ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا: «بولاشاقتا ۇلتتىڭ تابىستى بولۋى ونىڭ تابيعي بايلىعىمەن ەمەس, ادامدارىنىڭ باسەكەلەستىك قابىلەتىمەن ايقىندالادى», - دەگەن بولاتىن. بۇل ءبىر ديپلوم الىپ, ء«ومىر بويىنا جەتەتىن ءبىلىم جينادىم» دەگەن قاعيدانى جوققا شىعارىپ, ماماننىڭ ء«ومىر بويى وقۋىن», ءسويتىپ شاپشاڭ وزگەرىستەرگە تەز ارادا بەيىم بولۋىن قاجەت ەتەدى.
دەمەك, قازىرگى ۇستاز وقۋ پروتسەسىندەگى اقپارات بەرۋشى عانا ەمەس, ىزدەنۋ-زەرتتەۋ ورتاسىن ۇيىمداستىرۋشى, وقۋشىمەن بىرگە ءاردايىم «جاڭالىق اشۋشى» جەتەكشى ارىپتەس بولۋى ءتيىس. بۇل قازىرگى پەداگوگتىڭ تىنباي وقىپ, ۇنەمى ىزدەنەتىن شىعارماشىل تۇلعا بولۋىن تالاپ ەتەدى. دانا حالقىمىز: «بىلگەنىڭ - ءبىر توعىز بولسا, بىلمەگەنىڭ - توقسان توعىز», - دەپ ءبىلىمىڭدى ۇزدىكسىز جەتىلدىرىپ وتىرۋدى وسيەت ەتىپ قالدىرعان.
قازىرگى ۋاقىت ۇستازدان جاڭا تاسىلدەردى قولدانۋدى, شىعارماشىلىقپەن, ىزدەنىسپەن جۇمىس ىستەۋدى تالاپ ەتەدى. وقۋشىلارعا تەرەڭ دە تياناقتى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن زامان تالابىنا ساي ۇنەمى ىزدەنىستە بولىپ, جان-جاقتى دامۋ – مۇعالىمنىڭ نەگىزگى مىندەتى.
«شاكىرتكە ۇستاز بولۋ – ىرىلىك, ۇستازعا ۇستاز بولۋ – ۇلىلىق», - دەپ حالىق جازۋشىسى م.الىمباەۆ ايتقانداي, بۇگىندە ۇستازداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە قويىلار تالاپ تا, مىندەت تە زور. وسى ورايدا الەمدىك جانە قازاقستاندىق وزىق تاجىريبەنى ەنگىزۋ نەگىزىندە جوعارى ساپالى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن پەداگوگ كادرلار بىلىكتىلىگىن جۇيەلى تۇردە ارتتىراتىن ورتالىقتىڭ ءبىرى ەمەس, بىرەگەيى دەپ «ورلەۋدى» ايتۋعا بولادى.
بۇگىندە ۇلتتىق ورتالىق كادرلىق الەۋەتى جوعارى, جۇمىستارى جاڭا ساپاعا كوتەرىلگەن 17 فيليالدىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرىپ, باسقارادى. فيليال قىزمەتتەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016–2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىن پەداگوگيكالىق كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ارقىلى ورىنداۋعا باعىتتالعان. قازىرگى تاڭدا پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارى ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيى ءۇشىن بالاباقشادان باستاپ جوعارى وقۋ ورىندارى ۇستازدارىن قامتي وتىرا جۇرگىزىلەدى.
«ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى» اق قۇرىلعان سوڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جۇيەسى تاريحىندا العاش رەت زاماناۋي تاجىريبەنى جانە الەمدىك ۇردىستەردى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ينتەگراتسيالاۋ ءۇشىن ۇلكەن جۇمىس جاسالدى. «ورلەۋ» باۇو» اق توراعاسى احمەتوۆا گۇلناس كەنجەتايقىزىنىڭ ىسكەرلىگىمەن, بىلىكتى باسشىلىعىمەن ورتالىق بارلىق وسى ماڭىزدى كەلەلى ىستەردىڭ الدىڭعى قاتارىندا. بىلگىر باسشىنىڭ: «جاڭعىرتۋ بولاشاقتا ۇلكەن جەتىستىككە اكەلەدى, تەك ۇستاز بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋدىڭ ناتيجەسى مۇعالىمنىڭ ءوز قولىندا», - دەگەنى «ورلەۋگە» ارقاشان الدا بولۋعا, ءبىلىم ساپاسىن دامىتۋدا مول تابىستارعا جەتۋگە باعىتتايدى. ەكى مىڭنان اسا بىلىكتى ماماندار – عىلىم دوكتورلارى مەن كانديداتتارى ەڭبەك ەتەتىن ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى رەسپۋبليكاداعى پەداگوگ قاۋىمىنىڭ اراسىندا جاقسى بەدەلگە يە.
