بالالارعا ارنالعان شىعارمالار كوپ ەمەس. سول كەمشىلىكتى تولتىرۋ ماقساتىن كوزدەگەندىك بولار, جىل سايىنعى رەسپۋبليكالىق «تاۋەلسىزدىك تولعاۋى» بايقاۋىندا بالالارعا ارنالعان شىعارمالارعا ءبىر اتالىم بەرىلىپ وتىراتىنى وتە قۇپتارلىق ءىس. مۇنى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ يگىلىكتى ىستەرىنىڭ ءبىرى دەۋگە بولار. 2016 جىلعى بايقاۋدا بالالار ساحناسىنا ارنالعان دراما اتالىمى بولعان. وسى اتالىم بويىنشا 1-ءشى ورىندى «سامۇرىق كەلگەن تاڭ» ەرتەگىسى العان ەدى. سول دراما مۋزىكالىق ەرتەگى بولىپ, جاقىندا «استانا وپەرا» تەاترىندا ساحنالاندى.
قويىلىم بالالاردىڭ كوڭىلدى ويىنىمەن باستالدى. سيمفونيالىق وركەستردىڭ ورىنداۋىنداعى جايدارلى مۋزىكا كورەرمەندى جەلپىندىرىپ, ساحنانى جانداندىرىپ جىبەردى. ءبىر كەزدە اق جاۋلىقتى اجە كورىندى. بالالار قۋانعاننان «اجە» دەپ شۋ ەتە قالادى. اجە بالالاردى جيناپ الىپ:
ورماندا ءبىر بايتەرەك بولادى ەكەن, كوكتەمدە ورمان گۇلگە تولادى ەكەن. باسىنا بəيتەرەكتىڭ تاڭ الدىندا, كيەلى سامۇرىق قۇس قونادى ەكەن. سول كەزدە ماڭگىلىك ەل اشىلادى, ماڭايعا نۇر-شۋاعى شاشىلادى – دەپ اندەتىپ ەرتەگىسىن باستايدى.
اجەنىڭ وسى ەرتەگىسىن ۇيىپ تىڭداعان ايجان مەن ايدار سول جاعدايدى ءوز كوزدەرىمەن كورگىسى كەلەدى. ءسويتىپ ولار جاسىرىنىپ جولعا شىعادى. الايدا ولاردى كورىپ قالعان جاس ۇلاندار بىلدىرمەي سوڭدارىنان ەرەدى. قاراڭعى تۇندە قالىڭ ورماندا ءجۇرۋ وڭاي بولىپ پا؟ ولار كوپ قيىندىقتارعا كەزدەسىپ, كومەككە كەلگەن اقبارىستىڭ ارقاسىندا امان قالىپ, ارمان ەتكەن بايتەرەكتى, ارۋ كوكتەمدى, سامۇرىق قۇستى كورىپ, ماڭگىلىك ەلدىڭ ەسىگىنەن ەنەدى.
بايقاعان ادامعا ەرتەگىنىڭ سيۋجەتى ەلىمىزدىڭ سيمۆولدارىنا قۇرىلعانىن كورۋگە بولادى. ەرجۇرەك اقبارىس اڭدار مەن قۇستاردى دوستىققا, بىرلىككە شاقىرادى. بۇل ەلىمىزدەگى حالىقتار دوستىعىنىڭ, بىرلىكتى جاقتايتىن ساياساتتىڭ نىشانىنداي. ماڭگىلىك ەل دەگەن ۇعىم – حالقىمىزدىڭ ەجەلدەن «ەل بولساق, ۇلت بولىپ ۇيىساق, ماڭگىلىك بولساق» دەگەن ارمانىنان تۋعان وي ەكەنىندە داۋ جوق. وسى سياقتى نىشاندارىمىزدى بالالارعا ءتۇسىندىرۋ, ۇلگى ەتىپ كورسەتۋ ىزگى ماقساتىمىز بولۋعا ءتيىس.
ەرتەگىنىڭ مۋزىكاسى بالالار تۇسىنىگىنە ساي جەڭىل, لايىقتى جازىلىپتى. ونداعى اڭداردىڭ اندەرى ولاردىڭ بەينەسىن اشا تۇسەتىن كوركەمدىگى جوعارى اۋەندەر. اسىرەسە ارۋ كوكتەمنىڭ, سامۇرىق قۇستىڭ اۋەندەرى سيقىرلى ۇنىمەن كورەرمەن كوڭىلىن ەرەكشە كۇيگە بولەدى. جاس ۇلاندار ءانى كورەرمەندى جىگەرلەندىرىپ جىبەردى.
