بالتاباي اۋىلىنداعى باياندى ىستەر

مەملەكەتتىك قىزمەتتە 20 جىلدان استام تاباندى ەڭبەك ەتىپ, اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ساۋلە اليپوۆانىڭ بالتاباي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى بولىپ بەكىگەنىنە ەكى جىلدان اسا ۋاقىت ءوتتى. اۋىل اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ تۋرالى پرەزيدەنت باستاماسىنا سايكەس, وتكىزىلگەن سايلاۋدا باسىم داۋىسقا يە بولعان س.اليپوۆا وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋدا جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.

«اۋىل اكىمى بولىپ سايلانعان كۇننەن باستاپ ەڭ الدىمەن حالىق ۇنىنە قۇلاق ءتۇرۋدى ءجون كوردىم. وسى ماقساتتا WhatsApp جەلىسىنەن اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن «اشىق اكىمدىك/ دوستۋپنىي اكيمات» اتتى ارنايى چات اشىپ, 7 اۋىل بويىنشا ولاردىڭ تالاپ-تىلەكتەرىن تىڭدادىم. الماتىداي الىپ مەگاپوليستەن 60-اق شا­قىرىم جەردە تۇراتىن اۋىلدىڭ كور­كەيۋى دە ماڭىزدى. سول سەبەپتى اۋىل حال­قىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى سۇرانىسى اۋىلىشىلىك جول, جارىق جانە الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ جاڭارتىلۋى بولدى», دەيدى ساۋلە بازاربايقىزى.

اۋىلداعى اعايىننىڭ ءتىلىن تا­­ۋىپ, اشىق ديالوگ قۇرۋدا «قۇرمەتتى دوس­­تارىم» دەپ ءسوز باستاۋدى داعدىعا اينال­دىر­عان اۋىل اكىمى نازىكتىگىنە قارا­ماستان حالىقپەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ, قيىننان قيىستىرا جول تابۋعا بار ءبىلىم-بىلىگىن, كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرادى.

«ەكى جىلدا اتقارىلعان جۇمىستان اۋىل جۇرتى تولىق حاباردار. بيۋدجەتتىڭ كىرىس-شىعىستارى تۋرالى چاتتا تولىق ەسەپ بەرىلەدى. وكرۋگكە قاراستى 7 اۋىل­دا 55 كوشە بولسا, سونىڭ 50 پايىزى عانا اسفالتتالعان. قازىر بۇل كورسەتكىش 86 پايىزعا جەتتى. وسى جىلى 10 كوشە­نى اسفالتتاۋعا ۇسىنىس بەرىلدى. مەر­دى­گەرلەرمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ ناتي­جە­سىندە اۋىلىشىلىك كوشەلەر ساپالى جاسالىپ, تۇرعىندار كوڭىلىنەن شىقتى. اسفالت توسەلمەس بۇرىن 7 اۋىلدىڭ جولىنا دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن 15 ملن تەڭگەگە قيىرشىق تاس توسەلىپ, جولدىڭ تاقتايداي تەگىس بولۋىنا سەپتىگى ءتيدى. جالپى العاندا, اۋىلىشىلىك كوشەلەردىڭ اسفالتتالۋىنا 428 ملن 194 مىڭ تەڭگە قارجى جۇمسالدى. بالتاباي اۋىلىنا سۋ قۇبىرلارى 60-جىلدارى تارتىلعان, سودان بەرى ابدەن توزىپ بىتكەن. ءبىرى جامالسا, تاعى ءبىر جەرى جارىلىپ, اۋىزسۋ ەڭ ۇلكەن پروبلەماعا اينالعان ەدى. 25 ملن تەڭگەگە جوبالىق سمەتالىق قۇجات جاسالىپ, بيىل سۋ قۇبىرى تولىق جاڭارتىلادى. «پرومەتەي» ساياجايىنىڭ سۋ مۇناراسى ناسوستارىمەن 1 ملن تەڭگەگە جاڭارتىلدى. ەندى 3 ساياجايعا دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن 12 ملن تەڭگەگە سۋ قۇبىرلارىن جەراس­تىنا ءتۇسىرۋ جۇمىستارى اتقارىلادى. سونىمەن قاتار وسى جىلى بالتاباي اۋىلىنا كوگىلدىر گاز كەلەدى. بۇل دا – ەڭ ۇلكەن جاڭالىق», دەگەن اۋىل اكىمى اۋىلدىڭ ءىرى كاسىپكەرلەرى الەۋمەتتىك جوبالارعا قولۇشىن بەرۋدەن ايانىپ قالمايتىنىن اتاپ ايتتى.

