادى. جازدىڭ جاي­ماشۋاق كۇنىندە ءپاريجدىڭ بەدەلدى تاريحي كونتسەرت زالدارىنىڭ ءبىرى گاۆودا ۇلى دالانىڭ اۋەنىن ەستۋگە 500-دەن استام قوناق جينال­دى, ولاردىڭ اراسىندا فران­تسيا­نىڭ ساياسي, اكادەميالىق جا­نە ىسكەر توپتارى, سونداي-اق ءپا­ريج­دىڭ مۋنيتسيپالدىق بيلىك وكىلدەرى بولدى. ديريجەر ارمان جۇدەباەۆتىڭ باسقارۋىنداعى وركەستر مەن سوليستەردىڭ ونەرى كوپشىلىكتىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەندى. قوناقتار اسا كورنەك­تى قازاق كومپوزيتورلارى قۇر­مان­عازىنىڭ, دينا نۇرپەي­ىسو­ۆانىڭ, ىقىلاس دۇكەن­ ۇلى­نىڭ, نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ, لاتيف ءحاميديدىڭ, ەۆگەني برۋسيلوۆسكيدىڭ, سونداي-اق بەلگىلى باتىس كومپوزيتورلارى يوگانن شتراۋس پەن جورج بيزەنىڭ جانە يۋبەر جيرونىڭ شىعارمالارىن دۋ قول شاپالاقپەن قارسى الدى.  قازاق ۇلتتىق حورەو­گرا­فيا­لىق اكادەمياسى وسىنداي ءبىر گالا-كونتسەرتتى باكۋ تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا دا سىيلادى. اكادەميانىڭ جاس تالانتتا­رى ەڭ العاش ازەربايجان مەم­لەكەتتىك اكادەميالىق وپە­را جانە بالەت تەاترىندا كون­تسە­رتتىك باعدارلامامەن شىق­­تى, وعان وتاندىق جانە شەتەل­دىك با­لەتمەيستەرلەردىڭ قويى­لى­مىن­داعى كلاسسيكالىق بالەت مۇراسى, قازىرگى زامانعى قازاق جانە نەوقازاق حورەو­گرافياسى كىردى. گالا-كون­تسەرتتىك قۇرمەتتى قوناعى, ازەر­باي­جان مادەنيەت جانە تۋري­زم ءمي­نيسترىنىڭ ورىنبا­سارى سەۆدا مامەداليەۆا اكادەميانىڭ شىعارماشىلىق ترۋ­پپاسىن قۇتتىقتاپ, باۋىر­لاس ەلدەردىڭ مادەني بايلانىس­تارىن نىعايتۋ مەن ارى قاراي دا­مىتۋدا قوسىمشا سەرپىن بەرە­تىن وسى مادەني ءىس-شارانىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

استانانىڭ مەرەيتويىنا وراي ازەربايجان استاناسىنىڭ تۇر­عىندارىنا قازاقستان پرە­زيدەنتى كەڭسەسىنىڭ باستىعى ماح­مۇت قاسىمبەكوۆ اسا ەرەكشە سىيلىقتى تارتۋ ەتتى. ول ازەر­بايجان تىلىندە تۇڭعىش رەت با­سى­لىپ شىققان «نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ءومىربايان» اتتى كىتاپتى سىيلادى. كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر سالتاناتى گەي­دار اليەۆ ورتالىعىندا – ازەر­باي­جاننىڭ جەتەكشى عى­لىمي جا­نە مادەني-ءبىلىم بەرۋ ورتا­لىق­تارىنىڭ بىرىندە ءوتۋى­نىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار. قازاق­ستان­نىڭ كوشباسشىسى تۋرا­لى ومىرباياندىق كىتاپتى جۇرت­شى­لىق جىلى قارسى الدى. ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ ورتاق پىكىرى بويىنشا ونىڭ ازەربايجان تىلىندە باسىلۋى ەكى ەلدىڭ ارا­سىن­داعى رۋ­حا­ني-مادەني بايلانىس­تار­دى نى­عايتۋعا لايىقتى ۇلەس قوسا­دى. تۇساۋكەسەر بارىسى­ن­دا كى­رىس­پە ءسوز سويلەگەن, كىتاپ­تىڭ ازەر­باي­جان تىلىندەگى العى ءسوزىن جاز­عان ازەربايجان پرە­زي­دە­نتىنىڭ كو­مەك­شىسى ءا.گاسانوۆ ەڭبەك­تىڭ ازەربايجان تىلىنە اۋدا­رى­لۋى­نىڭ ماقساتى كەزىندە ن.نا­زار­باەۆ پەن گ.اليەۆتىڭ تى­­عىز ىن­تىماقتاستىعىنىڭ مى­سالىن­دا جاتقانىن, بۇل ىزگى ءۇر­دىستى قازىر­گى ازەربايجان پرەزيدەنتى يل­حام اليەۆ جالعاستىرىپ جا­نە نىعايتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

