باتىس قازاقستان ماشينا جاساۋ زاۋىتىنىڭ تسەحىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ توراعالىعىمەن «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى مۇشەلەرىنىڭ كەزدەسۋى ءوتتى. جيىن جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنا جانە 15 ناۋرىزدا وتەتىن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا ارنالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەسۋگە پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيانىڭ مۇشەسى سەرگەي پونومارەۆ, قازاقستان زاڭگەرلەر وداعىنىڭ توراعاسى, كوميسسيا مۇشەسى سەرىك اقىلباي, مەحانيكالىق سىناقتار جونىندەگى ينجەنەر دارينا سەيسەنوۆا جانە كاسىپورىننىڭ ماركەتينگ ءبولىمىنىڭ باسشىسى رومان ستاۆكين قاتىستى.
وتىرىس بارىسىندا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا بەكىتىلەتىن ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ايدا بالاەۆا ەڭبەك ادامى مەملەكەتتىڭ باستى قۇندىلىعى ءارى ەلدىڭ ورنىقتى دامۋىنىڭ نەگىزى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ەڭبەك ادامى ءۇشىن كونستيتۋتسيانىڭ ءمانى – ابستراكتىلى ۇعىم ەمەس, ناقتى الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر جۇيەسى. جاڭا اتا زاڭ جوباسىندا ءاربىر ادامنىڭ ەڭبەك ەتۋ قۇقىعى, قاۋىپسىزدىك پەن گيگيەنا تالاپتارىنا ساي ەڭبەك جاعدايلارىنا يە بولۋ قۇقىعى, سونداي-اق قانداي دا ءبىر كەمسىتۋسىز ەڭبەگى ءۇشىن لايىقتى اقى الۋ قۇقىعى ناقتى بەكىتىلىپ وتىر. بۇل وتە ماڭىزدى كەپىلدىكتەر كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ 27-بابىنىڭ 2-تارماعىندا ناقتى كورسەتىلگەن. ويتكەنى ەڭبەك ادامىنا دەگەن قۇرمەت ۇران دەڭگەيىندە قالىپ قويماي, قۇقىقتىق قاعيداتتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن ناقتى نورماعا اينالۋى ءتيىس.بۇل نورما – ءوندىرىس ورىندارىندا ەڭبەك ەتەتىن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن قاۋىپسىزدىگىن مەملەكەت دەڭگەيىندە قورعاۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قۇقىقتىق نەگىز.سونىمەن قاتار جاڭا اتا زاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىزمەتىنىڭ نەگىز قۇراۋشى قاعيداتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەڭبەكسۇيگىشتىك ۇعىمىنىڭ ەنگىزىلۋى دە ايرىقشا مانگە يە. بۇل – ادال ەڭبەك قوعام دامۋىنىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە تانىلاتىنىن بىلدىرەدى. ياعني, مەملەكەت دامۋىنداعى نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى – ەڭبەك ادامى, ونىڭ بىلىكتىلىگى, كاسىبيلىگى مەن الەۋمەتتىك قورعالۋى», دەدى ايدا بالاەۆا.
جيىندا سەرگەي پونومارەۆ قۇجاتتى ازىرلەۋ جۇمىسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن, اشىق تۇردە جانە ساراپشىلىق القانىڭ قاتىسۋىمەن جۇرگىزىلگەنىن, تالقىلاۋ بارىسىندا حالىقتان كوپتەگەن ۇسىنىستار تۇسكەنىن ايتتى. ول تسيفرلىق ورتاداعى ادام قۇقىقتارىن, دەربەس دەرەكتەردى جانە حات الماسۋ قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋعا, سونداي-اق قورشاعان ورتاعا كەلتىرىلگەن زيان ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋگە جانە ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىككە باعىتتالعان قۇندىلىقتاردى بەكىتۋگە قاتىستى جاڭاشىلدىقتارعا توقتالدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ەڭبەك ۇجىمى وكىلدەرى دە ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ, كونستيتۋتسيادا ازاماتتار ءۇشىن ناقتى كەپىلدىكتەردىڭ جانە ەڭبەك ادامىنا ءادىل كوزقاراستىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
ء«بىز ساياساتكەر دە, زاڭگەر دە ەمەسپىز. بىراق ءبىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمىز. ءبىزدىڭ اتا زاڭىمىزدىڭ قانداي بولاتىنى ارقايسىمىزعا تىكەلەي بايلانىستى. ءبىز ءۇشىن ادامنىڭ ءوزى, ونىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن ەڭبەگى قاعاز جۇزىندە عانا ەمەس, شىنايى ومىردە باستى قۇندىلىق بولعانى ماڭىزدى. سونداي-اق ەگەمەندىك پەن ەلدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى قول سۇعۋعا بولمايىن قۇندىلىقتار رەتىندە بەكىتىلۋى دە ماڭىزدى: ەلدە تۇراقتىلىق پەن ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىم بولماسا, دامۋ دا, وتباسىنىڭ تىنىشتىعى دا بولمايدى. جاڭا كونستيتۋتسيا قاراپايىم ادامدار ءۇشىن شىنايى كەپىلدىككە اينالسا دەيمىن: ادال ەڭبەك قۇرمەتتەلىپ, لايىقتى باعالانسا, جۇمىسشى ادامنىڭ قۇقىعى قورعالسا, زاڭ بارشاعا بىردەي بولسا. ءبىز ماشينالار جاسايمىز. ال كونستيتۋتسيا – بۇكىل ەلدىڭ سىزباسى سەكىلدى: ەگەر ول دۇرىس ءارى تۇسىنىكتى بولسا, وندا عيمارات تا بەرىك بولادى», دەدى رومان ستاۆكين.
زاۋىت قىزمەتكەرلەرى اتىنان دارينا سەيسەنوۆا دا ءسوز سويلەدى. ول ەڭبەك ۇجىمى ءۇشىن دەموكراتيالىق, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت قاعيداتتارىنىڭ ناقتى ومىردە – تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلۋ, ەڭبەكتىڭ ءادىل باعالانۋى, قاۋىپسىز ەڭبەك ورتاسى جانە بولاشاققاسەنىم ارقىلى كورىنىس تابۋى اسا ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق ول بىرلىك پەن ۇلتارالىق كەلىسىم تۋرالى نورمالاردىڭ قۇندىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«وندىرىستە ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى كۇن سايىن يىق تىرەسە ەڭبەك ەتەدى, ءدال وسى بىرىكتىرۋشى قۇندىلىقتار دامۋ مەن تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزىن قالايدى», دەدى ول.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا جالپىۇلتتىق كواليتسيا وكىلدەرى ەڭبەك ۇجىمىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىمەن سانالى تۇردە تانىسىپ,15 ناۋرىزداعى رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ – الەۋمەتتىك كەپىلدىكتى نىعايتۋعا, ەڭبەك ادامىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ەلدەگى قۇقىقتىق قاعيداتتارعا دەگەن سەنىمدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان شەشۋشى قادام ەكەنى ءسوز بولدى.