قوڭىر كۇز ەدى

(قاز-قالپىندا) جىل ون ەكى ايدىڭ ءار مەزگىلى ارينە ادەمى. ايشىعى الۋان, كورىنىسى كوركەم. قۇددى ءبىر, كەلىستى تىگىلگەن كەستەدەي, ورنەگى وزىنەن ءوزى ءورىلىپ تۇسكەندەي. اسىرەسە, ورمەك ءجۇزى اۋىپ, وزەن-كولدەن قيقۋ تاراپ, جىل قۇستارى جىلى جاققا قاراي قانات قاعار قارساڭدا قوڭىر كۇز كەلەر ەدى قو­ڭىر­­­اۋلاتىپ, دۇنيەنى دۇبىرلەتىپ, تەبىرەنتىپ-تەربەتىپ. قۇستار قاي­تىپ بارادى ساعىنتىپ قايتىپ كەلۋ ءۇشىن. كۇز اۋەنى توگىلىپ تۇر اۋەلەتىپ ءتوڭى­رەك­تەن. قانىق بوياۋعا مالىنعان تەكەمەتتەي ءتۇر­لەنىپ. بوزالا تاڭدا بوز ۇيدەن سىزىلىپ شىق­قان بوز ءتۇتىن بۇيرا-بۇيرا بۇلتپەن قوسى­لىپ كەتەر ەدى كوك جۇزىنە كوسىلە ەركىن كوتەرىلىپ. ەر­ەكشە قۇلپىرىپ, بار سيقىرىمەن ارباعان كوك­جيەك تۇرار ەدى جارقىن جولعا الىستان قول بۇل­عاپ شاقىرىپ. قوڭىر كۇزدىڭ ءمول­دىرەگەن مولتەك كەشتەرىندە مىڭ سان جۇلدىزدار شاپاعىنان شاشۋ شاشىپ. تامىلجىپ تاڭ اتادى. كەرىلىپ كۇن باتادى. ءبارى تانىس, ءبارى كەرەمەت. كەتپەن شاۋ­ىپ, وراق ورعان شارۋا الاجازدايعى تابان اقى, ماڭداي تەرىنىڭ ونبەگىن وندىرەتىن كەز ەكەنى جانە انىق. جيىن-تەرىم قىزعان ناۋقان تۇسى. بۇل – تاۋىق پەن بالاپاندى, بالىق پەن شاباقتى جانە تاعى باسقانى سانايتىن ءسات. كىرىسپەگە وسىلاي كىرىسىپ, ەندى كورگەن-بىلگەنگە, كوڭىل تۇيگەنگە قاراي كوشەيىك.   شامنىڭ جارىعى تۇبىنە تۇسەدى قىركۇيەك تۋىپ, قوڭىر كۇز كىرپىك قاققان شاقتا ەلگە جول ءتۇستى. «بارلىق جولدار ۇيگە باستايدى», دەگەن ەكەن ەرتە ەرتەدە. سونىمەن ءسوي­­تىپ باعىتىمىز – اۋىل. اۋىل دەگەنىمىز – جار­مۇ­حان­بەت ەلدى مەكەنى. ال­ما­­­تىنىڭ تۇبىنە قونىس تەپكەن اۋىل جارمۇحانبەت اتىن العالى قاي زامان. بۇرىندارى قالاي اتالعانى كو­نە كوز, كارى قۇلاقتىڭ دا ەسىندە جوق. قاراساي اۋدانىنداعى ەلتاي اۋىل­دىق وكرۋگىنە قارايدى. ىلگەرىدە «جەتىسۋ» كەڭشارى بولعان. جارمۇ­حانبەت الگى شارۋاشىلىقتىڭ شاعىن عانا بولىمشەسى ەدى. ادامدارى جەر ەمىپ, مال قايىرىپ تاڭنىڭ اتىسى, كۇن­نىڭ باتىسى بەلدى بۋىپ, بىلەكتى سىبا­نىپ, بالاقتى ءتۇرىپ قارا قازان, سارى بالانىڭ قامىمەن