بۇعان قوسا, اۋىلدىق امبۋلاتوريانىڭ كەشەندى جوندەۋ جۇمىستارى مەرزىمىنەن بۇرىن اتقارىلۋى اۋىل جۇرتىن قۋانت­قان. وعان بيۋدجەتتەن 174 ملن تەڭگە جۇمسالعان. سونىمەن قاتار اقباستاۋ اۋىلىنداعى ەلەكتر باعانالارى مەن ترانسفورماتور, جەلىلەرىمەن قوسا 158 ملن تەڭگەگە جاڭارتىلعان. بۇرناعى جىلى كۇش اۋىلىنا 50 ملن تەڭگەگە مودۋلدى امبۋلاتوريا سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەن. بالتاباي اۋىلىنداعى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ارداگەرلەرىنە ارناپ بوي كوتەرگەن ەسكەرتكىشتىڭ ەسكىرىپ, توزىپ كەتكەنى ەسكەرىلىپ, بىلتىر 80 جىلدىققا وراي اينالاسىن قورشاپ, اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزىپ, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلۋى دە ۇلكەن جەتىستىك. اللەياعا بالالار الاڭى سالىنىپ, تۇندە سامالاداي جارقىراپ تۇراتىن ارنايى اركانىڭ جاسالۋى جۇرتشىلىقتىڭ كوڭىلىن سەرپىلتكەن. سونداي-اق بالتاباي-بىرلىك اۋىلى اراسىنداعى 6 شاقىرىم جول بويىنداعى باعانالارعا تۇنگى شامدار ورناتىلىپ, ەكى اۋىلدىڭ اراسى جارقىراپ تۇر.

بۇعان قوسا, بىرلىك اۋىلىندا «اۋىلدى دامىتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا شاعىن فۋتبول الاڭى مەن بالالار الاڭى جاساق­تالعان. كۇرەجول بويىنداعى اۋىل كوشە­لە­رىنە اۆتوبۋس ايالدامالارى سالىنىپ, جولاۋ­شىلارعا جاعداي جاسالعان. جالپى, بالتاباي اۋىلدىق وكرۋگىندە ورنەك, كۇش, بىرلىك جانە 3 ساياجايدان مەكتەپ وقۋشىلارى تاسىمالدانىپ وقىتىلادى. وسى 4 اۋىلعا وقۋشىلار ايالداماسىن جاساۋ جوسپارلانعان.

وكرۋگتە كاسىبىن اشىپ, شارۋاسىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان ازاماتتار از ەمەس. 2024 جىلى «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى بو­يىنشا 26 ادام قۇجات تاپسىرىپ, ونىڭ 24-ءى 187 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, جۇمىستارىن جولعا قويعان. بيىل 3 اوك قۇرىلدى. بالتاباي اۋىلىنىڭ كاسىپكەرلەرى قازاق ءۇي جاساۋمەن ەرەكشەلەنەدى. العاشىندا قازاق ءۇي جاساۋمەن ءبىر ازامات كاسىپ باستاسا, مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ سانى وسى كۇنى 10-عا جەتىپ وتىر. قازاق ءۇي جاساۋ شەبەرلەرىنىڭ ونىمدەرىنە ەلىمىزدەن تىسقارى شەتەلدەردەن دە تاپسىرىس تۇسەدى. تۇركياداعى ءزىلزالادا بال­تابايدان 400-گە جۋىق ءۇي كومەككە جىبەرىلگەن.