استانانىڭ 20 جىلدىعىنا وراي الەم ەلدەرىن انگە بولەۋگە شىق­قان قازاق دالاسىنىڭ اۋەن­دەرى مىسىر استاناسىنا دا جەت­تى. ەلدەگى كاير مەن دا­مانحۋر وپەرالىق تەاترلا­رىن­دا ە.ومىرزاقوۆ اتىن­دا­عى قوستاناي وبلىستىق فيلار­مو­نيا­سىنىڭ «اقجەلەڭ» فول­كلورلىق ءانسامبلىنىڭ كون­تسەر­تى ءوتتى. قازاقتىڭ مۋزىكا ونەرى­نىڭ ۇلى مۇراسى, الۋان ءتۇر­لى شىعارمالارى جەرگىلىكتى جۇ­رت­شىلىقتى سۇيىسپەنشىلىككە بو­لەدى. «اقجەلەڭ» ءانسامبلى ءبىز­دىڭ حالىقتىڭ ۇرپاقتان-ۇر­پاق­قا جالعاسىپ كەلە جاتقان قور­قىتتىڭ شىعارمالارىن, قۇر­مانعازى كۇيلەرىن, سۇگىردىڭ مۇ­راسىن جوعارى دەڭگەيدە ورىنداپ, قازاق مادەنيەتىن مىسىر ەلى­نە تانىستىرۋعا سەپتىگىن تي­گىزدى. «اقجەلەڭ» ءانسامبلىنىڭ دا­رىندى ارتىستەرىنىڭ ورىنداۋىندا كورەرمەندەر قازاقتىڭ باي مادەنيەتىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا تىلەكتەستىك ءبىلدىردى. كەش بارىسىندا قازاق ادەبي­ەتى­نە دە نازار اۋدارىلدى. «كوش­پەن­دىلەر» تريلوگياسىن اراب تىلىنە اۋدارعان, پروفەسسور م.رياد, سونداي-اق «موڭعول قىزى» جانە «الجير» رومان­دا­رىنىڭ اۆتورى م. حاليم ءسوز الىپ, قا­زاق­ستاندىق تاريح پەن ءداستۇر تۋ­ر­الى ءوزىنىڭ جوعارى پىكىرىن جەت­كىزدى.

تالعامپاز اۋستريالىقتاردى تاڭ قالدىرۋعا ارنايى قازاق ۇلت­تىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى «دالا سارىن­دارى» اتتى فولكلورلىق ءانسام­بلى باردى. قازاق مۋزى­كا­سىنىڭ تەڭدەسى جوق كەشى ۇيىم­دا­س­تىرىلدى. كەش تومەنگى اۋستريا جەرىندە, اۋستريا فەدە­رالدى ەلىندە ءوزىنىڭ مادەني داستۇرلەرىمەن كوپشىلىككە تانىمال ۆيلگەلمسبۋرگ قالاسىندا ءوتتى. ءانسامبلدىڭ رەپەرتۋارى حالىق اندەرىنىڭ, كۇيلەرىنىڭ, اۋەن­دەرىنىڭ وڭدەۋلەرىمەن جا­نە بەيىمدەۋلەرىمەن تولىق­قان. ۇجىمنىڭ وزىندىك شىعار­ما­شىلىق قولتاڭباسىنان حا­لىق­­تىق ءداستۇرلى مۋزىكانى كلاس­سيكامەن جانە زاماناۋي شى­عارمالارمەن شەبەر ۇندە­سۋ­ىن ۇيلەستىرگەنىن بايقاۋعا بو­لادى. ءىس-شارا اۋستريالىق ما­دەني «Kulturscene 3150» بىر­لەس­تىگىنىڭ, سونداي-اق بەلگىلى اۋس­­تريالىق جۋرناليست جانە قو­­عام قايراتكەرى, پروفەسسور ۆا­لتراۋد شتاينبيوكتىڭ قول­داۋ­ىمەن ءوتتى. كەش قوناق­تا­رى قا­زاقستاندىق تالانتتى ۇجىم­نىڭ ونەر كورسەتۋىن وتە جىلى قا­بىلدادى.

استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتوي قارساڭىندا ەلىمىزدىڭ مادەني-رۋحاني بايلىعىن الەم­گە تانىستىرۋ شارالارى مۇنىمەن توقتاماق ەمەس. 

ۆەنەرا تۇگەلباي,  «ەگەمەن قازاقستان»