جۇرەتىن. جەر ەمگەندەرى كوكونىس پەن كوكشوپتىڭ كوپ ءتۇرىن ءوسىرىپ, مال قايىرعاندارى ءسۇت­تەن ماي شايقاپ, ايران ايىرىپ, ەت جوسپارىن دا وندىرتە ورىندايتىن. تەحنيكا ءتىلىن تاۋىپ, تىزگىنىن ۇستا­عان­دارى ىرگەدەگى بورالداي اۆتوبا­زا­سىندا ماشينە ايداپ, ايلىعىن شاي­لىعى مەن مايلىعىنا جەتكىزەتىن. بۇ­نىڭ ءبا­رى كەزىندەگى كەڭەستىك كەزەڭگە ءتان كۇي­بەڭى كوپ وزگەرمەيتىن كۇيكى تىرلىكپەن وسىلايشا ءجۇرىپ جاتتى. كۇندەردىڭ كۇنى جاماعاتتى ابدەن جاۋىر قىلعان جۇيە كەلمەسكە كەتىپ, بۇلتسىز كۇنگى نايزاعايداي كۇركىرەپ وڭىرگە وڭمەڭدەپ اتى دا, زاتى دا ءوز­گەشەلەۋ نارىق كەلدى ارتىنىپ-تار­تى­نىپ. الابوتەن وزگەرىستەر جەتەكتەگەن نارىقتىڭ پارمەنى قاپەلىمدە قاتتى بولىپ جۇرتتى ەداۋىر ساستى­رىپ تاس­تادى. الاساپىران باستالىپ, داعدا­رىس­تان داعدارىپ بىتكەن الەۋ­مەت الە­ۋەتىن تۇزەي الماي, شىبىق ءمىنىپ شاپ­قىلادى. كوپپەن بىرگە بەي­مالىمدەۋ وزگەرىسكە كۇمپ ەتىپ تۇسكەن شارۋا­شى­لىقتىڭ اياق شالىسى شا­لى­نىپ, ءجۇرى­سى وڭالمادى. باقان باي­لا­عان باقتا­شى­نىڭ, سيىر ساۋعان ساۋ­ىن­شىنىڭ بازارى تاراپ, باعى تاي­دى. توسىننان كەلگەندى دەنەدەگى ەت تۇگىلى سۇيەك تە توسىرقادى. بەيىمدەلۋ قيىنعا سوقتى. زامان تالابى ءبا­رىن قايتا باستاۋعا يتەرمەلەدى. ءومىر ونى كۇن تارتىبىنە ءمانى زور ماسەلە-مىندەت ەتىپ قويدى. جەر جەكەگە ۇلەس­تىرىلدى. مال-م ۇلىك مەنشىككە اينال­دى. بۇرىندارى توقى­راۋدىڭ تاۋقى­مە­تىنەن كوز اشپاعان ەل-جۇرت ادەپ­كىدە نارىققا ۇركە قارا­عا­نى راس. اۋ­ىلدىڭ ازىپ-توزۋى ۇرانعا تولى قاي­تا قۇرۋ كەزەڭىمەن تىكەلەي بايلا­نىس­تى ەكەندىگى دە ايداي الەمگە ايان. قا­سىقتاپ جينالعان, كۇرەكتەپ شاشىل­دى. اراق-شاراپقا قارسى جو­رىق جو­لىن­دا اياۋسىز كۇرەس باستالىپ, كوك­جە­لەك كومكەرگەن باۋلار بالتا ءجۇزى­نە ءىلىندى. الما باعى, ءجۇزىم باعى باۋداي ءتۇسىپ, تۇگەل دەرلىك وتالدى. شىبىق شانشىساڭ شىنار شىعاتىن قۇيقالى جەردىڭ قۇنارى قاشىپ, تا­مىر تاستاعان تاناپتان بەتەگە دە, بەدە دە «بەزىپ» كەتتى. اۆتوبازا جاي بازاعا اينالىپ, ءما­شينە جۇرگىزۋشىلەر جاياۋ جۇرگىن­شى­لەردىڭ قاتارىن تولىقتىرىپ, بازار جاعالاپ الا دوربا ارقالادى. ارايلاپ تاڭ اتتى. ەجەلدەن اڭ­سا­عان ەگەمەندىك كەلدى. تاڭدايى­مىز­عا تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتاتتى ءدامى جۇگىردى. ءومىر وزگەردى, كوش تۇزەلدى. اندا-ساندا اۋىلعا ات ءىزى تۇسەدى. سوندا الدىمنان اتويلاپ شىعىپ «امانداساتىن» اقساق-توقساق كەمشىن تۇستار جۇرەگىمدى كادىمگىدەي تىر­نا­لايدى. ول – جول ءجۇرۋ ماشاقاتى مەن اۋىز سۋ ازابى جانە دە الەۋمەتتىك-ءما­دەني ءومىر ءمانىسى. قازىر اۋىلعا اپا­را­تىن جول دا, اۋلاعا تارتىلعان سۋ دا بار. الايدا, اسا ماڭىزدى الگى نى­سان­دار كوپ جىلدان بەرى جوندەۋ كور­مەي جۇدەپ تۇر. الماتى-شا­مال­عان با­عىتىنداعى كۇرە جولدىڭ وڭ قاپتا­لىنان ءسال بۇرىلىپ تومەن قا­راي ءوت­سە­ڭىز, اۋىل جولى جۇرۋگە ەمەس, ءجۇر­مەۋگە ارناپ سالىنعانداي اسەر ەتەدى. جاماي بەرگەننەن قۇراق كور­پە­دەي تۇتە-تۇتەسى شىعىپ, جازدا شاڭ­نان, قىستا قيىرشىقتان كوز اشتىرمايدى. البەتتە, اۋىل توڭىرەگىندە قازىر نە كوپ, ءوندىرىس كوپ, اشىلىپ جاتىر. وعان دا شۇكىر. كەزىندە جابىلعانىن دا, قيراعانىن دا كورگەنبىز. وڭىردەگى وزگەرىس ءورىسى كەڭ. جۇمىسسىزدىقتىڭ قامىتىنان قۇتىلعاندار قانشاما. وسى ارادا اششى بولسا دا ايتىپ قا­­لۋ­دىڭ ورايى كەلگەنى سىڭايلى. ايت­پا­ساڭ ءسوزدىڭ اتاسى ولەدى. ايتۋ كەرەك سوندىقتان سوزبالاقتاماي. ىرگە كو­تەرىپ, بوي تۇزەگەن كاسىپورىنداردىڭ ۇلكەندى-كىشىلى باسشىلىعى كوز قيى­عىن سالىپ وزدەرى جۇرەتىن وسى جول­دى جاقسىلاپ ءبىر جوندەپ بەرسە, تاقتايداي ءتۇزۋ بولىپ قالار ەدى-اۋ. قاراپايىم حالىقتىڭ ايتار راحمەتىن الۋ عانيبەت ەمەس پە, ودان ارتىق قانداي قۇرمەت كەرەك ەندەشە. بۇنى – ءبىر دەڭىز. ەكىنشىسى – اۋىز سۋ. اۋىل اۋىز سۋدى تەرەڭنەن تار­تىل­ع­ان ۇڭعىمادان الادى. ازىرگە اعىپ تۇر. اقپاي قالۋى دا مۇمكىن. سەبەبى – مۇنارا مەن قۇبىردىڭ قۇ­رىلىسى توزۋعا تاياۋ. جىلدان جىلعا تۇرعىندار سانى ەسەلەپ ارتىپ كەلەدى. الداعى كۇنى ولشەۋلى سۋدىڭ ءمول­شەرى ىشە بەرسەڭ تاۋسىلىپ وزگەلەرگە جەتپەي قالۋى ابدەن كادىك. تىزە بەر­سەڭ تىزىمگە اينالاتىن تۇيتكىلدەردى