بىزدە مۇنداي مۋزىكالىق ەرتەگى جوق دەسە دە بولادى, ال ورىس ونەرىندە دامىعان جانر. بۇل ساحناعا شىققان تۇڭعىش قازاقشا مۋزىكالىق ەرتەگى بولىپ وتىر. كەنجە قالعان جانردى ومىرگە اكەلگەن, ليبرەتتوسى مەن مۋزىكاسىنىڭ اۆتورى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, بەلگىلى بالالار اقىنى ءارى كومپوزيتور تىلەۋعازى بەيسەمبەك. ونىڭ بالالارعا ارنالعان اندەرى كەزىندە رەسپۋبليكالىق راديودان ءجيى بەرىلىپ, رەسپۋبليكالىق ء«انشى بالاپان», «بوزتورعاي», «اينالايىن» بايقاۋلارىندا لاۋرەات بولعانى بەلگىلى. ونىڭ «اينالايىن» ءانى تالدىقورعانداعى بالالار ءۇيىنىڭ گيمنىنە اينالعان. تىلەۋعازىنىڭ بالالار تاقىرىبىنا جازىلعان سيمفونيالىق شىعارمالارى قاراعاندى سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ رەپەرتۋارىنا ەنگەن. كەزىندە ول الماتى وبلىستىق بيكەن ريموۆا اتىنداعى تەاتردىڭ «جاڭا جىلدىق ەرتەگى», «قوجاناسىر», «الدار كوسە» سپەكتاكلدەرىنە مۋزىكا جازعان بولاتىن. ول بۇعان دەيىن ەكى وپەرالىق ليبرەتتو جازعان ەكەن.
مەن اۆتوردان مۋزىكالىق سپەكتاكل جازۋعا نە تۇرتكى بولدى دەپ سۇراعان ەدىم. سوندا ول كوپ جىل بويى ورتا ارناۋلى مۋزىكا مەكتەپ-ينتەرناتىندا باسشىلىق قىزمەتتە بولعانىن ايتا كەلىپ: «سول جىلدارى بالالارمەن مۋزىكالىق ەرتەگىلەردى ساحناعا شىعارۋمەن اينالىستىق. سونداعى قوياتىنىمىز «كوشكين دوم», «چەرەپاحا ي لۆەنوك», «كاك وبەزيانا چيكي دوكتوروم بىلا» دەگەن سياقتى ورىسشا ەرتەگىلەر ەدى. سوندا قازاقشا مۋزىكالىق ەرتەگىلەر نەگە جازىلمايدى دەپ ويلايتىنمىن. اقىرى سول مۋزىكالىق ەرتەگىنى ءوزىم جازۋىما تۋرا كەلدى» دەگەن ەدى.
ءسويتىپ ول مۋزىكالىق ەرتەگى جانرىنا جول اشىپ وتىر. جاڭا سپەكتاكلدى ساحناعا شىعارۋعا تەاتر ۇجىمى كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. سيمفونيالىق وركەستردىڭ ديريجەرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ابزال مۇحيتدينوۆ جانە ديريجەر رۋسلان بايمۋرزين سپەكتاكل مۋزىكاسىن جاقسى قابىلداپ, وركەستردىڭ شەبەرلىكپەن ورىنداۋىن قامتاماسىز ەتتى. اجە رولىندە ويناعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى عاليا بايعازينوۆا, قاسقىر – قازىبەك دوسمۇحامبەتوۆ, تۇلكى – داريعا مۇساەۆا, اقبارىس – رامزات بالاكيشيەۆ, ارۋ كوكتەم – نازىم ساعىنتاي, سامۇرىق – مəدينا يسلاموۆا, ايۋ – شىڭعىس راسىلحان əرتىستىك جانە انشىلىك شەبەرلىكتەرىن تانىتتى. سپەكتاكلدە ونەر كورسەتكەن بالالار حورى (جەتەكشىسى ا.احمەتوۆا) كورەرمەندەردىڭ قوشەمەتىنە بولەندى. بۇل تەاتر ۇجىمى ءۇشىن جاڭا جوبا ەكەنىن ايتۋ كەرەك. جوبانىڭ جەتەكشىسى əدەبي-مۋزىكالىق جۇمىستار دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى مارجان جəكەنوۆا ۇيىماستىرۋشىلىق شەبەرلىك كورسەتىپ, əرتىستەردىڭ دايىندىعىن رەتتەپ, جاعداي جاساپ وتىرعانى ۇلكەن جەتىستىككە جەتكىزدى. سپەكتاكلدىڭ رەجيسسەرى ەرەن تويكەنوۆ قويىلىمنىڭ بالالار كوڭىلىنەن شىعۋىنا باسا كوڭىل ءبولىپ, əرتىستەر ويىنىنا ءمان بەرىپ, ساحنالىق كورىنىستەرگە جان بەرەتىن زاماناۋي تەحنيكانى شەبەر قولدانا ءبىلدى. كوپ ىزدەنىستىڭ ارقاسىندا تابىسقا قول جەتكىزدى.
بۇل قويىلىم ەلباسىمىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» تالاپتارىنا ساي كەلەتىن شىعارما بولىپ وتىر. بالالاردى وتانسۇيگىشتىك سەزىمىنە, دوستىققا, تاتۋلىققا تاربيەلەيتىن شىعارمانى ساحناعا شىعارىپ «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ۇجىمى ەلىمىزدىڭ ورداسى استانا قالاسىنىڭ 20 جىلدىق مەرەكەسىنە اننەن شاشۋ شاشىپ وتىر دەۋ كەرەك. قايىرجان ماحانوۆ, مۋزىكا زەرتتەۋشى, كۇيشى-سازگەر