«پرەزيدەنتتىڭ اۋىل اكىمدەرىنە كوڭىل ءبولىپ, كەزدەسۋ وتكىزۋى – تاريحتا تۇڭعىش رەت. ەركىن ديالوگ قۇرىپ, كەڭەس بەرۋى – اربىرىمىزگە زور سەرپىلىس بەردى. جىگەرلەندىرىپ, العا ۇمتىلدىردى. جوعارىعا جەتپەي جاتاتىن ءۇنىمىزدى ەستىدى. اۋىل اكىمدەرىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭداپ, مينيسترلىكتەرگە تىكەلەي تاپسىرما بەرگەندە كوڭىلىمىز مارقايىپ, مارتەبەمىز ءوسىپ قالدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن قۇزىرىمىزدا جوق جۇمىستىڭ بارلىعىن اۋىل اكىمىنىڭ موينىنا جۇكتەپ قويعانى بەلگىلى. وسىنىڭ بارلىعىنىڭ ارا-جىگىن اجىراتىپ, ءار مەكەمە وزىنە تيەسىلى مىندەتتەردى اتقارۋ قاجەتتىگىن ايقىنداپ بەردى. مۇنداي فورۋمنىڭ وتكىزىلىپ تۇرۋى اۋىل حالقىنىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى دەپ ويلايمىن», دەدى ساۋلە بازاربايقىزى.

وسى ورايدا ول اۋىل تابىسىن ارتتىراتىن تەتىكتەردى جەتىلدىرۋدى دە ءسوز ەتتى.

«قازىرگى كۇنى اۋىلدا سالىق ءتۇسىمىنىڭ 6 ءتۇرى بار. بۇل اۋىلدى دامىتۋعا جەتپەي­تىن تۇسىمدەر بولعاندىقتان, اۋىلدار اۋداندىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتكە تاۋەلدى. سول سەبەپتى اۋىلدارعا سالىقتىڭ تۇسىمدەر سانى مەن ءتۇرىن ۇلعايتۋ كەرەك. بۇل رەتتە اۋىلدا كاسىبى بار, بىراق وزدەرى قالادا تىركەلگەن كاسىپكەرلەردىڭ تىركەۋىن سول اۋىلعا الىپ كەلۋ ماڭىزدى. سونىمەن قاتار اۋىلدارداعى ساۋدا-سات­تىقتى, ەكولوگيالىق ايىپپۇلدار ءتۇسى­مىن باقىلاۋ اۋىل اكىمدىكتەرىنە بەرىلۋگە ءتيىس», دەدى س.اليپوۆا.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىل اكىم­دە­رىنىڭ الدىنا قويعان تاپسىرماسىنىڭ بىردەن-ءبىرى – اۋىلعا ينۆەستيتسيا تارتۋ. بۇل رەتتە 2025 جىلى بالتاباي اۋىل­دىق وكرۋگىنە 25 ملرد تەڭگەنى قۇ­راي­تىن 7 ينۆەس­تيتسيا تارتىلدى. اتال­عان ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسار بولسا, وكرۋگتە قوقىس قال­دىقتارىن وڭدەي­تىن زاۋىت, مال سۇيە­گىنەن ۇن جاسايتىن جانە تەرىسىن وڭ­دەيتىن زاۋىت, ءۇي پانەل­دەرىن جاساي­تىن زاۋىت, زاماناۋي جانار-جاعار­ماي قۇيۋ ستانساسى, سۇيىق بەتون زاۋىتى ىسكە قوسىلىپ, جۇزدەگەن ادام جۇمىسپەن قامتىلادى. بالتاباي اۋىلىندا جاسالعان يگىلىكتى ءىستىڭ تاعى ءبىرى – دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن قۇنى 30 ملن تەڭگەنى قۇراعان ءورت ءسوندىرۋ بەكەتى سالىندى. وعان وبلىستىق ءورت ءسوندىرۋ دەپارتامەنتى ارنايى تەحنيكا بولگەن.

مۇنىمەن, ماسەلە تۇبەگەيلى شەشىم تاپتى دەۋ ارتىق. ويتكەنى 7 اۋىلدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان وكرۋگتە ءبىر دە ءبىر مادەنيەت ءۇيى, سپورت كەشەنى جوق ەكەنى ەسكەرىلىپ, ۇسىنىس بەرىلگەن. سونداي-اق ساۋلە بازارابايقىزى جىل سايىن حالقى سانى ءوسىپ جاتقان ورنەك اۋىلىنا 180 ورىندىق مەكتەپ سالۋ قاجەتتىگىن اۋدان اكىمىنىڭ قاپەرىنە سالىپ, جوسپارعا ەنگىزگەنىن اتادى. بۇل اۋىلعا امبۋلاتوريا دا اۋاداي قاجەت. ويتكەنى ورنەكتە بۇرىنعى جىلدارى 420 ادام تۇرسا, قازىر اۋىل حالقىنىڭ سانى 650 جانعا جەتكەن.

الماتى وبلىسى,

ەڭبەكشىقازاق اۋدانى