جەرگىلىكتى اتقامىنەرلەردىڭ شەشىپ تاستاۋعا قاۋقارى جەتپەيدى ەمەس, جەتەدى. تەك ىنتا-جىگەر بولسا. مىنە, سون­دىقتان دا تاقىرىپشانى «شام­نىڭ جارىعى تۇبىنە تۇسەدى» دەپ بەكەر العان جوقپىز. ادەتتە, ءسوز ارا­سىن­دا جالپى «شامنىڭ جارىعى ءتۇ­بى­نە تۇسپەيدى» دەپ جاتۋشى ەدى, انى­عى ءدال سولاي. اسىلى, تەتىگىن تاپسا شامنىڭ جارىعى تۇبىنە تۇسكەنى كەرەك. بۇل اۋىلعا ەندى نە كەرەك؟ مەكتەپ تە, كلۋب تا, ەمحانا دا كەرەك بو­لىپ تۇر. ارينە, كەرەكتىلەردى ءتۇبىن­دە كەرەگىمىزگە جاراتىپ جاتساق ءجۇ­زىمىز جارقىن بولىپ كەتەر ەدى.   قازاقشا سويلەڭدەر! اۋىلعا كەلىپ, اۋلاعا كىردىك, تۋ­عان ءۇيدىڭ تابالدىرىعى وتكەن-كەت­كەن­دى ەسكە ءتۇسىردى. بىلتىر جەل­توق­ساننىڭ باسىندا سەكسەنگە اياق باسقان شاعىندا قارا شاڭىراقتىڭ كيەسى – اكەمىز ماڭگىلىك ساپارعا اتانىپ كەتكەن ەدى. ءالى كۇنگە قايتىپ كەلەر مە ەكەن دەگەن الدامشى سەزىمنەن ارىلا الماي ءجۇرمىز. بىراق الدىمىزدان شىق­پادى... قوراعا قاراپ ەدىك, قو­را­دان كورىنبەدى. قورانى جاقسى كو­رە­تىن, قورادا قوڭىرتوبەل اتى باي­لاۋ­لى تۇراتىن. اتىن باپتايتىن, جۇگە­نىن جوندەپ, ۇزەڭگى-باۋىن ماي­لاي­تىن. ەر­توقىمىن ءسۇرتىپ, ەرشىگىن ءتۇر­ت­كى­لەي­تىن. سۋدىڭ تۇنىعىن, ءشوپ­تىڭ ءشۇي­گىنىن, جەمنىڭ جەڭسىگىن الا­قا­نىمەن ۋىستاپ بەرۋشى ەدى اتىنا جارىقتىق. شالدىڭ ورنىنا شەشەمىز شىق­تى بالا-شاعاسىن شۇبىرتىپ. الپىس جىل وتاسقان وتاعاسىنان ايىرىلۋ وڭاي ەمەس ارينە. كۇزگى جەل ءوڭىن كۇ­رەڭدەتىپتى. كوكىرەكتەگى مۇڭ كوزىندە مەنمۇندالايدى. سابىرلى عوي, انالار قاشاندا. انالاردىڭ تابانى استىندا جۇماق جاتىر دەگەن ءسوز ىپ-راس. مەن وسىنى سەزدىم. كەنجە ءىنى­مىزدىڭ كەلىنشەگى كادىمگىدەي كەمسەڭ­دەپ, جانارىنان ءۇزىلىپ تۇسكەن تام­ش­ى­نى ىركىپ «پاپامدى ساعىنىپ ءجۇر­­مىن» دەگەنى. ساسقانىمنان: «قاي پا­پاڭدى؟» دەپپىن. – «ءسىزدىڭ اكەڭىزدى, ءبىزدىڭ اكەمىزدى, – دەپ ايگۇل كەلىن ءسوزىن ءارى ساباقتادى. – بىلتىر كۇز ايىندا ءدام-تۇز بۇيىرتىپ وسى ۇيگە كەلىن بولىپ تۇسەر الدىندا تانىس­تى­رۋ تارتىبىمەن تابالدىرىق اتتا­عام. سوندا عوي تولقىپ ءجۇرىپ, ورا­عى­تىپ ورىسشا سويلەپ قويىپپىن. ەرسىلەۋ كەتكەن قىلىعىما قىنجى­لىس تانىتىپ: – قازاقشا سويلەڭدەر! ەستىگەن ەلدەن ۇيات بولادى. مىنا ءۇي – قازاقتىڭ ءۇيى. قازاقتىڭ ۇيىندە قازاقشا سويلەيدى, – دەپ تۋلاعان. اپام سوندا اراعا ءتۇسىپ: – قوي­ساڭشى, ۇيات ەمەس پە ورىسشا سويلەدى دەگەنىڭ. سويلەيدى دە قويادى. قازاق­شاعا قايتىپ كەلەدى, قايدا بارار دەر­سىڭ. نە بولدى سونشاما؟ – دەپ ءۋاج ايتقان. اراشاعا تۇسكەنى وتقا ماي تامىزعانداي بولىپ, ءورشىپ تۇرعان اڭگىمە ءتىپتى ۋشىعىپ كەتتى. – اشۋى تارقاپ, اپتىعى باسىل­عان اكەي الدەنەدەن كەيىن ونىڭ ءما­نى­سىن جەرىنە جەتكىزىپ شەگەلەگەن. كەتكەن كەمشىلىككە جەڭىل-جەلپى قارا­ماي, تۋعان ءتىلىمدى تەرەڭ مەڭگەرۋگە تۇرتكى ەتكەن اكە ءتامسىلىن كوكەيىمە ءتۇرتىپ الدىم, – دەپ ءبىرتۇرلى ساعى­نىش­پەن قاراعانى. قاراشىعىنا تا­عى ءبىر تامشى ءىلىنىپتى. ايگۇل كەلىن راسىندا قازاق ءتىلىن قاتىرىپ بىلمەيتىن. تۋعان جەرى, ءوس­كەن ورتاسى سولاي بولسا, قايتىپ كىنا قويار­سىڭ. ورىسى مەن وزگەسى قالىڭ­داۋ كەرەكۋ ءوڭىرىنىڭ قىزى ەدى. وقۋى دا, ونان كەيىنگى قىزمەت ورىنداۋى دا الگىندەي ورتادا ءوتتى. ايگۇل ايتقان سوزىندە تۇ­رىپتى. جىل ىشىندە قازاق­شا جىلدام ءارى جاتىق سويلەيتىن بو­لىپتى. ءتاپ-ءتاۋىر. ارينە بۇعان قۋا­نۋ­دىڭ ەش رەتى جوق. قازاق قازاقشا سويلەۋدى ۇيرەندى دەگەندى ەستۋدىڭ ءوزى ەرسى, ۇيات ەمەس پە. سوكەت نارسە عوي. سوگۋگە دە بولمايدى. دەسەدە, دىتتەگەنىنە ءدال جەتكەن كەلىن­نىڭ ءىسى كە­لىس­تى-اق. ايگۇل كەلىننىڭ قادا­مى قۇتتى ەكەن, بەرەكەسىن بەرىپ باسقا باس, جاسقا جاس قوسىلدى. ءساۋىر ايىنىڭ باسىندا شەكەسى تورسىقتاي ۇل تاۋىپ, شاڭىراقتى شات­تىققا بولەپ, شىلدەحاناعا ۇلاستى. ءيا, ءومىر-وزەن دەگەن مىنە وسى. عۇمىر جال­عاسىپ جاتىر وسىلايشا توقتاۋسىز... انەۋ كۇنى اكەمدى تۇسىمدە كورىپ­پىن. «قازاقشا سويلەپ جۇرسىڭدەر مە؟» دەيدى. – ءيا, قازاقشا سويلەپ ءجۇرمىز, – دەيمىن. – سويتىڭدەر شىراقتارىم, ءسوي­تىڭ­دەر, دەپ سىبىرلاعانداي بولادى قۇلاعىما. شاماسى, ۇمىتپاي ءجۇر-اۋ ءبىزدى ءالى. – ءسىزدىڭ دە شىراعىڭىز سونبەسىن, اكە, – دەيمىن. باسقا نە دەيىن, سولاي بولارىنا سەنەيىن.   