كىشكەنتاي ەلدەگى ۇلكەن داۋ
كىشكەنتاي دەپ استە دە وڭتۇستىك وسەتيا رەسپۋبليكاسىن كەمسىتەيىن دەپ وتىرعانىمىز جوق. اڭگىمە وسىناۋ شاعىن ەلدە داۋ شىقپايتىن جەردەن داۋ شىققانىندا بولىپ وتىر. جاس مەملەكەتتىڭ جوعارعى سوتى جەكسەنبىدە وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ ناتيجەسىن جارامسىز دەپ جاريالادى. سوتتىڭ وسى شەشىمىنىڭ ءوزىنىڭ زاڭدىلىعىنا كۇمان كوپ.
داۋ داۋىس بەرۋدىڭ قورىتىندىسى جاريالانار كەزدە, وپپوزيتسيادان ۇمىتكەر اللا دجيوەۆانىڭ جەڭىسى ايقىن بولا باستاعان كەزدە شىقتى. ماسكەۋ قولدايتىن بيلىكتىڭ اتىنان ءتۇسكەن توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى اناتولي بيبيلوۆتىڭ شتابى جوعارعى سوتقا بۇرمالاۋشىلىق بولدى دەپ شاعىم ءتۇسىردى. ادەتتە وپپوزيتسيا جاعى شاعىمدانار ەدى, بۇل جولى بيلىك جاعىنىڭ شاعىمدانۋى دا تاڭداندىرادى. جوعارعى سوت الدىمەن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا (وسك) سايلاۋ قورىتىندىسىن جاريالاماۋدى ءوتىنىپ, كوپ كەشىكپەي شاعىم بەرۋشىلەردى قولداعانىن مالىمدەدى.
بۇعان دەيىن شىن مانىندە وسك سايلاۋ قورىتىندىسىن جاريالاپ ۇلگەرگەن ەدى. الدىمەن 85 سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ 74-ىندە دجيوەۆا جەڭىسكە جەتىپ, 56,7 پايىز داۋىس جيناعانى, ال بيبيلوۆتىڭ ۇلەسىنە 40 پايىز تيگەنى ءمالىم بولعان. وسك جەڭىس دجيوەۆانىڭ جاعىندا ەكەنىن مالىمدەگەن.
بيليلوۆ – بيلىكتىڭ ادامى. بيلىك بولعاندا, بۇل رەسپۋبليكانى ۇزاق جىلدار باسقارعان (گرۋزيا قاراماعىندا بولعان كەزدە دە) ەدۆارد كوكويتانىڭ ادامى. وزىنە سەنىمى بولماعان سوڭ دا, ول بيبيلوۆتى ۇسىنعان. العاشقى تۋردا جەڭىمپاز انىقتالماي, ەكىنشى تۋردا ول وپپوزيتسيا وكىلىنەن ويسىراي جەڭىلدى.
اللا دجيوەۆا كىم دەگەندە, بىزگە ونىڭ بۇرىنعى رەسپۋبليكا ءبىلىم ءمينيسترى بولعانى بەلگىلى ەدى. مىنا داۋعا بايلانىستى رەسەي اقپارات قۇرالدارىنان ونىڭ باسقا جاعى دا اڭگىمە بولىپ وتىر. رەسەيدەگى حالىقارالىق ساراپتاما ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەۆگەني مينچەنكو بىلاي دەيدى: «بۇرىن الاياقتىعى ءۇشىن سوتتالعان ا.دجيوەۆا تۋرالى سۇراقتار تۋىندايدى, ول رەسەيدىڭ بۇل رەسپۋبليكانى قالپىنا كەلتىرۋگە بەرەتىن قارجىسىن قالاي جۇمسايتىنى بەلگىسىز». بۇل ەندى ءماسكەۋ ادامىنىڭ ءسوزى. دجيوەۆا قىلمىسكەر بولسا, ونى وسك ءۇمىتكەر ەتىپ تىركەمەۋگە ءتيىس ەدى عوي.
بۇرىنعى قورعانىس ءمينيسترى اناتولي بارانكەەۆيچتىڭ پىكىرى باسقاراق. قان توگىلۋى مۇمكىن, دەپ قاۋىپتەنەدى ول. جوعارعى سوت شەشىمىنىڭ ارعى جاعىندا رەسەي باسشىلىعى تۇرعانىن ايتادى. وڭتۇستىك وسەتيا باسشىلىعى تەك ماسكەۋگە سۇيەنەدى, دەيدى گەنەرال.
رەسپۋبليكا جوعارعى سوتىنىڭ توراعاسى جوعارىدا اتالعان ە.كوكويتانىڭ ءىنىسى ەكەنى دە ءسوز بولۋدا. سول سوتتىڭ شەشىمىمەن جاڭا سايلاۋدى الداعى جىلدىڭ 25 ناۋرىزىندا وتكىزۋ بەلگىلەندى. جانە وعان قاتىسۋعا ا.دجيوەۆاعا رۇقسات ەتىلمەيدى. وڭتۇستىك وسەتيا رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋراتۋراسى دا ا.دجيوەۆانى «ءتۇرلى-ءتۇستى رەۆوليۋتسيا» دايىندادى دەپ ايىپتاپ, وعان قارسى شارالار قولداناتىندارىن حابارلادى.
وسىنىڭ بارىنە قاراماي, اللا دجيوەۆا ءوزىن پرەزيدەنت دەپ جاريالاپ, ون ادامنان مەملەكەتتىك كەڭەس قۇردى. ول مەملەكەتتىك ورگاندار قۇرىلعانشا جۇمىس ىستەيتىن بولادى. ارينە, بۇعان قاراپ بۇرىنعى بيلىك تاراپ كەتكەن جوق, ولار دا بەلسەندىلىگىن كۇشەيتىپ, جاڭا ۇكىمەتكە جول بەرمەۋگە بارىنشا ارەكەت جاساپ جاتىر.
جاڭا ۇكىمەتتىڭ قانشاعا شىدارىن بولجاۋ قيىن
مىسىردا تىنىشتىق بولماي تۇر. كۇنى كەشە حۋسني مۇباراكتى تاقتان تايدىرعان قارسىلىق قاۋىمى ەندى وزدەرى بيلىك ۇستاتقان اسكەريلەرگە قارسى شىقتى. ولاردىڭ كوڭىلىن تابۋ ءۇشىن اسكەري كەڭەس بۇرىنعى پرەمەر-مينيستر ەسسام شارافتىڭ ورنىنا كامال ءال-گانزۋريدى تاعايىندادى.
قاشان دا ايىپكەر تابىلادى. كوبىنەسە شىن ايىپكەر ەمەس, قوساقتا كەتەتىن باسقالار بولادى. كايردەگى تاحرير الاڭىندا شەرۋگە شىققاندار جىل باسىندا ۇلت قۇتقارۋشىسى رەتىندە قابىلدانعان اسكەريلەردىڭ باسشىسى مارشال موحاممەد حۋسەين ءتانتاۋيدىڭ كەتۋىن تالاپ ەتىپ وتىرسا, اسكەري كەڭەس پرەمەر-مينيستر ەسسام شارافتىڭ قىزمەتتەن كەتۋىن قابىل العانىن جانە پارلامەنت سايلاۋىنىڭ ۋاقىتىندا وتەتىنىن مالىمدەپ, قارسىلىققا شىققانداردى سوعان قاناعات ەتۋگە شاقىردى. ال شاراف بولسا, العاشقى ءتورت كۇندەگى شايقاستا 40 ادام قازا تاپقان سوڭ-اق, كەتەتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن.
