وسىدان تۋرا 21 جىل بۇرىن قازاق كسر-ءىنىڭ «قازاق كسر پرەزيدەنتى قىزمەتىن تاعايىنداۋ جانە قازاق كسر كونستيتۋتسياسىنا «نەگىزگى زاڭىنا) وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىنا سايكەس قازاقستاندا پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ ىرگەسى قالاندى. سول 1990 جىلعى 24 ساۋىردە رەسپۋبليكا جوعارعى كەڭەسىنىڭ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ەتىپ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتى سايلاۋىمەن بايلانىستى مەملەكەت تاريحىندا وشپەس ماڭىزعا يە اكت ءجۇزەگە استى. ال, 1991 جىلعى 1 جەلتوقساندا ن.نازارباەۆ بۇكىلحالىقتىق سايلاۋدا 98, 78 پايىزبەن جەڭىسكە جەتىپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىمەن, ەل دامۋىنىڭ قىران شابىس قادامدارىن باستادى. تاريحي جەلتوقساننىڭ 16-سى كۇنى قازاقستان ءوز ءتاۋەلسىزدىگىن جاريالادى. وسىناۋ ۇلان-عايىر ءارى تاعدىرشەشتى وقيعالاردىڭ ورتاسىندا جۇرگەن ازاماتتاردىڭ قاتارىندا ەسىمى ەلگە تانىمال, ءبۇگىندەرى 97 جاسقا كەلىپ وتىرعان ابىز قاريا بايان جانعالوۆ تا بار ەدى. ءبىز تاياۋدا بايەكەڭدى اڭگىمەگە تارتىپ, پرەزيدەنت تۇلعاسى جايلى تولعامدارىمەن ءبولىسۋىن ءوتىندىك.
حالقىمىزدا: «حاندىق تالعاپ قونادى», دەگەن كونەدەن كەلە جاتقان كورەگەن ءسوز بار. بۇل تۇرعىدان ايتقاندا, حالقىمىز حاقتاعالانىڭ تىلەگىنە ريزا بولۋى كەرەك. نۇرسۇلتان نازارباەۆ – شىن مانىندەگى حالىقتىڭ ۇلى, پەرزەنتتىك پارىزىن دانىشپاندىقپەن ورىندايتىن ادال دا باتىر جان. ەل باسقارۋ قاشاندا وڭاي بولماعانىمەن, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كوتەرگەن جۇك قاۋىپتى دە ءزىلباتپان ەدى. مەنى تاعدىرىمىزدى تالكەككە سالا جازداعان ايگىلى بەلوۆەجە وقيعاسى قاتتى تولعاندىرادى. وسى تۇستا نۇرەكەڭ اسقان سابىرلىلىق پەن ساليقالىلىقتىڭ ۇلگىسىن تانىتتى. ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز 1991 جىلعى جەلتوقساننىڭ العاشقى كۇندەرىندە مىسى باسىم ەلدەردىڭ, دوستىق قارىم-قاتىناستاعى ارىپتەستەرىنىڭ قولقالاۋىمەن ءپىسۋى قانباعان قۇجاتقا قول قويا سالمادى. مۇنى بولجاپ بولماس ساياسي تايتالاسقا تويتارىس بەرۋ قادامى دەپ بىلەمىن.
باتىرلىق دەيتىنىم وسى. مەن ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا ي.ۆ.پانفيلوۆ اتىنداعى 8-گۆارديالىق ديۆيزيانىڭ قۇرامىندا وت كەشتىم. ەرلىكتى ەش تومەندەتكىم كەلمەيدى. بىراق, بەلوۆەجە قىسپاعىنان بىلگىرلىكپەن شىعا ءبىلۋدى ەرلىكتىڭ ەرەن تۇعىرى دەپ باعالايمىن. وسىدان باستاپ كوڭىلدەگى كۇدىك جويىلىپ, جاقسى ۇمىتتەرگە جول اشىلعانى انىق.
ءسوز ورايىندا نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن العاش تانىسقانىم ەسىمە ءتۇسىپ وتىر. 60-شى جىلداردىڭ اياعىندا «پەتروپاۆل-الماتى» پويىزىمەن كونفەرەنتسياعا كەتىپ بارا جاتقانبىز. ءبىر جاقسىلىق كۇتكەندەي ەلەگىزەمىن. قاراعاندىعا دا كەلىپ جەتتىك. ۆاگونداعىلاردى باياعىدان تانيتىنداي اشىق-جارقىن امانداسىپ, اشاڭ ءجۇزدى كوركەم جىگىت كىرىپ كەلە جاتىر. بىزگە كۋپەلەس ەكەن. «اسسالاۋماعالايكۋم, سىزدەرگە سالەم بەرەيىن دەپ كەلدىم. اتى-ءجونىم – نۇرسۇلتان نازارباەۆ. تەمىرتاۋ قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسىمىن», – دەيدى. ءبارىمىز مىنا ءبىر ەرەكشە جىگىتكە ورنىمىزدان تۇرىپ سالەمدەستىك. ءاپ-ساتتە ءومىربايانىنا قانىعىپ شىقتىق. ەڭبەك جولىن قازاقستان ماگنيتكاسىنىڭ گورنوۆويى بولىپ باستاعان نۇرسۇلتاننىڭ جاسى 30-عا ءالى جەتپەپتى. قازاقستانداعى ءبىرىنشى حاتشىلاردىڭ ەڭ جاسى.