الماگۇل مەن المابەك الماگۇل دە, المابەك تە وسى اۋ­ىلدىڭ ەجەلگى تۇرعىندارى. اتتا­رى دا, زاتتارى دا ۇقساس. ەرلى-زايىپتى ەكەۋى. ىستەرى قاشاندا ۇسىنىقتى, ءوز­دە­رى ۇنەمى ۇقىپتى. الماگۇل تاتەم كوپ جىلدار بويى بولىمشەنى بىلىكتىلىكپەن باسقارىپ, اۋىلداعى ەركەك كىندىكتى جەتپەگەن جەتىستىككە جەتتى. كەڭەستىك كەزەڭدەگى وردەن-مەدال­دار­دىڭ ءبىرسىپىراسىن ومىراۋىنا جار­قى­راتىپ قاداپ, ماڭايىنداعىلارعا ماڭدايالدى بولدى. بيىك مىنبەردەن شەشەن سويلەپ, بەدەلى بەرەن ارتتى. شەت ەلدەرگە شىعىپ, جەر كوردى, شاۋ­ىپ ءجۇرىپ ەل تانىدى. ءبارى بەينەتتى ەڭبەكتىڭ زەينەتى ەدى. الماگۇل تاتەمنىڭ باياعى وتكەن كەڭەستىك زا­مان­داعى جانكەشتى ەڭبەگى كوز الدى­م­نان ءالى كۇنگە كەتپەيدى-اۋ, كەتپەيدى. ول بىلاي ەدى. بىردە القاپ باسىندا وڭشەڭ ەركەكتەرمەن قاتار ءيىن تىرەستىرىپ ەرەسەن ەكپىنمەن كەتپەن سىلتەپ جاتقان كەلىنشەكتىڭ قيمىلى ەرەكشە كورىندى. سويتسەم, الماگۇل ارىنداپ كەلگەن اساۋ سۋ اتىزداعى ارىقتىڭ ارناسى تالقانداعان تۇسىن بۇتىندەپ, شىم ويىپ جاتىپتى. جۇگەرى القا­بى­نىڭ جۇلگەسىن جايپاپ وتكەن قى­زىل سۋدىڭ كوزىن بۇرۋعا بۇلا كۇش كەرەك بولاتىن. سونداعى ابجىلدىگى قاي­ران قالدىرعان. ويحوي, شىركىن ءدۇ­نيە-اي, بولىمشەنىڭ ايەل باستىعى ءتاپ-ءتاۋىر بەدەلىن بەلدەن باسىپ, تەرىس اققان سۋمەن سولاي الىسقان. – تاتە-اۋ, نە ىستەپ جاتىرسىڭ, – دەيمىن عوي تۇك بىلمەگەنسىپ. – كورمەيسىڭ بە, ارىق قازىپ جاتىرمىن. ءسوز وسىلاي شورت ءۇزىلدى. ءسوي­لەۋگە ق ۇلىق تانىتپادى. كەدەرگى كەلتىرمە دەگەنى. قىزىل ءتۇستى كۇيمەلى كىشكەنتاي دوڭعالاقتى تراكتور مىنەتىن. تيتىمدەي تراكتور بولىمشە باستىعىنىڭ قىز­مەتتىك كولىگى ىسپەتتەس ەكەن سول كەزدە. الماگۇل قىزىل تراكتورمەن وي­دى دا, سايدى دا, قالا بەردى قىر­قانى دا كەزىپ جۇيتكىپ جۇرەتىن. جاي جۇرمەيتىن, شارۋا جايلاپ, جۇمىس قۋىپ جۇرەتىن. جالاڭ اياق جار كەشىپ, قىزىل اياق قىر كەشىپ قوعام ءۇشىن قاجىر-قايرات اياماعان الماگۇل تاتەم دە الپىستان باياعى دا اسقان. اياعى ازداپ اۋىرىپ, اقىرىن باساتىن