دەنى ساۋ ۇرپاق – جارقىن بولاشاق

تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ ۇرپاققا بەرگەن ۇلكەن باقىت, حالقىمىزدىڭ ءماڭ­گىلىك قۇندىلىعى. ءبىز بۇگىنگە دەيىنگى بارلىق جەتىستىكتەرىمىزگە تاۋەلسىزدىك­تىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك. ءتا­ۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ ەڭ باستى يگىلىگىمىز, باعا جەتپەس قۇندىلىعىمىز. مەملەكەت تاۋەلسىزدىگى كەزەڭىندە قازاقستان دەموكراتيالىق مەملەكەت نەگىزدەرىن قۇرۋ ءۇشىن كەڭ اۋقىمدى سايا­سي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك رەفور­مالاردى جۇزەگە اسىرۋدا اي­تارلىقتاي  ىلگەرىلەۋگە قول جەتكىزدى. بۇل رەتتە مەملەكەت ساياساتىنىڭ باس­تى ارتىقشىلىعى – دەنساۋلىق ساق­تاۋدى دامىتۋ. انا مەن بالا دەنساۋ­لىعىن قورعاۋ ماسەلەلەرى, تۋدىڭ ارتۋى, بالا مەن انا ءولىم-ءجىتىمىنىڭ ازايۋى, مەديتسينالىق-دەمو­گرافيالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋى ەلى­مىزدىڭ دا­مۋىنا ۇلكەن ىقپالىن تيگىزدى. وسى­نىڭ ارقاسىندا انا مەن بالا دەن­ساۋلىعىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى 1991 جىلى 1000 جاڭا تۋىلعان بالا­نىڭ ىشىندە نارەستە ءولىمى 19,6 % بولسا, ال 2010 جىلى 16,5-كە دەيىن ازايدى. انا ءولىمى 1991 جىلى 60,9 % قۇراسا, ال 2010 جىلى 23,1-گە دەيىن ازايدى (100 مىڭ جاڭا تۋىلعان بالانىڭ ىشىندە). ستراتەگيالىق ءتۇسى­نىك تۇرعىسىنان حا­لىق­تىڭ ساۋلىعى, ەل مەن مەملەكەتتىڭ بولاشاعى تىكەلەي انا مەن بالا دەن­ساۋلىعىنا باي­لانىستى. ەلباسىمىز مەديتسينالىق كومەك سا­پاسىنىڭ  ودان ءارى جاقسارۋى مەن جو­عا­رى تەحنولوگيالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سىنىڭ دامۋىن قازاقستان­دىقتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتى­رۋ­داعى نەگىزگى ار­تىقشى­لىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە جاريالادى. ورتالىقتا دەنە سالماعى وتە ءتو­مەن جانە توتەنشە تومەن جاڭا تۋىل­عان سابيلەرگە كۇتىم جاساۋ, تسەرە­برال­دى جانە ينفەكتسيالىق پاتو­لوگياسى بار جاڭا تۋىلعان سابيلەردى ەمدەۋ, اسقازان-ىشەك جولى, جۇرەك-تامىر, قولقا-وكپە, ءزار شىعارۋ ءجۇ­يەلەرى دا­مۋى­نىڭ  تۋا بىتكەن اقاۋى, قان اۋرۋ­لارى بار بالا­لاردى حي­رۋرگيالىق جانە كونسەرۆاتيۆتى جولمەن ەمدەۋ ادىستەرىن جەتىلدىرۋ, با­لا­لارداعى مۋكوۆيستسيدوز, قولقا دەمىكپەسى, تسەليا­كيانى ەمدەۋ ماسەلە­لەرى ەنەتىن ءىرى عىلىمي-زەرتتەۋلەر قاتارى جۇرگىزىلەدى. پجبحعو-دا عىلىمي-زەرتتەۋلەر مەن وڭدەۋلەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن زاماناۋي كلينيكالىق-زەرتحانالىق بازا بار, كومپيۋتەرلەرمەن جانە زاماناۋي تەلەكوممۋنيكاتسيالىق بايلانىسپەن (مەديتسينالىق مالىمەتتەر قورىنىڭ ءۇل­كەن تاڭداۋى جانە ءتۇرلى مەديتسينا ءبو­لىمدەرى بويىنشا ارنايى ىزدەۋ ءمۇم­كىن­دىگى بار عالامتور جۇيەسى, ەلەكترون­دى پوشتا, تەلەمەديتسينا) جابدىقتالعان. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جى­لىندا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا ايتارلىقتاي جاقساردى, ورتالىق زاماناۋي قۇرىلعىمەن جابدىقتالدى. جاق­سى ماتەريالدىق بازا ناۋقاس بالالاردى تەرەڭ كەشەندى تەكسەرۋدى, زاماناۋي ەمدەۋ ادىستەرىن, جاڭا ءدارى-دارمەكتەردى پايدالانۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ورتالىق­تىڭ 200 ورىندىق جەكە كلينيكاسى جانە 25 كلينيكالىق جانە پاراك­لينيكالىق بولىمشەلەرى بار. كلينيكادا كوللاگەنوزدى, رەۆماتويدتىق ارتريتتەردى, قولقا دەمىكپەسىن, ۇزاققا سو­زىلعان پنەۆمونيانى, گاستريتتى, تسە­ليا­كيانى, لەيكوزداردى, اپلاستيالىق انە­ميانى, گيستيوتسيتوزدى ەمدەۋدە جوعارى بىلىكتى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى, جاڭادان تىم شالا تۋىل­عان سابيلەرگە كۇتىم جاسالادى, دامۋ­دىڭ تۋا بىتكەن اقاۋى بار جاڭادان تۋىلعان بالالاردى قۇتقارۋعا ءمۇم­كىن­دىك بەرەتىن اقاۋلار حيرۋرگيالىق جولمەن ەمدەلەدى, سونداي-اق ءتۇرلى كۇر­دەلى-سوماتيكالىق جانە حي­رۋرگيا­لىق پاتولوگياسى بار بالالار ەمدەلەدى. نەمىس-اۆستريالىق BFM تو­بىنىڭ حات­تاماسى بويىنشا بالا جاس­تاعى  وتكىر لەيكوز جانە باسقا دا ونكو­گەما­تولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋدىڭ زاماناۋي باعدارلامالارى ەنگىزىلگەن. پجبحعو ماماندارى اۋىر ناۋ­قاس­تارعا بايلانىستى كەڭەستەر الۋ ءۇشىن رەسپۋبليكا وبلىستارىمەن بەي­نەكون­فە­­رەنتس­بايلانىس سەانستا­رىن ءجۇر­گىزۋ­گە, سونداي-اق لەكتسيالار مەن سەمي­نارلارعا قاتىسادى. پەدياتريا جانە بالا حي­رۋرگياسى بو­يىن­شا تاقى­­رىپتىق جەتىلدىرۋ تسيكلدارى ءجۇر­گىزىلەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى نور­ماتيۆتىك-قۇقىق­تىق بازاسىنا ءساي­كەس ورتالىق مامان­دارى ايماق­تاردا بالا­لاردى الدىن الا قاراۋدىڭ توق­سان سايىنعى تالداۋىن جاسايدى. بالانى الدىن الا مەديتسينا­لىق قاراۋدىڭ (سكرينينگ) ستاتيستيكا­لىق كارتاسى جا­سالعان, سونداي-اق جاس كاتەگورياسى مەن مامانداردىڭ قا­راۋى بويىنشا ءوز­گەرىستەر ەنگىزىلگەن: 1 جاسقا تولما­عان بالالار. قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سى ءتا­ۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دىعىن تويلاۋ قارساڭىندا  بالا كارديو­حيرۋر­گيا­سى مەن ينتەرۆەن­تسيا­لىق كارديولوگيا بولىمشەسى, سون­داي-اق سۇيەك مايىنىڭ ترانسپلان­تاتسياسى بولىمشەسى بار ونكوگەماتولوگيا ورتا­لىعى ءۇشىن 150 ورنى بار قوسىمشا جاڭا پجبحعو كورپۋ­سىنىڭ اشىلۋى جوسپارلانىپ وتىر. «سالا­ماتتى قا­زاقستان» مەملەكەتتىك باع­دارلا­ما­سىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ورتا­لىقتا 2012-2015 جىل­دارعا ين­نو­­ۆاتسيالىق مە­ديتسينالىق تەحنولوگيالار ترانس­فەرتىنىڭ  «جول كارتاسى» جاسا­لىن­­عان. ورتالىققا قىز­مەت­كەرلەردى الەمنىڭ وزىق  كليني­كالا­رىن­دا وقىتۋ جانە ءارى قاراي اي­ماقتارعا ترانسفەرتتەۋ جولىمەن ەنگىزۋ جوسپارلانعان ين­نوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ۇسىنىل­عان. تاۋەل­سىزدىك جىلدارىندا جىل سا­يىن بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردى قارجى­لان­دىرۋ وسۋدە, ماتەريالدىق-تەحني­كالىق بازا ايتار­لىقتاي جاقساردى, مامان­دار­دى شەتەلدە وقىتۋ, جوعارى تەحنولو­گيا­لاردى ەنگىزۋ مۇمكىندىگى تۋىپ وتىر. پەدياتريا جانە بالا حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى ەلىمىزدىڭ ءسابي­لەرىنە جوعارى مامان­داندىرىلعان مەديتسينا­لىق كومەك كورسەتۋگە دايىن, سەبەبى بالالار ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز! ساۋلە نۇكىشەۆا, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى پەدياتريا جانە بالا حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى.