الماتى قالاسىنان 40 شاقىرىم جەردە جاڭالىق اتتى اۋىل بار. وبلىستىڭ تالعار اۋدانىنا قارايتىن وسى اۋىلدىڭ اۋماعىندا 1930 جىلدارى بولعان «قىزىل تەرروردىڭ» قۇرباندارى جەرلەنگەن.
ءاسىلى, «جەرلەنگەن» دەگەن جاي ءسوز عانا. ويتكەنى, اۋىل ماڭىندا قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزگەندەر ءالى كۇنگە دەيىن ادامنىڭ قاڭقا سۇيەكتەرىن تاۋىپ الۋدا. بۇل سول كەزدە جۇزدەپ, مىڭداپ اتىلعان ساياسي قۇربانداردىڭ مۇردەسىن كولىككە تيەپ, جاڭالىققا جەتە بەرە كورىنگەن شۇڭقىرع اۋدارىپ, كومە سالعانىن ايعاقتايدى. كەيبىر دەرەكتەردە 4 مىڭناننان استام جازىقسىز جاننىڭ ءجۇزىن جاڭالىقتىڭ توپىراراعى جاسىرعان ەكەن...
قازىر اۋىلدا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا ارنالعان مەموريال بار. بۇل الماتى ايماعىنداعى اشتىق پەن زۇلماتتان قازا بولعانداردىڭ رۋحىنا ءتاۋ ەتىپ, ەسكە الاتىن جالعىز ورىن دەسە دە بولادى. مەگاپوليستىڭ ءوزىن دە اشتىق قۇرباندارىنا ەسكەرتكىش بىلتىر عانا اشىلعان ەدى. وكىنىشتىسى, وڭىردە اشتىق پەن «قىزىل تەرروردان» زارداپ شەككەن ۇرپاقتىڭ قاسىرەتىن بەينەلەيتىن مۇزەي نەمەسە ارنايى ورتالىق ءالى كۇنگە دەيىن اشىلار ەمەس. اۋەلگى دە, وسىدان 20 جىل بۇرىن سونداي باستاما بولىپتى. جاڭالىقتان ارنايى جەر دە بولىنگەن. بىراق, ءىس بەلگىسىز سەبەپتەرمەن كەيىنگە شەگەرىلە بەرگەن. بۇل تۋرالى بىزگە قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ مەن ەسكە الۋ ىسىمەن اينالىسىپ جۇرگەن «ادىلەت» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى عاريفوللا انەس قىنجىلا وتىرىپ ايتقان ەدى.
- جاڭالىق اۋىلىنداعى قۇربانداردىڭ باسىن كوتەرىپ, قاسىرەتتىڭ زاردابىن ايگىلەيتىن مۋزەي سالۋدى 20 جىل بۇرىن ايتقانبىز. 17 گەكتار جەر بولىنگەن. ماسەلە قارجىعا كەلگەندە اكىمدەردىڭ كەجەگەسى كەيىن تارتىپ, ءتۇرلى سىلتاۋ ايتاتىن. بيىلعا دەيىن سولاي بولىپ كەلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى جاوىق كورگەننەن كەيىن الماتى وبلىسى وسى باعدارلامانىڭ شەڭبەرىندە بىزگە ارمان بولعان مۋزەيدىڭ قۇرىلىسىن قولعا الدى. بۇل تاعزىم ءۇيى استاناداعى, قاراعاندىداعى مۋزەيلەر سياقتى جاس ۇرپاققا اشتىق پەن رەپرەسسيانىڭ قانشالىقتى قاندى وقيعا بولعانىن ايگىلەپ تۇراتىن بولادى, - دەيدى عاريفوللا انەس.
بۇيىرسا, بيىل جاڭالىق اۋلىنداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا ارنالعان مۋزەي قۇرىلىسى تولىق اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلەدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنا 288 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن. مۋزەيدىڭ جالپى اۋماعى 535 شارشى مەتردى قۇرايدى.
- مۋزەيدىڭ ەكسپوزيتسيالىق زالىندا ۇلت قايراتكەرلەرى تۋرالى ماتەريالدار قويىلىپ, وسى جەردە جەرلەنگەن 4 مىڭنان اسا ساياسي-قۋعىن سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ اتى-جوندەرى تاس تاقتاعا ويىلىپ جازىلاتىن بولادى. اتالعان ءتىزىمنىڭ سىرتىندا عىلىمي ىزدەستىرۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە الماتى وبلىسىندا قۋعىنعا ۇشىراعان 3000 ادامنىڭ ءتىزىمى تابىلدى, بۇل ءتىزىم اقپاراتتىق كيوسكىگە ەنگىزىلەدى, - دەيدى الماتى وبلىسىنىڭ مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى اقان ابدۋاليەۆ.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى