الماتىدا «تۋبەركۋلەز ەپيدەمياسىن جويۋدىڭ جاڭا باعىتتارى» اتتى حالىقارالىق ءماجىلىسى ءوتتى

كونفەرەنتسياعا ورتا ازيا ەلدەرىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى, رەسەيدەن, بەلورۋسيادان, اقش-تان, وڭتۇستىك كورەيادان جانە قىتايدان ماماندار, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددسۇ) ساراپشىلارى, Stop TB سەرىكتەستىگىنىڭ وكىلدەرى,  حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ: حالىقارالىق دامۋ بويىنشا اقش اگەنتتىگىنىڭ (USAID), جيتس, تۋبەركۋلەز جانە بەزگەكپەن كۇرەسۋ ءۇشىن جاھاندىق قورىنىڭ (گفستم), «پارتنەرى ۆو يميا زدوروۆيا» جانە KNCV وكىلدەرى قاتىستى.

قر دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ل.م.اقتاەۆا قاتىسۋشىلاردى ورتالىقتىڭ مەرەيتويىمەن ونلاين رەجيمىندە قۇتتىقتاپ, تۋبەركۋلەز بۇرىنعىشا بۇكىل الەمدە جانە ەۆرو-ازيالىق وڭىرلەردە  قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ تۇيىتكىلدى ماسەلەسى بولىپ قالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

ددۇ سوڭعى مالىمەتتەرىنە سايكەس الەمدە  كوپتەگەن دارىگە كونبەيتىن تۋبەركۋلەزدىڭ جارتى ميلليونعا جۋىعىن قوسقاندا, تۋبەركۋلەزبەن 10 ميلليوننان استام ادام اۋىردى, وسى اۋرۋدان 1,7 ميلليون ادام قايتىس بولدى. 2000 جىلدان باستاپ الەمدە تۋبەركۋلەزگە شالدىعۋ جىلىنا ورتا ەسەپپەن 1,5 پايىزعا تومەندەگەن, قازىرگى ۋاقىتتا 2000 جىلدىڭ دەڭگەيىنەن 18 پايىزعا تومەن. 2014 جىلعى مامىردا دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ بۇكىل الەمدىك اسسامبلەياسى سىرقاتتانۋشىلىقتى جانە ءولىمدى تومەندەتۋ ارقىلى تۋبەركۋلەز ەپيدەمياسىنا جول بەرمەۋگە ەلدەرگە مۇمكىندىك بەرەتىن كونتسەپتسيانى باعىتتايتىن تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس بويىنشا ددسۇ ستارتەگيانى قابىلدادى. 2000-2016 جىلدار ارالىعىندا تۋبەركۋلەزدى ۋاقىتىلى انىقتاۋ جانە ءتيىمدى ەمدەۋ ناتيجەسىندە 53 ميلليون ادامنىڭ ءومىرى ساقتالىپ قالدى.

ۆيتسە-مينيستر سوڭعى 10 جىلدا تۋبەركۋلەزگە قارسى ءىس-شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا بارلىق ساباقتاس قۇرىلىمداردىڭ قارقىندى جانە ماقساتقا باعىتتالعان جۇمىسى قازاقستاندا وكپە دەرتىنە شالدىعۋ 2,4 ەسەگە, ال ءولىمدى – 5,6 ەسە تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. جانە ەلىمىزدەگى تۋبەركۋلەزگە قارسى ءىس-شارالاردى بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن مەكەمەلەر مەن حالىقارالىق, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ ىنتىماقتاسا جۇزەگە اسىرۋى ناتيجەسىندە تۋبەركۋلەز بويىنشا ەپيدەميولوگيالىق كورسەتكىشتەردىڭ ءارى قاراي جاقسارۋى جانە ەلدەگى جالپى بۇل سىرقاتتىڭ جويىلاتىنىنا ءۇمىت ارتاتىنىن ايتتى.

مەديتسينالىق قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ل.م.احمەتنيازوۆا كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاپ,  دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترىلىگى اتىنان «دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىن, قۇرمەت گراموتالارى مەن العىس حاتتاردى تابىستادى.

قر ۇفعو ديرەكتورى م.م. ادەنوۆ ءوز سوزىندە ۇلتتىق تۋبەركۋلەزگە قارسى كۇرەس باعدارلاماسىنىڭ ەداۋىر جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتتى: ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارى تۋبەركۋلەز جانە ونىڭ دارىلەرگە ءتوزىمدى ءتۇرىن انىقتاۋعا قاجەتتى مولەكۋليارلى-گەندىك اپپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن; دارىلەرگە ءتوزىمدى تۋبەركۋلەزدى تۋبەركۋلەزگە قارسى جاڭا دارىلەرمەن قىسقا مەرزىمدە جانە جەكەشەلەندىرىپ ەمدەۋ كەستەلەرى قولدانىلا باستادى; ناۋقاستاردى امبۋلاتورلى ەمدەۋ جانە ناۋقاسقا باعىتتالعان مودەلدەرى كەڭىنەن قولدانىلۋمەن قاتار پسيحولوگيالىق  جانە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىلۋدە.   

ايناش ەسالي,

«ەگەمەن قازاقستان».

 الماتى