كونفەرەنتسيادا جاڭا تانىسىمىز جالىنداتىپ تۇرىپ ءسوز سويلەدى. قازاقستانىن جانىنداي سۇيەتىن جىگىتتىڭ بولاشاعىمىزعا باعىتتالعان وي-پىكىرلەرى, سىن-ەسكەرتپەلەرى جالپىنىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. سودان بەرى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءاربىر قادامىنا نيەتتەستىگىمدى, تىلەكتەستىگىمدى ءبىلدىرىپ جۇرەمىن. 1970-1980 جىلدارى كەزدەسۋىمىز جيىلەدى. ۇلكەندى-كىشىلى جيىنداردا, ولكەمىزگە كەلگەن ساپارلارىندا جىلى اماندىعىمىز ۇزىلگەن ەمەس. زەينەتكەرلىككە شىققانىمدا دا ارنايى ىزدەتكەنىن, شاقىرتقانىن تالاي كوردىم. «قارتى بار ەلدىڭ قازىناسى بار», دەگەن ءسوزى ماعان دا قاراتىپ ايتىلعانداي سەزىنەمىن. جان-جاعىمداعىلارعا ادەمى قارتايۋ جونىندە اڭگىمە ايتىپ وتىرامىن.
وسىدان ءبىراز بۇرىن «ەگەمەن قازاقستاندا» «سوڭعى حان مەن تۇڭعىش پرەزيدەنت» دەگەن ماقالا شىققاندا گازەت ۇستانىمىنا ريزا بولدىم. شىندىعىندا سولاي. پرەزيدەنت بۋرابايداعى ابىلاي حاندىق قۇرعان الاڭدى تاريحي-تانىمدىق كەشەنگە اينالدىردى. زاڭعار ەسكەرتكىش سالتاناتىندا ونىڭ شىمىلدىعىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىمەن بىرگە اشقانىم مەنىڭ بۇكىل سانالى ومىرىمە بەرىلگەن جوعارى باعا دەپ بىلەمىن. ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋى جۇرەگىمدى تەبىرەنىسكە بولەدى. اقمولا وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى رەتىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنا اق باتالى حاتىمدى جولدادىم. ول, پرەزيدەنتىمىز ايتقانداي «ەلىمىزدىڭ باس گازەتى «ەگەمەن قازاقستاندا» جاريالاندى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەل تىزگىنىن نىق ۇستاپ كەلە جاتىر. حالىق ونى قايتا-قايتا ەلباسىلىققا سايلاپ وتىر. بۇل ەلىمىزدىڭ ەل بولعاندىعىن ايقىندايدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كورەگەندىگىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاندى بۇكىل الەم تانىپ, ساناسىپ وتىر. قازاقستان – ورتالىق ازيادا كوشباسشى. ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىقتى ابىرويمەن اتقاردىق. الەم دىندەرىنىڭ وكىلدەرى قازاقستاندا جىل سايىن باس قوسىپ, ءتىرشىلىگىمىزدىڭ تىنىشتىق ارناسىن كەڭىتۋدە. ارقا تورىندە ادەمى استانا سالۋى دا اقىل.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن الەمدىك دەموكراتيا ستاندارتتارىنداعى جاڭعىرۋ قادامدارىمەن قارسى العالى وتىر. رەسپۋبليكا پارلامەنتى ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ سايلاۋى وتكىزىلەتىن بولدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كۇنى كەشەگى «نۇر وتان» حدپ ءحىV سەزىندە سويلەگەن سوزىندە: «ءبىز جاسامپاز جيىرما جىلدا ءجۇز جىلعا تاتيتىن ۇلان-عايىر جولدى باسىپ وتتىك», دەدى. مۇنداي ەلدى الەم قاۋىمداستىعى: «قازاقستان دەسە – نازارباەۆ دەپ بىلەدى!» دەۋى وسىدان.
قاناتىڭ تالماسىن – قازاقستان! ابىرويىڭ اسقاقتاي بەرسىن – نۇرسۇلتان!
بايان جانعالوۆ, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى.
اقمولا وبلىسى,
زەرەندى اۋدانى.