كورىنەدى. اۋىرما­ڭىز, الماگۇل تاتە دەگەن تىلەكپەن, ەندى ول كىسىنىڭ ءومىر جولىنا ءبىر ءۇڭىلىپ قويۋ ەرسى بولماس ءسىرا. الماگۇل دە قىز كەزىندە كوپ ءجى­گىتتىڭ كوزىنە ءتۇسىپ بويجەتتى. كورشى ءۇيدىڭ تەرەزەسىنە دە, تۇتىنىنە دە قا­راپ ەرجەتكەن المابەك اعام اقىرى ال­ما­گۇل تاتەمدى قولىنان جەتەكتەپ الىپ كەلدى. الىپ كەلگەنى – اكە-شە­شەسىنە كەلىن ەتىپ تۇسىرگەنى. بۇل ارتتا قالعان وتكەن عاسىر ەنشىسىندەگى وقي­عا جەلىسى ەدى. ۇلدى ۇياعا ۇشى­رىپ, قىزدى قياعا قوندىردى ەكەۋى. سودان بەرى قوس اق­قۋ­داي قول ۇستاسىپ, ءومىر ايدىنىندا ءجۇزىپ كەلەدى, ءجۇرىپ كەلەدى. المابەك اۋىلعا دا, اۋدانعا دا ماي­­تالمان مەحانيزاتور اتىمەن شىق­تى. شىعاتىن ءجونى بار. ەرىنبەيتىن. ەرتە كوكتەمنەن جەر جىرتىپ, ەگىن ەگىپ, قو­ڭىر كۇزدە ءدان باستىرىپ, ىلە-شالا ءسۇ­دىگەر كوتەرىپ سانسىراتقان جۇمىستان سۇرىنە جىعىلاتىن. تاۋ­سىل­مايتىن جۇ­مىس المابەكتى تولا­عاي تابىسقا جەتكىزدى. تاڭداۋلى تراك­تورشى ەڭبەك كورى­گىن قىزدىرىپ لەنين وردەنىن توسىنە تاقتى. كەز كەلگەننىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن ور­دەننىڭ جان-جاعىندا باسقا ماراپاتتار دا جارقىرادى. ماراپاتقا ما­سات­تانباعان ديقان داندايسىمادى. اتاق-داڭقى جەتىسۋ ءوڭىرىن شارلادى. ءناسىبىن كاسىبىنەن تاپقان المابەك اعانىڭ باسقان قادامى بايىپتى, تۇ­عىردان ءتۇسىپ تۇرعان جوق. اعالىقتان ءوتىپ, اقساقالدىق جولعا تۇسكەن ول كىسىنىڭ ءجۇزى جاز, كوڭىلى كوكتەم. ءويت­كەنى, ادال ەتكەن ەڭبەكتىڭ وتەۋى – جەمىسىن قارتايعاندا قايماقتاي جەپ وتىر. قازان اۋزى جوعارى. ەل ەرتە­ڭى­نە سەنىمدى. قايراتى قايتپاي, الداعى كۇندى ۇكىلەپ, تىلەۋىن تىلەيدى. التىن قۇرساق اۋىلدا تۋىپ-ءوسىپ, تۋعان جەر­دىڭ تۋىن جىقپاي وتىرعان الماگۇل مەن المابەك ءتارىزدى تارلانداردىڭ تا­باندارى تيگەن ءوڭىر ءومىرى وركەندى. وركەندى ىسكە المابەك اعا دا ءاردايىم ورتاق ەكەندىگىن ماقتانىش تۇتادى. كەي-كەيدە ەسىنە جاستىق شاعى ءتۇسىپ كەتكەندە, ءسال جىميىپ قويادى. جىمي­عا­نى وزىنە ادەمى جاراسىپ تۇرادى. جى­­­ميعانى وتكەن كۇندەرىن ساعىنعانى... مارات اققۇل.