وسىدان ەكى-ءۇش اي بۇرىن وسكەمەندە وتكەن ءبىر جيىندا سەمەيلىك جازۋشى مەدەۋ سارسەكە اعامىز وڭىردەگى ونوماستيكا ماسەلەلەرى جايىندا وي قوزعاپ, ءوزىنىڭ «سەمەي قاسىرەتى» اتتى كىتابىندا وبلىستاعى بۇگىندە ورىسشا اتالىپ جۇرگەن بىرنەشە ەلدى مەكەننىڭ تاريحي اتاۋلارى تۋرالى جازىلعاندىعىن ايتقان ەدى. اتالعان ەڭبەكتە قالامگەر ەسىمى ايماعىمىزعا بەلگىلى ەتنوگراف مولدابەك جانبولاتوۆتىڭ ابايلىق سادىق قاسيمانوۆتىڭ اڭگىمەسى نەگىزىندە جازىلعان قۇندى ەستەلىگىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپتى.
قۇندى دەپ وتىرعانىمىز, بۇل ەستەلىكتە قازىر ەل جادىنان وشە باستاعان جەر-سۋ اتاۋلارى عانا ەمەس, قازاقتىڭ جارتىسىن جالماعان اشارشىلىق تۋراسىندا دا ءماندى مالىمەتتەر كەزدەسەدى. سول ەستەلىكتىڭ ءۇزىندىسىن وزدەرىڭىزبەن ءبولىسۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز. «...1932 جىلعى كوكتەمدە سادىق وتاعاسى مەملەكەتتەن كومەك رەتىندە العان كوتەرمە قارجىمەن شىڭعىستاۋ مەن وردا وڭىرىنەن ەكى جۇزدەي وتباسىنىڭ اش-ارىعىن سىلامبەك قوراسىنا جينايدى. سودان جاياۋلاپ جولعا شىعىپ, جولشىباي ارقات وڭىرىنەن دە جاداپ-جۇدەگەن شەرمەندەلەردى قوسىپ الىپ, قاراسى زورايىپ, سولاردىڭ ءبارىن جارما ستانساسىنا جەتكىزىپ, جۇك ۆاگونىنا وتىرعىزىپ, سەمەيگە اكەلەدى. وندا دا تۇراقتاماي, «لوكوت», «تومەن», «التاي» كەمەلەرىنە مىنگىزىپ, ەرتىستى ورلەپ, پرولەتاركا – اقشي (بايقالا), پلياجنىي يار – ساندىققالا, ۋبا-فورپوست – قۋقالا, ۋبينكا – تارانشى, زەۆياكينو – كۇشىنەي, باراشكي – جالاڭاش, بەرەزوۆكا – ءباتىرمان, پرەدگورنوە – قىزىلجار, گلۋبوكوە – اقتاس, پروپورششيكوۆا – بيدايقالا, باتى – قوستوبە, ەڭ اياعىندا تۇعىلعا دەيىن ءار مەكەندە 10-15-تەن وتباسىن قالدىرىپ, كەيبىرىن تاركىلەۋ ناۋقانىندا قاڭىراپ بوس تۇرعان كەشەگى اۋقاتتىلاردىڭ قورا-قوپسىسىنا ورنالاستىرىپ, التى اي بويى تەگىن ءسۇت, ەت, تاعى باسقا تاعامدار بەرۋدى ۇيىمداستىرادى» (م.سارسەكە, «سەمەي قاسىرەتى», 202-بەت).
اقشي (بايقالا), ساندىققالا, قۋقالا, تارانشى, كۇشىنەي, جالاڭاش, ءباتىرمان, قىزىلجار, اقتاس, بيدايقالا, قوستوبە... اتام قازاق باسقادان قاتەلەسسە دە, ات قويۋ, اتاۋ بەرۋدەن قاتەلەسپەگەن عوي, شىركىن! قاراڭىزدارشى, قانداي كوركەم اتاۋلار. قۇلاققا جاعىمدى, جۇرەككە جىلى تيەدى. رەتى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, جوعارىدا بۇرىنعى تاريحي اتاۋلارىمەن بىرگە اتالعان اۋىلدار قازىرگى تاڭدا گلۋبوكوە (پرەدگورنوە, پروپورششيكوۆا, بەرەزوۆكا), بورودۋليحا (پرولەتاركا, ۋبا-فورپوست) جانە شەمونايحا (باراشكي, ۋبينكا, زەۆاكينو) اۋداندارىندا ورىن تەپكەن. جاقىندا گازەتىمىزدە بورودۋليحاداعى پرولەتاركا اۋىلىنا بۇرىنعى اقشي دەگەن تاريحي اتاۋى قايتارىلاتىنىن جازعانبىز. ال قالعان اۋىلدار ازىرگە «باياعى جارتاس – سول جارتاس» قالپىندا تۇر. دەسەك تە الداعى ۋاقىتتا جوعارىدا ءبىز كەلتىرگەن تاريحي اتاۋلار قايتا ورالار دەپ ءۇمىت ەتەمىز.
ازامات قاسىم, «ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى