2 ءساۋىر – بالالارعا ارنالعان كىتاپتاردىڭ حالىقارالىق كۇنى. اتاۋلى كۇندەردىڭ ىشىنەن وسى كۇندى ەرەكشە قۇرمەتتەۋگە, قاستەرلەۋگە بولار ەدى. ۇمىت قالدىرىپ كەلەمىز. ءتىپتى كوبىمىز بىلمەيمىز. بالالارعا ارنالعان كىتاپتاردىڭ حالىقارالىق كەڭەسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, نەمىس جازۋشىسى يەللە ليپماننىڭ ۇسىنىسىمەن 1967 جىلى وسى ۇيىم شەشىمىمەن بەكىتىلگەن داتا.
الەمدە وسى كۇنى بالالار ادەبيەتىنە ارنالعان ۇلكەن شارالار ۇيىمداستىرىلىپ, سول ارقىلى ءاربىر بالانىڭ تۇلعا بوپ قالىپتاسۋ جولىندا كىتاپتىڭ قانشالىقتى ماڭىز اتقاراتىنىنا باسا نازار اۋدارىلدى. ءار بالدىرعاننىڭ رۋحاني الەمى, ءبىلىمى, تاربيەسى كىتاپپەن بايدى. «كىتاپ – ءبىلىم بۇلاعى, ءبىلىم – ءومىر شىراعى» دەگەن قاناتتى ءسوز وسى كۇنى جاڭعىرىپ تۇرسا بولماي ما؟!
بۇل – الەمگە داڭقى جايىلعان ايگىلى ەرتەكشى گانس حريستيان اندەرسەن دۇنيە ەسىگىن اشقان كۇن. ونىڭ قالامىنان تۋعان ەرتەگىلەر الەمىن عالامنىڭ بالدىرعاندارى وزدەرىنە مەكەن قىلعالى قاشان.
XVII عاسىردىڭ ورتا تۇسىندا بالالارعا اۋىزشا ەرتەگى ايتۋدان باستالعان بۇل ادەبيەت جانرىنىڭ دۇنيەگە كەلگەنىنە دە اسا كوپ ۋاقىت بولا قويعان جوق. XVII عاسىر سوڭىندا فرانتسيادا اتاقتى اكادەميك شارل پەررو «كۇلشە قىز», «قىزىل تەلپەكتى قىز», «ساپتاما ەتىك كيگەن مىسىق», «فەيانىڭ سىيلىقتارى», «ۇيقىداعى ارۋ» سياقتى حالىق ەرتەگىلەرىن قايتا وڭدەپ, كىتاپ ەتىپ شىعارىپ, ءوزى دە بالالارعا ارناپ شىعارما جازادى. XVIII عاسىردا بالالار دانيەل دەفونىڭ «روبينزون كرۋزو», دجوناتان سۆيفتىڭ «گۋلليۆەردىڭ ساياحاتى», «مىڭ ءبىر ءتۇن» سياقتى الەمگە ايگىلى شىعارمالاردى وقي باستادى. ءحىح عاسىردا عانا بالالار وزدەرىنە ارنايى جازىلعان ليۋدۆيگ يوگانن تيكا, ەرنەس تەودور امادەيا گوفمان, اعايىندى گريم, گانس حريستيان اندەرسەندەردىڭ ەرتەگىلەرىن وقىدى. سودان بەرى قانشاما بالدىرعانعا ارنالعان جاۋھار تۋىندىلار دۇنيەگە كەلدى.
اندەرسەن اتىنداعى كسرو بويىنشا سىيلىقتى كەزىندە مارات قابانباي «جيھانكەز تيتي» شىعارماسى ءۇشىن يەلەنىپ, كىتابى ماسكەۋدە ارنايى سەريا بويىنشا جارىق كورگەن بولاتىن. قازاق بالالار ادەبيەتىنىڭ جازۋشىلارى دەپ ساناۋلى قالامگەرلەردى عانا ناسيحاتتاپ كەلەمىز. وتەباي تۇرمانجانوۆ, مولداحمەت قاناز, ەرمەك وتەتىلەۋوۆ, جاقان سماقوۆ, ءادىباي تابىلديەۆ, وتەپبەرگەن اقىپبەكوۆ, ءادىل بالتا, ءابدىراشتىڭ جاراسقانى سياقتى قالامگەرلەردىڭ ەسىمدەرى مەن شىعارمالارى بالالار ادەبيەتى دەگەندە كوپ ايتىلا بەرمەيدى. وسى اۆتورلاردىڭ شىعارمالارىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ قازاق بالالارىنىڭ بويىنا ۇلتتىق مىنەزدى قالىپتاستىرىپ, بولاشاق ۇرپاقتىڭ ۇلتجاندى ازامات بولۋىنا ىقپال ەتەرى ءسوزسىز. ال بۇل كۇن بالاڭىزعا ەرەكشە سىيلىق – كىتاپ تارتۋ ەتۋگە تاعى ءبىر تاماشا سەبەپ بولىپ قالا بەرمەك.
دايىنداعان باعاشار تۇرسىنباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»