وسىدان 127 جىل بۇرىن, ياعني 1891 جىلى العاش رەت اۋىر اتلەتيكادان الەم چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلدى. لوندوندا وتكەن ايتۋلى جارىستا نەبارى 6 مەملەكەتتەن كەلگەن 7 سپورتشى باق سىنادى. ءبىر عانا سالماق دارەجەسى بويىنشا وتكەن سايىستا جەرگىلىكتى زىلتەمىرشى ەدۆارد لوۋرەنس لەۆي توپ جارسا, يتاليالىق دجاكومو دزافارانا مەن بەلگيالىق ارتۋر فرانسۋا كۇمىس پەن قولا مەدالدى ءوزارا ءبولىستى.
سودان بەرى الەم چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى 85 مارتە جەلبىرەدى. العاشقى 61 جارىستا تەك ەرلەر عانا سايىسقا تۇسسە, 1987 جىلدان باستاپ, ولاردىڭ قاتارىنا ايەلدەر دە قوسىلدى. ءبىر قىزىعى, باستاپقى كەزەڭدەردە ءبىر جىلدا ءۇش-ءتورت باسەكەگە دەيىن ۇيىمداستىرىلسا, كەيىننەن بىرتە-بىرتە دۇنيەجۇزىلىك دودانى وتكىزۋ ءتارتىبى ءبىر جۇيەگە كەلتىرىلدى.
الەمدىك سپورت تاريحىندا ءوز ەسىمدەرىن التىن ارىپتەرمەن جازىپ كەتكەن قازاقستاننىڭ اۋىر اتلەتتەرى دە از ەمەس. بۇگىنگى ماقالامىزدا تەك الەم چەمپيوناتى جايىندا اڭگىمەلەيتىن بولساق, قازاقستاندىقتار العاشقى مەدالدىڭ سىڭعىرىن 1974 جىلى ەستىدى. ءفيليپپيننىڭ استاناسى – مانيلادا وتكەن جارىستا يۋري زايتسەۆ قولا مەدالدى قورجىنعا سالدى. 1976 جانە 1979 جىلدارى ول ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى اتانسا, 1977 جىلى كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. ال 1975 جىلى ماسكەۋدەگى باسەكەدە ۆاسيلي ماجەيكوۆ ەكىنشى ورىندى ولجالادى. 1980 جىلى ماسكەۋدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارى بارىسىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ دا جۇلدەلەرى ساراپقا سالىنعانىن ەگدە تارتقان جانكۇيەرلەر ۇمىتا قويعان جوق. سول جارىستاردا ۆيكتور مازينگە تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. جەرلەسىمىز قوس بىردەي دودادا چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزدى.
حح عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىنىڭ ەكىنشى جارتىسىندا اناتولي حراپاتىيدىڭ ءداۋىرى باستالدى. 1986-1990 جىلدار ارالىعىندا ول قاتارىنان بەس الەم چەمپيوناتىندا قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. ال 1990 جىلى سەرگەي كوپىتوۆ بۋداپەشتەگى باسەكەدە قولا مەدالدى يەلەندى. تاۋەلسىز قازاقستانعا العاشقى مەدالدى سىيعا تارتقان دا اناتولي حراپاتىي. داڭقتى سپورتشى 1993 جىلى مەلبۋرندەگى جارىستا قولا جۇلدەگەر اتاندى. 1995 جىلى گۋانجوۋدا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا ول ءوزىنىڭ كوماندالىق ارىپتەسى اندرەي ماكاروۆپەن بىرگە تاعى دا ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى.
2005 جىلى دوحادا جانە 2006 جىلى سانتو-دومينگودا يليا يلين ءدۇيىم جۇرتتى تەڭدەسسىز ونەرىمەن تامساندىرىپ, التىن تۇعىرعا كوتەرىلدى. 2009 جىلى كوياندا ۆلاديمير سەدوۆ, ءزۇلفيا چينشانلو, مايا مانەزا جانە سۆەتلانا پودوبەدوۆا دارا شىقسا, ۆلاديمير كۋزنەتسوۆ قولا مەدالدى يەمدەندى. 2010 جىلى انتاليادا مايا مانەزا مەن سۆەتلانا پودوبەدوۆا التىننان القا تاعىندى. 2011 جىلى پاريجدە يليا يلين مەن ءزۇلفيا چينشانلو الدىنا جان سالماسا, مايا مانەزا مەن سۆەتلانا پودوبەدوۆا كۇمىس مەدالدى ولجالادى. 2013 جىلى ۆروتسلاۆتا الماس وتەشەۆ كۇمىس مەدالدى يەلەنسە, ۆلاديمير سەدوۆ قولاعا قول سوزدى.
2014 جىلى الماتىدا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستا يليا يلين, ءزۇلفيا چينشانلو جانە جاسۇلان قىدىرباەۆ الەم چەمپيونى اتانسا, جازيرا جاپپارقۇل, ۆلاديمير سەدوۆ كۇمىس مەدالدى ەنشىلەدى. ال كيريلل پاۆلوۆ قولا جۇلدەنى قاناعات تۇتتى.
2015 جىلى حيۋستوندا نيدجات راحيموۆ پەن الەكساندر زايچيكوۆ تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, جازيرا جاپپارقۇل كۇمىس, ال سۆەتلانا پودوبەدوۆا قولا الدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, اقش-تاعى دودادا قازاقتىڭ قوس قىرانى – الماس وتەشوۆ پەن جاسۇلان قىدىرباەۆ تا جۇلدەگەرلەر ساناتىنا قوسىلعان بولاتىن. وكىنىشكە قاراي, ولارعا «دوپينگ قولداندى» دەگەن ايىپ تاعىلىپ, ولار ءوز مەدالدارىنان ايىرىلدى. مىنە, اۋىر اتلەتيكادان وتكەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ قىسقاشا تاريحى وسىنداي.
عالىم سۇلەيمەن, «ەگەمەن قازاقستان»