مەملەكەتتەن تەگىن بەرىلەتىن دارىلەر ساتىلىپ جاتىر...

جاقىندا استانا قالاسىنىڭ مەديتسينا سالاسىنداعى تۇيتكىل­دى ماسەلەلەرى كوتەرىلگەن القالى جيىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمي­نيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ  تەگىن ءدارى-دارمەك الدى دەپ كور­سە­تىل­گەن كەي ناۋقاستاردىڭ  شىن مانىندە ەشقانداي ءدارى الما­عانىن ايتىپ قالدى. مينيستر بيۋدجەتتىڭ اقشاسىن تالان-تا­راجعا سالعاندار جازاسىز قال­ماي­تىنىن جەتكىزدى. ءدال وسى ماسەلە دۇيسەنبى كۇنى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الا­ڭىن­دا وتكەن 2018 جىلعا ءدارى-دار­مەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ما­سە­لەسىنە ارنالعان بريفينگتە دە ءسوز بولدى.  وسىعان بايلانىستى ءجۋر­ناليستىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەن «دارىلىك زاتتاردى, مەدي­تسي­نالىق بۇيىمداردى جانە تەح­نيكانى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعى» باس ديرەكتورىنىڭ ورىن­باسارى ارنۇر نۇرتاەۆ ءمي­نيستردىڭ ءسوزىن راستاپ, تەگىن بە­رى­لۋگە ءتيىس دارىلەر ساتىلىمعا شى­عارىلعانىن, مۇنداي جۇزگە جۋىق دەرەك انىقتالعانىن مويىندادى.  ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتەن تەگىن بەرىلەتىن دا­رىلەر ناۋقاستىڭ اتىنا جا­زىل­­عانىمەن, شىن مانىندە يەسى ول پرەپاراتتاردى الماعان. ا.نۇر­تاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر­گى تاڭدا ماسەلەنىڭ ءمان-جايى انىق­تالىپ جاتىر. «2017 جىلى ەكى ميلليونعا جۋىق ءدارىنىڭ رەتسەپتى بەرىلگەن. ەكى ميلليون رەتسەپتىڭ ءتيىستى ادامىنا تولىق كولەمدە  جەتكەن-جەتپەگەنىن تەكسەرۋ ءۇشىن ءبىرتالاي ۋاقىت قاجەت. مينيستر ناۋقاستارعا بە­رى­لگەن بارلىق رەتسەپت بويىنشا سا­راپتاما جۇرگىزۋدى تاپسىردى. ازىرگە جۇزگە جۋىق ءدارىنى بەر­مەي قالۋ وقيعاسى راستالدى. تەكسەرۋ ءالى دە جالعاسادى. ايىپ­تىلاردى ءتيىستى ورگاندار انىق­تايتىن بولادى», دەيدى ا.نۇرتاەۆ. 

وسىلايشا ءدارى-دارمەك سا­لا­سىنداعى تاعى ءبىر بىلىقتىڭ بە­تى اشىلعانداي بولدى. دەن­ساۋ­لىعى دىمكاس, وزدەرى ءدارىنىڭ كۇ­شى­مەن اۋپىرىمدەپ ارەڭ جۇرگەن ناۋ­قاستاردىڭ ۇستىنەن كۇن كورىپ, دا­رىلەرىن دارىحاناعا ساتىلىمعا قويا­تىن پاسىقتار بار بولىپ شىقتى. ال جۇرتشىلىق وزدەرىنە تيەسىلى ءدارىنى ۋاقتىلى الا الماي, كەيبىرەۋى امالسىزدان قال­تاسىنان اقشا شىعارىپ ساتىپ الىپ قينالىپ ءجۇر...

ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا تاعى ءبىر ماسەلە بار. قازىرگى دارىلىك پرەپاراتتار وريگينال جانە گەنەريك بو­لىپ ەكىگە بولىنەدى. تەندەر ار­قىلى كەلەتىن دارىلەردىڭ كوبى گەنەريك دارىلەر, ياعني نەگىزگى اسەر ەتۋشى ءدارىنىڭ كوشىرمە نۇس­قا­سى. بريفينگتە ا.نۇرتاەۆ ەكى ءدا­رىنىڭ ءبىر-بىرىنەن ەشقانداي ايىر­ماشىلىعى جوق ەكەنىن, قاۋ­ىپسىزدىگى, تيىمدىلىگى جاعىنان بىر­دەي ەكەنىن ايتتى. تەندەر ار­قىلى كوبىنە گەنەريك دا­رى­لەردىڭ كەلەتىنى – ونىڭ باعا­سى الدەقايدا ارزان. بىراق دارى­گەر­لەر نەگە مەملەكەتتەن تەگىن بەرىلەتىن دارىلەر تىزىمىنە ەنگەن پرەپاراتتاردى پايدالانباي, ناۋقاستاردى ونىڭ انالوگى بولىپ تابىلاتىن باسقا دارىلەردى ساتىپ الۋعا كەڭەس بەرەدى؟ بۇل جەردەگى ماسەلە, نە الگى گەنەريك دارىلەر ساپاسىز بولىپ تۇر, نە اۋرۋحانالار مەن ەمحانالار تەگىن بەرىلەتىن ءدا­رىنى ساتىپ تاۋىسىپ, ونى ناۋ­قاس­تاردىڭ ەسەبىنەن ءوندىرىپ الا­دى­. ءبىز بۇل ساۋالدى بريفينگ با­رىسىن­دا «سك-فارماتسيا» كو­م­­پ­ا­نياسىنىڭ ءبولىم باسشىسى باتىيحان الدانوۆقا قويدىق. ونىڭ ايتۋىنشا, قالپىنا كەل­تىرىلگەن گەنەريك ءدارىنىڭ تيىم­دىلىگىنە كۇمان كەلتىرمەسە دە بولادى. دارىگەرلەردىڭ ناۋ­قاس­تارعا باسقا ءدارىنى جازىپ بەرۋ سەبەبى, ولاردىڭ ساناسىن­دا تۇپ­نۇسقا دارىلەردىڭ اسەر ەتۋى جوعارى دەگەن تۇسىنىك قالىپ­تا­سىپ قالعاننان بولۋى كەرەك.  

قازىرگى كۇندە رەسپۋبليكادا 49 اۋرۋ بويىنشا 400-دەن استام ءدارى  2,5 ملن پاتسيەنت­كە  تەگىن بەرىلەدى. تەگىن جا­نە جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن دا­رى­لەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيە­سى ەلىمىزدە 2005 جىلى ىسكە قوسىلعان. باعدارلاما جەرگىلىكتى جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلادى. تەگىن ءدارى سوزىلمالى اۋرۋلارعا, ياعني جازىلمايتىن سىرقاتتارعا, تەك ءدارىنىڭ كۇشىمەن عانا جۇرە­تىن­دەرگە بەرىلەدى. مۇنداي اۋرۋ­لاردىڭ العاشقى تىزىمىندە قانت ديابەتى تۇر. ەكىنشىسى – ارتەريالىق گيپەرتەنزيا بولسا, ءۇشىنشىسى ونكولوگيالىق جانە قان اۋرۋلارىنا بەرىلەتىن پرەپاراتتار. مىنە, وسىنداي كۇردەلى ناۋ­قاستارعا بەرىلەتىن ءدارىنى سا­­تى­لىمعا شىعارىپ جۇرگەندەر قاتاڭ جازالانۋى ءتيىس.  

جالپى, بيىلعا بىرىڭعاي ديس­تريبيۋتوردىڭ ءتىزىمى بويى­نشا 151,59 ملرد تەڭگەگە ءدارى-دارمەكتىڭ 1037 اتاۋى سا­تىپ الىنعان. بۇل مەدي­تسي­نا­لىق ۇيىم­داردىڭ جالپى قا­جەت­تى­لى­گىنىڭ 88 پايىزىن قۇرايدى. 2018 جىلعا ساتىپ الۋ كەزىندە 17 ملرد-تان استام تەڭگە ۇنەم­دەل­گەن, جىل سوڭىنا دەيىن بۇل سان ەداۋىر وسەتىن بولادى. ۇنەم­دەل­گەن قارجى قوسىمشا ءدا­رى-دارمەك ساتىپ الۋعا باعىت­تال­ماق. 

قىمبات توقتامۇرات, «ەگەمەن قازاقستان»