ۇلت جوسپارى «100 ناقتى قادامدا» كورسەتىلگەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىعىنىڭ دامۋىنا, ون ەكى جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە كوشۋگە نەگىزدەلگەن جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنى بويىنشا كۋرستاردىڭ ماڭىزى ەرەكشە زور.
سوندىقتان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە 2016 جىلدان باستاپ جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا كوشۋ ءۇردىسى باستالىپ, وقۋشىلاردى كەڭ اۋقىمدى داعدىلارعا ۇيرەتۋگە, فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىقتارىن ارتتىرۋعا, ادامي قۇندىلىقتارىن دامىتۋعا كوڭىل بولىنە باستادى.
جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنى اياسىندا ورتالىقتا 2016 جىلدان باستاپ 97 007 پەداگوگ وقىتىلدى, ۇستىمىزدەگى جىلى 44 331 3-ءشى, 6-شى, 8-ءشى سىنىپ پەداگوگتەرىن وقىتۋ جوسپارلانۋدا. اتالمىش كۋرستار وقۋشىلاردى سىندارلى وقىتۋعا ۇيرەتۋگە, الەمدىك ءبىلىم كەڭىستىگىنە قول جەتكىزۋگە, يننوۆاتسيالىق ءبىلىم نەگىزدەرىن تەرەڭ مەڭگەرتۋگە باعىتتالعان.
ءبىزدىڭ «ورلەۋ» باۇو» فيليالدار جەلىسى ايماقتاردىڭ الىستىعىنا, ەلدى مەكەندەردىڭ شالعايلىعىنا قاراماستان, مۇعالىمدەردى ساپالى كۋرستارمەن قامتاماسىز ەتەدى. مىسالى, 2017 جىلى 2 706 كۋرس (74 789 تىڭداۋشىنى قامتىعان) وتكىزىلدى. ونىڭ 948-ءى (27 914 تىڭداۋشىنى قامتىعان) ايماقتارداعى كوشپەلى كۋرستار تۇرىندە, ياعني اۋىلدىق شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەردە جۇرگىزىلدى. وسىلايشا, «ورلەۋ» ءار مۇعالىمگە, شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەرگە تىڭ دۇنيەدەن اقپار بەرىپ, جاڭاشىلدىقپەن تاجىريبە ءبولىستى.
ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋ اياسىندا «ورلەۋ» «باۇو» اق فيليالدارىندا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارى ارقىلى ءبىلىم العان تىڭداۋشىلار الەۋمەتتىك ساۋالناماعا قاتىستى. الەۋمەتتىك ساۋالناما ءبىلىم مەن داعدىلاردى قولدانۋداعى جاعىمدى ۇردىستەردى, قيىنشىلىقتار مەن پايدا بولاتىن ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ قانشالىقتى, قانداي دەڭگەيدە ءوتىپ جاتقاندىعىن مۇعالىمدەردىڭ كوزقاراسىمەن ءبىلۋ ماقساتىندا «ورلەۋ» «باۇو» اق فيليالى «الماتى وبلىسى بويىنشا پەداگوگ قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ينستيتۋتى» 2018 جىلى وتكىزگەن كۋرس تىڭداۋشىلارىمەن پىكىرلەسىپ قايتقان ەدىك.
كاسىمبەكوۆا دينارا, الماتى وبلىسى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانى, اقشي اۋىلى, «بولەك باتىر اتىنداعى ورتا مەكتەپ» كمم باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى:
- ءبىز بىلىكتىلىگىمىزدى جەتىلدىرۋدى ەڭ الدىمەن, باعدارلامامەن تانىسۋدان باستادىق. كۇندەلىكتى مۇعالىمگە ارنالعان نۇسقاۋلىقتى باسشىلىققا الا وتىرىپ, ءار پانگە ارنالعان وقۋ باعدارلامالارىنا جەكە, جۇپپەن جانە توپ ىشىندە تالداۋ جاساپ, ورتاق وي شىعارىپ, ءوزارا تاجىريبە الماستىق. كريتەريالدى باعالاۋ ۇعىمى ءبىز ءۇشىن تۇسىنىكسىز بولعان ەدى. وسى كۋرس اياسىندا وقۋ جوسپارلارى, تىلدىك داعدىلار, پەداگوگيكالىق ءادىس-تاسىلدەر جانە بەلسەندى وقىتۋ تەحنولوگيالارىمەن قاتار ۇمج, ومج, قمج قۇرىپ, ىقشام ساباقتار قورعاپ, بۇل جۇيەنى تەرەڭ تۇسىنۋگە مۇمكىندىك الدىق. ورتالىقتىڭ وقىتۋ ادىستەمەسىنە ريزا بولدىم.
دجۋماەۆا گۋلنارا, الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانى, س.بەردىقۇلوۆ اتىنداعى جوم ماتەماتيكا ءپانى مۇعالىمى:
- بۇل كۋرس بىزگە ءوزىنىڭ جاڭا مازمۇنى, جاڭاشىلدىعىمەن ۇناپ, ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنە تىڭ كوزقاراسپەن قاراۋىمىزعا سەپتىگىن تيگىزدى. كۋرس بارىسىندا تىڭداۋشىلاردىڭ قاجەتتىلىكتەرى مەن كەرى بايلانىس ادىستەرىن, وقۋشىلارعا عىلىمي جانە جوبالىق داعدىلاردى دامىتۋ قاجەتتىلىگىن تالقىلادىق. مەن كۋرس جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعاندىعىن جانە «ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ورتالىعى ترەنەرلەرىنىڭ جوعارى بىلىكتىلىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
تولەگەنوۆا بالجان, الماتى وبلىسى, ۇيعىر اۋدانى, «شوشاناي ورتا مەكتەبى, مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ورتالىعىمەن» اعىلشىن ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى:
- كۋرس بارىسىندا اعىلشىن ءتىلىنىڭ ءار ءتۇرلى اسپەكتىلەرىن وقىتۋدىڭ, ۋاجدەمەنىڭ, وقۋشىلاردى باعالاۋ تاسىلدەرى جايلى جانە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭاشا مازمۇنىن ەنگىزۋگە پايدالى بولا الاتىن كوپتەگەن اقپاراتتى الدىق. كۋرس اعىلشىن تىلىندە وتۋدە جانە دە بۇل مۇعالىمدەرگە جاڭا ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگى عانا ەمەس, وعان قوسا ءتىلدى مەڭگەرۋ دەڭگەيلەرىن جاقسارتۋ مۇمكىندىكتەرىن بەرۋدە. ساباقتار ءدارىس تۇرىندە عانا وتپەي, بەلسەندى تالقىلاۋلار, كوپتەگەن تاجىريبەلىك جانە شىعارماشىلىق تاپسىرمالار وقۋدىڭ تۇراقتى بولشەگى بولىپ تابىلادى.
قاراەۆا ايدانا, الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدانى, كولاششى اۋىلى, ج.بارىباەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى:
- كۋرستىڭ ماقساتى – مۇعالىمدەردىڭ شەبەرلىگىن ارتتىرىپ, جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنى بويىنشا ءبىلىمىن كەڭەيتۋ. تەوريا مەن پراكتيكانى ۇشتاستىرا وتىرىپ, ءتيىمدى وقىتۋدى نەگىزگى العىشارتتارىمەن تانىستىق. «ورلەۋگە» كۋرسقا كەلگەلى بەلسەندى وقۋ مەن وقىتۋ, جوسپارلاۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرى, تىلدىك ماقسات پەن قۇندىلىقتاردىڭ ماڭىزدىلىعى, قىسقا مەرزىمدى جوسپارداعى وقۋ ماقساتى, كريتەريالدى باعالاۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرىن مەڭگەردىك. قازاق ءتىلى ءپانىن وقىتۋداعى تىلدىك داعدىلاردىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, وقۋشى بويىنا ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتى سىڭىرتە وتىرىپ وقىتۋ قاجەتتىلىگى باسىمدىعىن ۇقتىق. وسى ورايدا «ورلەۋدىڭ» بىلگىر ماماندارىنا زور العىسىمدى ايتقىم كەلەدى.
«ورلەۋدە» بىلىكتىلكتى ارتتىرۋ ماسەلەلەرىمەن قاتار, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارى دا جۇيەلى جولعا قويىلعان. بۇگىندە ورتالىقتا 800-گە جۋىق عالىم - عىلىم جانە PhD دوكتورلارى مەن كانديداتتارى, عىلىم ماگيسترلەرى ەڭبەك ەتەدى. سونداي-اق وقىتۋشىلار بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ جاڭا تالاپتارىنا ساي سەرتيفيكاتتالعان. وسىلايشا, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ عىلىمي-ادىستەمەلىك الەۋەتى جوعارى قۇراممەن جۇزەگە اسىرىلادى.
كادرلاردى دايىنداۋ جانە وقىتۋ الەمدىك ءبىلىم بەرۋ ورتاسىنا ينتەگراتسيالاۋدىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ورتالىق قۇرىلعالى بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جۇيەسىنىڭ تاريحىندا العاش رەت 2012-2017 جىلدارى ورتالىقتىڭ 400-گە جۋىق قىزمەتكەرى ۇزدىك شەتەلدىك ورتالىقتاردا حالىقارالىق تاعلىمدامادان ءوتتى. سونىمەن قاتار بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنا ۇزدىك شەتەلدىك ساراپشىلار مەن دارىسكەرلەر تارتۋ قولعا الىندى.