ءسىرا, اسكەريلەردىڭ ەلدەگى جاعدايدى ۋىسىنان شىعارىپ العاندىعىن جاڭا ۇكىمەت باسشىسىن تاعايىنداۋعا بايلانىستى ارەكەتتەرىنەن دە اڭعارۋعا بولعانداي. الدىمەن ولار ماگاتە-ءنىڭ بۇرىنعى باس ديرەكتورى موحاممەد ءال-بارادەيگە ۇسىنىس جاسادى. ساراپشىلار ونىڭ پرەمەر-مينيستر بولاتىنىنا كۇمان كەلتىرمەگەن. بىراق اسكەريلەر مەن بارادەي اراسىنداعى كەلىسسوز ءناتيجەسىز اياقتالدى.
ءسويتىپ, ويلاماعان جەردەن كامال ءال-گانزۋري جاڭا ۇكىمەت باسشىسى بولىپ شىعا كەلدى. ولاي دەيتىنىمىز, ونىڭ اتى ءۇمىتكەرلەر قاتارىندا اتالا قويمايتىن. مۇنى دا كوپشىلىك سەنىمىنەن ايرىلا باستاعان اسكەريلەردىڭ قالاي دا قارسىلىققا شىققان حالىقتىڭ كوڭىلىن تابۋ ارەكەتى دەۋگە بولار. ويتكەنى, حالىق قازىر اسكەري حۋنتانىڭ ماڭىندا جۇرگەندەردى قالامايتىنى انىق.
سويتسە دە, ءال-گانزۋري بەلگىلى قايراتكەر, مۇباراك بيلىگى تۇسىندا ون جىلداي ۇكىمەت قۇرامىندا بولعان. 1996-1998 جىلداردا ۇكىمەتتى دە باسقاردى. ءبىرشاما باستاماشىلدىعىمەن جۇرتتىڭ ەسىندە دە قالعان. حۆق مەن ەگيپەتتىڭ اراقاتىناسىن قالىپقا ءتۇسىرىپ, ەلدىڭ قارجىلىق جاعدايىن نىعايتتى. ءنىل بويىنداعى ءومىردى جاقسارتۋ باعدارلاماسىن ۇسىندى. مۇنداي باستاماشىلدىق بيلىككە ۇناماي, ول قىزمەتىنەن كەتكەن.
ءال-گانزۋري بيلىككە اسا كۇردەلى جاعدايدا كەلىپ وتىر. ەلدە اسكەريلەرگە قارسى ەكىنشى رەۆوليۋتسيا باستالىپ, ول ايتارلىقتاي قانتوگىسكە سوقتىردى. حالىق پەن اسكەري حۋنتانىڭ قايتا ءتىل تابىسۋى ەكىتالاي. ءال-گانزۋريدىڭ سول اسكەريلەردىڭ ادامى رەتىندە ارەكەت ەتۋىنىڭ ەشقانداي بولاشاعى جوق. ول ءوزىنىڭ باعدارلاماسىمەن, بەلگىلى دارەجەدە اسكەري توپقا وپپونەنت رەتىندە كورىنسە عانا, حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولادى.
دۇيسەنبىدە ەلدە پارلامەنت سايلاۋى باستالدى. بۇل ءوزى قىزىقتاۋ سايلاۋ: ءۇش كەزەڭدە ءوتىپ, الداعى جىلعى قاڭتاردىڭ ورتاسىنا دەيىن سوزىلادى. وسىلاي سوزىلا كەلىپ, پارلامەنت 24 ناۋرىزدا عانا جۇمىسىن باستايدى. وعان دەيىن نە بولىپ, نە قويارىن كىم بىلگەن.
سويتسە دە ەلدەگى ەڭ ۇلكەن ساياسي وقيعا الداعى جىلى ماۋسىم ايىندا وتەتىن پرەزيدەنت سايلاۋى بولماق. ەل ىشىندەگى ساياسي كۇشتەردىڭ ارا سالماعى سوندا كورىنەدى. بالكىم, تىنىشتىق تا سودان كەيىن ورنىعار.
ماماديار جاقىپ.