«ورلەۋدەگى» سوڭعى بەس جىلداعى ساپالىق وزگەرتۋلەر پەداگوگيكالىق كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ جاڭا جۇيەسى الدىنداعى تاپسىرمالاردى ساپالى ءارى جەدەل ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
21-عاسىردا بارلىق سالادا, سونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا تسيفرلىق تەحنولوگيانىڭ ءرولى ارتۋدا. وسى ورايدا «ورلەۋ» «كازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇستازدارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جۇيەسىنىڭ ۇلتتىق پورتالىن» قۇردى. ۇلتتىق پورتالدى قۇرۋ – قازىرگى ۋاقىت تالابى. بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جۇيەسىنىڭ پورتالى - پەداگوگتەر ءۇشىن «Blended learning» فورماتىندا وتكىزىلەتىن العاشقى ءبىلىم بەرۋ جوباسى. بۇل ءداستۇرلى ءادىس پەن قاشىقتىقتان وقىتۋ تەحنولوگياسىن ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ارالاس وقىتۋ.
بىرىنشىدەن, مۇعالىم كەز كەلگەن جەردە, كەز كەلگەن ۋاقىتتا, ياعني وتباسىنان, جۇمىسىنان قول ۇزبەي وقۋعا مۇمكىندىك الادى. ەكىنشىدەن, بار ۋاقىتىن اۋديتورياداعى وقۋعا جۇمساماي-اق, وقىتۋدىڭ جاڭا بەلسەندى ادىستەمەسى مەن وكىتۋ تەحنولوگياسىن ءبىلىپ, تاجىريبەدە قولدانا الادى. ۇشىنشىدەن, قازىرگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ اركاسىندا, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرسى كىزىقتى ءارى ءتيىمدى بولادى.
سونىمەن قاتار پەداگوگ مارتەبەسىن ارتتىرۋ, كاسىبي تۇرعىدان ءوزىن-ءوزى ىنتالاندىرۋ, پەداگوگتەردىڭ يننوۆاتسيالىق جانە كاسىبي ماڭىزدى تاجىريبەسىن انىقتاۋ مەن تاراتۋ, پەداگوگتىڭ قوعامداعى وڭ الەۋمەتتىك بەدەلىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا «ورلەۋدە» كۋرسارالىق شارالار وتكىزىلىپ تۇرادى.
پەداگوگيكالىق قىزمەتتى جەتىلدىرۋ ءۇشىن «ورلەۋدە» 2013 جىلدان بەرى بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنىڭ ساپاسىنا ۇزدىكسىز مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ كەلەدى. كۋرستاردىڭ ساپاسىنا ۇزدىكسىز مونيتورينگتىك زەرتتەۋلەردى ءبىزدىڭ ورتالىق قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بەكىتكەن مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندە مەكتەپكە دەيىنگى, باستاۋىش, نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا وتكىزەدى.
بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى ءوز دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىندە ءبىلىم سالاسىنا قويىلاتىن XXI عاسىر تالاپتارىنا ساي ورتالىقتىڭ قىزمەتىن, كاسىبي دامۋدىڭ بارلىق جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, پەداگوگيكالىق كادرلاردىڭ جاڭاشا ويلاۋىنا باعىتتالعان يننوۆاتسيالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاساپ, پراكتيكاعا ەنگىزۋ مىندەتتەرىن العا قويىپ وتىر.
ك.د.ۋشينسكي ايتقانداي: «مۇعالىم ءوزىنىڭ ءبىلىمىن ۇزدىكسىز كوتەرىپ وتىرعاندا عانا مۇعالىم, وقۋدى, ىزدەنۋدى توقتاتىسىمەن ونىڭ مۇعالىمدىلىگى جويىلادى». بۇگىندە, ۇستازدار قىزىقتى جاڭالىقتار مەن كاسىبي ءوسۋ تابالدىرىعىندا تۇر. بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارى ۇستازداردىڭ كاسىبي ءوسۋىنىڭ جەكە باعدارىن قۇرۋعا, پەداگوگيكالىق تاجىريبەسىن بايىتۋعا, شاكىرتتەردىڭ وقۋعا دەگەن ىنتاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنەمىز.
«ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى» اكتسيونەرلىك قوعامى رەسپۋبليكا پەداگوگتەرىنىڭ ۇزدىكسىز كاسىبي دامۋىنا ۇلەس قوسادى.
ومىربەكوۆا ارايلىم